ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ / ZACHAROULA TALKS WITH OTHER POETS AND WRITERS

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ της ΖΑΧΑΡΟΥΛΑΣ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΙΗΤΕΣ & ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ  ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ –  INTERVIEWS WITH OTHER GREEK POETS and WRITERS. 

2 INETRVIEW


ΣΥΝΕNΤΕΥΞΗ ΤΟΥ Δρ. ΠΟΤΗ ΚΑΤΡΑΚΗ στη ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ: «Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΥ ΔΙΝΕΙ ΔΥΝΑΜΗ»  *   «I DRAW STRENGTH  FROM THE CREATION» – POTIS KATRAKIS is interviewed by ZACHAROULA GAITANAKI:

Zacharoula Gaitanaki: Dr. Katrakis, tell us about you in short. Where are you come from, what education you have, what was your occupation?

Potis Katrakis: I was born in 1930 in the village Demonia of Laconia, situated on the coast of the Laconian Gulf, a few kilometres from Cape Malea. My parents were farmers and I am the third of five children, two sisters and two more younger brothers. I attended High Scholl of Molaoi, the first classes, the seventh class in the 5th High Junior School for Boys of Piraeus and the eighth class in the 6th High School for Boys of Athens. I finished the Law School (University of Athens) in 1954, served as a reserve officer of Signals. In 1958 was appointed attorney in Piraeus. I dealt with practiced law until 1991 and from them until the end of 1998 served as the Head of Legal Department of the Municipality of Piraeus. Now I’m retired.

Zacharoula Gaitanaki: Many people wonder if you’re close or distant relative with our great actor Manos Katrakis. What ties you with him?

Potis Katrakis: It’s a usual question, when I mention my name because he was a famous actor. We’ve got the same surname but there is no family relationship between us. We have common roots and origins, since my ancestors started from Crete (as Manos), went to Cythera and then to my village. I had met him and we had close friendly relations, he called me “nephew”. As far as I know him I noticed that he was a man of moral principles, ideology, put top priority on his artistic evolution, he was a bohemian, erotic and spendthrift. And so he was always penniless and in debt. Our common points with Manos are that we started from the countryside, poor and we are self-made men. We had tenacity and dedication to work and our goals, less costly always a priority for our ides and in the second place the money, we liked the erotic and political adventures and the artistic creation. Politically he belonged to the Left and I in the Centre.

Zacharoula Gaitanaki: Since when is the beginning of your literary pursuits and what kind of?

Potis Katrakis: My pursuit with literature began in 1963, when things seem to be improving in my job as a lawyer, I made a living and I had time and I was in the mood to do something different. So I started writing my first novel “THE PERJURER” and I published it in 1966. followed by my novels: “THEY WHO DIDN’T RETURN” in 1970 and “WINDS OF VIOLENCE” in 1973. Since 1974, I was dedicated to politics and the time remaining for Literature was limited to a minimum. So I was obliged to abandon the novel that requires time and I engaged myself with the other literary works less time – consuming. Seeing that, I published in 1975 my first collection of short stories entitled “CRIES OF LIFE”. In 1976 I published my first poetry collection entitled “GUESS” and in 1977 my first play entitled “IN THE COUNTRY OF THE SUN”. Since that time I was very busy, at the same time, with my job as a lawyer, politics and literature. Until now, I have published 85 literary books (novels, short stories, essays, plays and poetry).

Dr. POTIS KATRAKIS

Dr. POTIS KATRAKIS

Zacharoula Gaitanaki: Is it necessary to have talent in order to deal successfully with the art?

Potis Katrakis: I answer this question at length in my essay entitled “POETRY, THE BIG PATIENT”. In summary I regard as talent, in the art, the pleasure that the artist feels when dealing with the art of his choice. When the artist plies only his art out of pleasure, not intended purpose and in any financial or other benefit, has talent and will go ahead. But to give a great and valuable work is needed other than pleasure (the talent) and theoretical study, great training and high intelligence.

Zacharoula Gaitanaki: You wrote essays about poetry. What are the major problems of it? Is good poetry written in our days?

Potis Katrakis: I have written three essays about the theory of poetry. The reason for my involvement was the people’s questions and my own too. The questions about what is and what isn’t poetry today, why is it written and what serves the incomprehensible modern poetry, how comes its privileged award and promotion from official and non-cultural organizations and the conflict on issues of poetry theories. As I researched to find the truth, who is right and who is wrong. I think I ended up with some correct conclusions, which I express myself in the first two and specially in my last essay entitled “POETRY, THE GREAT PATIENT”.

Zacharoula Gaitanaki: Is versification poetry?

Potis Katrakis: As I write in my last essay, the versification is one of the first forms of poetry that its roots reach Menandros, Sappho and many other past and contemporary poets.

Zacharoula Gaitanaki: The kinds of poetry have their own friends. Greeks love the traditional ore the modern poetry?

Potis Katrakis: Any form of poetry of course has its own fans that support it and so can survive. Especially the modern poetry is a part of the official state such as the Ministry of Culture and publishers. However, a lot of supporters has the understandable poetry (traditional and post modern),followers of which should reach about 95% of the total and the incomprehensible (modern) poetry is around 5%.

Zacharoula Gaitanaki: Poetry is an utopia?

Potis Katrakis: Poetry is one of the most basic and necessary forms of speech and has nothing to do with utopia. On the contrary, it achieves basic needs of life such as the creation of songs and helps the social and cultural doubts could be created only as of the form of incomprehensible and impossible to interpreter modern poetry. The poetry of dreams and the subconscious. But this form, which in my opinion should not be called poetry, but something else, is not an utopia, because the dream and the subconscious which records are a reality and pieces of our lives. And in any case, it is a difficult kind of writing that a small number of poets can deliver on its original form.

Zacharoula Gaitanaki: Tell us some contemporary poets that you distinguish for their work.

Potis Katrakis: There are many poets who made their mark in all forms of poetry, but it would be dangerous to mention names, because they are a great number who I do not know and I’ve wronged them with the omission of their names.

Zacharoula Gaitanaki: You are a member in a few of Greek literary Societies. How this participation helps an author?

Potis Katrakis: I am a member of the National Writers Association. If you are a member in a club and in smaller groups, certainly helps you to exchange views on matters of common interest, sending of demands against the State, etc. however, instead of the numerous and disparate associations with their imperfections, I think it would be preferable to have a sector only in the form of a legal entity of the public law, such as the Bar Association, the Medical Association, etc.

Zacharoula Gaitanaki: We talk a lot about suspect literary competitions. What does a prize offer to a writer? Could it be that an award is only a paper on the wall?

Potis Katrakis: Certainly the literary competitions help to distinguish some works and some writers with a considerable work. But this is in any case the relative and not the absolute. Because there is the human weakness that distorts the competitions. Because very often the awards have not the evaluative criteria, but political, though acquaintances and personal relationships from fixed competitions that are not disclosed and are not known, a thousand and one among other things. So a work that has been awarded, can never be a criterion that it is better than another work which has not got a prize. There is a presumption in favour of the winner, but that is always a relevant and a recallable presumption.

Zacharoula Gaitanaki: A great number of books published each year. Is this positive or negative? Does the quantity has a strong impact upon the quality?

Potis Katrakis: I think that the publication of many books, in principle, it is positive, because it covered more topics and more areas of examination. And because through them will be known the excellent and of timeless value books. But all the others books will have add a little stone to the structure of culture.

Zacharoula Gaitanaki: Greeks are friends of beauty, they have sense of proportion (“Moderation in all things”) and of high causes. Have we lost all sense proportion?

Potis Katrakis: The truth is that lately we have lost the proportion of material goods and the comfortable life generally at the expense of those positions that lead to birth rate, a rising birth rate, our offers to the public, local and the national interest, in the enforcement of the laws of the State, in the acquisition of material possessions and other goods with unorthodox means, etc. And we have many areas to re-examine our behaviour.

Zacharoula Gaitanaki: I have some personal questions too. If I ask you to sketch Potis Katrakis with three words, what words would you choose?

Potis Katrakis: Restless, dreamer, gentle, patient. In matters of principle and ideas I’m uncompromising too.

Zacharoula Gaitanaki: What gives you strength in your life and what fills you grief?

Potis Katrakis: I draw strength from the creation and I feel sadness with everything that stands an obstacle to creation.

Zacharoula Gaitanaki: What role played and plays love in your life? You have written many poems entitled “Love poems” (“Erotica”). What’s the subject matter of these poetry collections?
Potis Katrakis: The main pleasures in life is food, drink, a cigarette, the emotional love and sex. The food I was not able to enjoy throughout my life on account of the illness of my stomach. For the same reason I was deprived of drinking. Since many years I did not even taste it. Cigarette I didn’t smoke and when I tried it I felt a distaste. So my only pleasure it was love and especially its emotional element. This gave me the opportunity to spend a big part of my work in love. Six (6) collections of poetry in post modern form entitled “EROTICA” – “LOVE POEMS” No. 1, 2, 3, 4, 5 and 6 and 15 collections of poems, lyrics traditional poems (50 poems each book), 750 poems in all, a collection with 13 erotic short stories and two novel with the prevalent theme the erotic. While scattered reports there are in all my other work.

Zacharoula Gaitanaki: I have the feeling that the people of our days do not love truly. They confuse sex and love, they afraid to express their feelings, they are unhappy although they have all the conditions to be happy. What do you think?

Potis Katrakis: I can say that today there is in the general public a wild freedom, which has simplified some things and some people’s behaviours, which once seemed as taboo. And in that freedom and wealth of relationships found and the profusion of true love and more the love for the pleasure of sexual desires. And I mean what happens in the so called civilized European and American place because we have the countries in Asia and Africa, where are in other conditions.

Zacharoula Gaitanaki: How did help you the imagination? Is it prohibitive for creation and originality the routine?

Potis Katrakis: I think the imaginations was the quarry from which derived the raw material for the creation of my work. As a second structural material there were the experience and adventures of life together with the imagination built the building of literature. Great source of my experiences, apart from the daily routine, is the law and policy. The routine simply deprives of you the time you need to concentrate and write. Certainly it is a source which you draw building materials. Of course, another rich source for drawing building materials was reading, but the time I could dedicate was always limited.

Zacharoula Gaitanaki: Did you encounter difficulties – and what – in publishing and circulating your books? Since the first edition (in 1966, the novel “The Perjurer”) until now, how has been changed the situation?

Potis Katrakis: Except the few books that the publishers undertake to publish at their expense, for all the other works there are great difficulties. However, by comparison with theold days by reason of progress of printing with computer and other modern mechanical means, things have been improved, And the cost compared with the previous period has been diminished considerably.

Zacharoula Gaitanaki: How often do you go in literary and other events? Are you interested in monitoring? Do you have friends writers and poets?

Potis Katrakis: Every week I am invited to attend about ten events. As the week has only five working days and every night if I could go it would be impossible to satisfy them all. I want to go and I find the most interesting of them, but I can not go, in fact, more than one – two times per week, because there are and other important obligations.

Zacharoula Gaitanaki: Do you like any other art besides the literature?

Potis Katrakis: I have been spread so much in all kinds of literature, that although I wanted to do something else I have no time to spare.

Zacharoula Gaitanaki: What you haven’t done in your life and regret it?

Potis Katrakis: I have no regrets something. Many times, however I think if I had not done of what I did, for example not to waste so much time in politics, in the presidency of various associations etc. and to have accumulated more in the literature.

Zacharoula Gaitanaki: What do you consider the most important problem of the people of today?

Potis Katrakis: I generally consider the most important problem of the people nowadays the environmental pollution and the creation and the nuclear proliferation, the chemical and biological weapons too, which threaten to destroy our planet and create the uncontrolled disasters. But problem is and the overpopulation of a number of Muslim countries and other people in Asia and Africa.

Zacharoula Gaitanaki: Globalization seems to drag everything in its way. As a poet, Potis Katrakis, how he resists to such and all kinds threats?

Potis Katrakis: Globalization is a serious and a complex issue and I think it is not easy for someone to give answers without preparation, without serious studies. But even though the studies that have been done, you can not be sure and safe for your conclusions, so that all the evidence to prove what and how many of the aspects are positive and how many of them are negative. As happens with all the views of life, where few prophets are verified after their implementation.

Zacharoula Gaitanaki: Are you optimistic about the future of our planet and our country?

Potis Katrakis: If the current situation continues, I am pessimistic about the fate of our planet and much more for the luck of the identity of our country’s status as a Greek. For the fate of our planet from the environmental pollution, the nuclear proliferation and of biological weapons, the depletion of raw materials, of energy and the overpopulation of Islamic and other peoples in Asia and Africa because of their overpopulation and poverty will besiege continuously either armed or unarmed the borders of Europe, to enter into and capture it with their population explosion. For the fate of our country I see to happen in the near future, the following two possibilities: the first is the nation and state to disappear and remain a memory in history, like the people who have disappeared in the depths of centuries. Throughout the area of the Balkans and Asia Minor to prevail a sort of Ottoman Empire, which will consist the eastern part of the European Union. And this will happen according to three factors: 1) The high birth rate of Muslims that enter and will enter as legitimate or illegal immigrants in our country and other neighbouring countries. 2) The low birth rate of the Greeks and
3) The non-assimilation of Muslims into Greeks or other nations by reason of the difference of religion. The second possibility is to prevail in the Balkans and Asia Minor a Greek-speaking majority, a short of Byzantine Empire, which will form the eastern part of the European Union. This can not happen because of three factors: 1) the superiority of Greek culture, 2) the supremacy of the Greek language and 3) the supremacy of the Greek economy. Already, the undeclared and seemingly peaceful competition has begun and will intensify methodically in the future until the domination of one or the other possibility. However, things are marching with mathematical precision in the prevalence of the first possibility. Greeks will change into Muslims and Turks in the context of the European Union. Unless the appropriate authorities appreciate the fact and without regard to the political cost to take draconian measures of defence and counterattack before it’s too late. Because this would be the worst from what we could bequeath to our descendants that will be the victims of this possibility.

Zacharoula Gaitanaki: What message do you send to other people with your work, your life and with this interview?

Potis Katrakis: With my work I send a great number of messages and refer to any object, in any disciplines and all expression of life. only in the fifties poetry collections that I have published until now, there are about 4000 poems. Every poem has its own message or messages. Aside those that are contained in my prose work. Messages that refer to existential, in social, political, national, nature loving, erotic, Christian, environmental, of the family issues etc, which are impossible to enumerate. The general message is that every person must fight to survive and to create in his life something commensurate with his physical and spiritual forces who he’s endowed by nature, always putting into practice of his objectives, first the health, after the economy, later the recreation and after all to push on with the distinction among his fellow men.

[Literary magazine “NEA SKEPSI” (“NEW THOUGHT”), No. 448, October 2002 and in the book of Zacharoula Gaitanaki: “POTIS KATRAKIS – ROUTE TO CREATION”, Essay].

[See link: http://www.patrickjsammut.blogspot.com (17/4/2013)].


Αποκλειστική Συνέντευξη στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη του πρώην Προέδρου του Μορφωτικού Εξωραϊστικού Συλλόγου Ζώνης Αρκαδίας, Θανάση Αργυρόπουλου: «ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΛΥΣΕΙΣ» (Ζώνη, 9/12/2015)

 

1) Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Σας ευχαριστούμε που δεχθήκατε να απαντήσετε στις ερωτήσεις μας. Πείτε μας λίγα πράγματα για σας, για να σας γνωρίσουμε καλύτερα. Γεννηθήκατε στη Ζώνη;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Εγώ ευχαριστώ για την τιμή που μου κάνατε. Ναι, γεννήθηκα στην Ζώνη, πήγα σχολείο εδώ, έφυγα, ξαναγύρισα και έμεινα μόνιμα, μαζί με την οικογένειά μου.

2) Ζ. Γ.: Η σύζυγός σας Μαρία δεν είναι Ζωναταία. Πώς την γνωρίσατε και την πείσατε να έρθει στο χωριό μας;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Δεν θέλαμε να ζήσουμε σε μεγάλες πόλεις, της άρεσε το χωριό ας και μείναμε μόνιμα.

3) Ζ. Γ.: Δημιουργήσατε στη Ζώνη την οικογένειά σας. Πόσο δύσκολο ήταν αυτό όταν δεν υπάρχουν υποδομές, σχολεία κλπ.;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Πολύ δύσκολο για μας και για τα παιδιά μας κουραστικό, αλλά, όταν θες κάτι, ξεπερνάς όλες τις δυσκολίες.

4) Ζ. Γ.: Η μητέρα σας κ. Κανέλλα Αργυροπούλου  ήταν μία από τις μεγαλύτερες σε ηλικία (105 ετών) Ζωναταίες. Τι σήμαινε για σας η μητέρα σας και η παρουσία της στη ζωή σας;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Ήταν τα πάντα για μένα. Η γυναίκα που με γέννησε, με μεγάλωσε, της χρωστάω πολλά. Και είμαι ευγνώμων. Εδώ να πως κι ένα μεγάλο ευχαριστώ στη γυναίκα μου και στα παιδιά μου για την αγάπη και την φροντίδα που της έδωσαν. Καθώς και στη θεία μου Γιαννούλα Παν. Αναστοπούλου, που όταν, στο παρελθόν, εγώ νοσηλεύτηκα για το πόδι μου, για 20 μέρες η θεία μου ήταν δίπλα στη μάνα μου. Ευχαριστώ επίσης τον πρώην Δήμαρχο Μεγαλόπολης, τον Τάκη Μπούρα και όλους τους συγχωριανούς μας και φίλους, που μας τίμησαν και βρέθηκαν κοντά μας στην λύπη μας, όταν έφυγε η μητέρα μου (τέλη Νοεμβρίου 2015). Ιδιαίτερα ευχαριστώ τους Τάκη Λ. Χαρίτο και τη σύζυγό του Ελένη, γιατί όλες τις δύσκολες μέρες ήταν δίπλα μας.

5) Ζ. Γ.:  Ποιο είναι το motto (το ρητό, το σύνθημα) της ζωής σας και γιατί το έχετε επιλέξει;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Δύναμη, υγεία, αγάπη και δεν λυγάμε.

6) Ζ. Γ.: Υπάρχει κάτι, σε προσωπικό επίπεδο, που θα θέλατε να πετύχετε στη ζωή σας και δεν το έχετε καταφέρει μέχρι τώρα;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Πολλά θα ήθελα να κάνω αλλά, δυστυχώς, δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα στη ζωή.

 7) Ζ. Γ.: Γίνατε παππούς σχετικά νέος και ο πρώτος σας εγγονός βαφτίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2015 και πήρε το όνομά σας. Τι του εύχεστε στη ζωή του και ποια συμβουλή θα του δίνατε για να έχει στο προσωπικό του «οπλοστάσιο» αντιμετώπισης κρίσεων όταν μεγαλώσει; Ή μήπως τα παιδιά δεν χρειάζονται ορμήνιες;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Να είναι γερός, υγιής, δυνατός και να μην λυγίζει. Να κατακτήσει αυτά που θέλει και να είναι ευτυχισμένος με τους δικούς του σε όλη του την ζωή.

8) Ζ. Γ.: Να περάσουμε τώρα στα της Ζώνης και του Συλλόγου της. Ποιες είναι οι «κακοδαιμονίες» ενός χωριού όπως η Ζώνη; Υπάρχει και σ’ αυτόν τον παράδεισο ένας όφις ή πολλοί εχθροί εντός των τειχών και τι αντιμετώπιση τους αξίζει;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Ευτυχώς, υπάρχουν μόνο λίγοι εχθροί και «φίδια» και η αντιμετώπισή τους είναι η απομόνωση και το «ψυγείο».

9) Ζ. Γ.: Το 2003 αποφασίσατε με αρκετούς συγχωριανούς σας να ιδρύσετε τον «Μορφωτικό Εξωραϊστικό Σύλλογο Ζώνης». Πώς προέκυψε αυτό; Ήταν εύκολο εγχείρημα ή υπήρξαν δυσκολίες;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Ναι, αποφασίσαμε 22 άτομα Ζωναταίοι να κάνουμε τον Σύλλογο, για πολλούς λόγους (τα 22 ιδρυτικά μέλη αναφέρονται στο βιβλίο «ΖΩΝΗ – 200 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ» και στην ιστοσελίδα του Συλλόγου μας). Δυσκολίες υπήρξαν από ορισμένα άτομα, που προσπαθούσαν να σαμποτάρουν και να διαλύσουν τον Σύλλογο, πράγμα το οποίο γίνεται ακόμη και τώρα.

10) Ζ. Γ.: Ήσασταν ο πρώτος Πρόεδρος του Συλλόγου και η θητεία σας ανανεώθηκε αρκετές φορές. Ποια είναι η «συνταγή» ενός πετυχημένου Προέδρου και τι ρόλο παίζει η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου ως αρωγού του στην όλη προσπάθεια;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Ναι, ήμουν Πρόεδρος για πολλά χρόνια και ευχαριστώ τα μέλη του Συλλόγου μας και τα διοικητικά Συμβούλια όλων των ετών, που με ψήφισαν και με στήριξαν. Η συνταγή είναι το τρέξιμο και η δουλειά, όπως και η καλή συνεργασία του Διοικητικού Συμβουλίου, μαζί με αναθέσεις εργασιών και τη λήψη πρωτοβουλιών από το εκάστοτε Δ. Σ.

11) Ζ. Γ.: Το έργο του καθενός τον τιμά και τον διακρίνει. Πείτε μας για τα έργα που έγιναν τα περίπου 10 χρόνια που ήσασταν Πρόεδρος. Ποιο έργο θεωρείτε το πιο σπουδαίο απ’ όλα;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Έργα έγιναν πολλά και τα θεωρώ όλα σπουδαία, όπως η ανάπλαση των πηγαδιών, σκέπαστρα στα πηγάδια για ασφάλεια, φωτισμός τους, τσιμεντοστρώσεις, νερό πόσιμο, συντήρηση, παροχέτευση ομβρίων υδάτων, δεντροφύτευση στον χώρο των πηγαδιών. Φτιάχτηκε πέτρινη βρύση και μάντρα με περίφραξη στον χώρο των Δεξαμενών, έγινε ο καθαρισμός και η συντήρηση στην αποθήκη της δεξαμενής, τοποθετήθηκαν αλουμινένια καπάκια πάνω στις δεξαμενές για στεγανότητα κλπ. αγοράστηκαν καρέκλες, τραπέζια και άλλα πράγματα για την λειτουργία του Συλλόγου. Έγινε συντήρηση και κατασκευή στην αίθουσα του Συλλόγου στ’ Αλώνια (κουζίνα, αποθήκη), κατασκευάστηκε γήπεδο μπάσκετ και παιδική χαρά. Επί Προεδρίας μου, με ενέργειες του Συλλόγου μας και σε συνεργασία με τον Δήμο Μεγαλόπολης, φτιάχτηκε πέτρινος μαντρότοιχος στον προαύλιο χώρο στ’ Αλώνια. Εδώ, θέλω να ευχαριστήσω τους Δημάρχους, τον τότε Γόρτυνος κ. Κων/νο Μιχόπουλο και τον Μεγαλόπολης κ. Παναγιώτη Μπούρα, καθώς και τους Δημοτικούς Συμβούλους αυτών για την βοήθειά τους. Καθιερώσαμε 3 – 4 εκδηλώσεις το χρόνο, όπως το Αντάμωμα των Ζωναταίων κάθε καλοκαίρι στις 16 Αυγούστου, την εκδήλωση του Αγίου Δημητρίου, την Κοπή της πίτας μας και την Αποκριάτικη γιορτή μας. Έγινε μία θεατρική παράσταση με την ηθοποιοό κ. Ελένη Γερασιμίδου και τον θίασό της στον προαύλιο χώρο στ’ Αλώνια. Εκδώσαμε το βιβλίο (+ DVD) που έγραψες, με τίτλο: «ΖΩΝΗ (1819-2010) – 200 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ». Δημιουργήσαμε την επίσημη ιστοσελίδα του Συλλόγου μας, η οποία σημειώνει μεγάλη επισκεψιμότητα. Σε ευχαριστούμε για την βοήθειά σου σε αυτές τις προσπάθειες, όπως και τον αδελφό σου Γιάννη Παν. Γαϊτανάκη για τις φωτογραφίες στο βιβλίο, στο δισκάκι και στο site μας και για τη συνεχή στήριξή του στον Σύλλογό μας. Κάθε χρόνο καθιερώσαμε και εκδίδουμε το Ημερολόγιό μας. Επίσης έγιναν αρκετές έγγραφες παρεμβάσεις σε διάφορους φορείς και Δημόσιες Υπηρεσίες για ζητήματα του χωριού μας, με μεγάλη επιτυχία ως προς την αντιμετώπιση των τοπικών μας προβλημάτων. Πολλά από αυτά τα έργα έγιναν με προσωπική εργασία, τόσο δική μου όσο και των Μελών των εκάστοτε Διοικητικών Συμβουλίων, που ήμασταν μαζί όλα αυτά τα χρόνια και με την βοήθεια των δύο Δήμων (του Δήμου Γόρτυνος και μετέπειτα του Δήμου Μεγαλόπολης).

 12) Ζ. Γ. Υπάρχουν έργα που δεν έγιναν ενώ θα έπρεπε να έχουν υλοποιηθεί; Ποια έργα πιστεύετε ότι πρέπει να κάνει ο Σύλλογος στο μέλλον αν υπάρχουν και οι ανάλογες οικονομικές δυνατότητες;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Ναι, υπάρχουν έργα που δεν έγιναν και πρέπει να γίνουν.

13) Ζ. Γ.: Σήμερα ο ΜΕΣ Ζώνης έχει άλλον Πρόεδρο. Πόσο εύκολο ή δύσκολο ήταν για σας να βρεθείτε στην χρυσή εφεδρεία ως εκλεγμένο Αναπληρωματικό Μέλος;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Δεν μου είναι δύσκολο ούτε εύκολο. Έτσι απλά έγινε, γιατί θέλαμε μία αλλαγή.

14) Ζ. Γ.: Κάποιοι μιλούν για προβλήματα στον Σύλλογο. Που πιστεύετε ότι οφείλονται αυτά – αν υπάρχουν – και τι μπορεί να γίνει για να βρεθούν λύσεις τους; Είναι εύκολο να ξεπεραστούν οι σκόπελοι και να συνεχιστεί η δημιουργική πορεία του ΜΕΣ Ζώνης;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΛΥΣΕΙΣ, αρκεί να θέλουμε να τις βρούμε.

15) Ζ. Γ.: Ποιοι είναι οι «εχθροί» ενός Σωματείου; Τα απλά μέλη του  (όχι του Διοικητικού Συμβουλίου) πόσο επηρεάζουν με την συμπεριφορά τους (την στήριξη ή την αδιαφορία τους) την κατάσταση;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Ναι, υπάρχουν λίγοι και είναι εκτός Συλλόγου. Είναι αυτοί που τον πολεμούν από την ίδρυσή του μέχρι και τώρα για να τον διαλύσουν αλλά ευτυχώς, γίνεται το αντίθετο. Τον δυναμώνουν.

16) Ζ. Γ.:  Στις επόμενες εκλογές στον Σύλλογο, τον Μάιο του 2016, θα διεκδικήσετε εκ νέου την Προεδρία για να συνεχίσετε το έργο σας; Πιστεύετε ότι έχετε να προσφέρετε ακόμα πολλά στο χωριό και στους ανθρώπους του και θέλετε να κάνετε μία νέα αρχή;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Είναι νωρίς ακόμη για τις εκλογές, δεν ξέρω αν λάβω μέρος. Θα δείξει στην πορεία.

17) Ζ. Γ.: Πώς οραματίζεστε μια νέα θητεία σας; Ποιο πρόγραμμα θα προτείνατε και πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί δεδομένων των πολύ δύσκολων οικονομικών συνθηκών για τη χώρα και τους Έλληνες;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Δεν μπορώ να πω και δεν μπορώ να προτείνω κάποιο πρόγραμμα τώρα.

18) Ζ. Γ.: Είστε, τελικά, αισιόδοξος για το μέλλον του Συλλόγου;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Ναι, είμαι αισιόδοξος για το μέλλον του.

19) Ζ. Γ.: Αν κάνατε μία ευχή για τον ΜΕΣ Ζώνης ποια θα ήταν; Και τι θα ευχόσασταν στους συγχωριανούς σας και για την πατρίδα μας;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Να είναι πάντα δημιουργικός και να αντέξει στις δυσκολίες. Μαζί με τους συγχωριανούς μας, την πατρίδα μας, θα τα ξεπεράσουμε όλοι μαζί τα προβλήματα, με ομόνοια, δύναμη, αγάπη, συνεργασία και θα έλθουν καλύτερες μέρες.

20) Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Θα ήθελα, τέλος, να σας ρωτήσω αν υπάρχει κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας είχα κάνει και την παρέλειψα;

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος: Όχι, δεν υπάρχει. Σε ευχαριστώ για την δυνατότητα που μου έδωσες να πω λίγα πράγματα. Και ευχαριστώ για άλλη μια φορά όλους: τα Μέλη όλων των Διοικητικών Συμβουλίων του Συλλόγου μας επί Προεδρία μου, τους συγχωριανούς και φίλους του Συλλόγου που με στήριξαν και βοήθησαν το έργο μας, τους φίλους –δωρητές και τους 4 – 5 συγχωριανούς μας και μέλη του Συλλόγου μας που βοηθούν και θέλουν να μείνουν ανώνυμοι. Ευχαριστώ επίσης τους δύο Δημάρχους, τον Κων/νο Μιχόπουλο και τον Παναγιώτη Μπούρα, που στήριξαν τις προσπάθειές μας και όλους όσους ήταν δίπλα μου και κοντά στο Σύλλογό μας όλα αυτά τα χρόνια. Τους ευχαριστώ όλους θερμά. 


Τάκης Λ. Χαρίτος: «ΝΑ ΒΡΟΥΜΕ ΚΩΔΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ»

Ο ΤΑΚΗΣ Λ. ΧΑΡΙΤΟΣ και η σύζυγός του ΕΛΕΝΗ, στη Ζώνη. Mr. TAKIS L. CHARITOS and his wife ELENI, in Zoni of Arcadia.

Ο ΤΑΚΗΣ Λ. ΧΑΡΙΤΟΣ και η σύζυγός του ΕΛΕΝΗ, στη Ζώνη.
Mr. TAKIS L. CHARITOS and his wife ELENI, in Zoni of Arcadia.

Αποκλειστική συνέντευξη του Ταμία του «Μορφωτικού Εξωραϊστικού Συλλόγου Ζώνης Αρκαδίας» στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη (Ζώνη, Αύγουστος 2015):

Ζ. Γ.: Κύριε Τάκη Χαρίτο, θα θέλαμε, για να σας γνωρίσουμε καλύτερα, να μας πείτε λίγα πράγματα για σας. Γεννηθήκατε στη Ζώνη Αρκαδίας;

Τ.Χ.: Γεννήθηκα στη Ζώνη Αρκαδίας στις 28 Ιανουαρίου του 1945.Τελείωσα το Δημοτικό το 1957 και το Φεβρουάριο του 1958 πήγα στην Αθήνα. Εκεί εργάστηκα σε δυο δουλειές. Η πρώτη και η κύρια μου εργασία ήταν Εφημεριδοπώλης και για δεύτερη εργασία, διότι οι καιροί τότε όπως και αντίστοιχα σήμερα ήταν δύσκολοι, δούλεψα σε Εργαστήριο Δερματίνων ειδών ως τον Ιούλιο του 1962. Αργότερα συνέχισα αποκλειστικά ως Εφημεριδοπώλης όπου και το 2004 συνταξιοδοτήθηκα.

Ζ. Γ.: Ποιες είναι οι αρχές πάνω στις οποίες έχετε βασίσει τη ζωή σας και από τις οποίες δεν παρεκκλίνετε;

Τ. Χ.: Οι αρχές που έχει ο καθένας ποικίλουν, ωστόσο εγώ στην ζωή μου έχω βασιστεί στης αρχές που μου έδωσαν οι Γονείς μου και τους ευγνωμονώ!!! Στην τιμιότητα, εργατικότητα, και στον σεβασμό προς τους συνανθρώπους μας ανεξαρτήτου ηλικίας.

Ζ. Γ.: Το χωριό σας το αγαπάτε ιδιαίτερα, αφού – μετά την συνταξιοδότησή σας – παραμένετε ένα μεγάλο μέρος του χρόνου σε αυτό. Τι σας αρέσει στη Ζώνη;

Τ. Χ.: Το χωριό μου τη Ζώνη το αγαπώ ιδιαίτερα, διότι έζησα τα παιδικά μου χρόνια εκεί και έχω πάρα πολλές καλές αναμνήσεις. Παρόλο τις δυσκολίες που είχαμε να αντιμετωπίσουμε καθημερινά η ζωή στο χωριό θα μου μείνει χαραγμένη για πάντα.

Ζ. Γ.: Υπάρχουν όμως και πράγματα που δεν είναι ιδανικά, ας πούμε, στο χωριό. Ποια είναι αυτά και πώς μπορούν να διορθωθούν;

Τ. Χ.: Είναι δύσκολο σε μια μικρή και κλειστή κοινωνία όπως είναι το χωριό κάποια πράγματα να τα καταπολεμήσουμε. Ωστόσο αν υπάρχει ανάμεσα στους ανθρώπους αλληλοσεβασμός και διάλογος, παρά τις διαφορετικές απόψεις τα πράγματα μπορεί να βελτιωθούν και να υπάρξει μια αρμονική συμβίωση μεταξύ των κατοίκων.

Ζ. Γ.: Τα χωριά μας βεβαίως ερημώνουν. Μέσα στο 2015 αυτό φάνηκε πιο πολύ, γιατί η οικονομική κρίση δεν επέτρεψε σε πολλούς αποδήμους να έρθουν στα πατρικά τους σπίτια τις γιορτές ή για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Πώς βλέπετε να εξελίσσονται τα πράγματα; Μήπως η ερήμωση είναι μη αναστρέψιμη;

Τ. Χ.: Δυστυχώς τα αποτελέσματα της μεγάλης αυτής οικονομικής κρίσης είναι εμφανές για όλους μας. Ιδιαίτερα για τους νέους οι οποίοι είναι το μέλλον της πατρίδας μας. Ο θεσμός της οικογένειας κλονίζεται, διότι χωρίς δουλειά κανένας δεν έχει σαν προτεραιότητα να δημιουργήσει οικογένεια, πόσο μάλλον να μπορεί να την συντηρήσει. Με συνέπεια όλο και λιγότεροι να καταφέρνουν να γιορτάζουν στα χωριά τους. Ελπίζω οι πολιτικοί να αναλάβουν της ευθύνες τους για την κατάσταση που έχουν φέρει την Ελλάδα μας και αυτή η ερήμωση των χωριών μας να είναι προσωρινή.

Ζ. Γ.: Είστε ο Ταμίας του «ΜΕΣ Ζώνης». Θέση με ευθύνες, κάτι σαν «ηλεκτρική καρέκλα». Δεδομένης της οικονομικής δυσπραγίας όλων μας, πώς πηγαίνουν τα οικονομικά του Σωματείου;

Τ. Χ.: Πράγματι η θέση του ταμία σε κάθε Πολιτιστικό Σύλλογο έχει ευθύνες, πιστεύω όμως πως τα καταφέρνω. Βέβαια το αποτέλεσμα της συμβολής του καθένα από τα μέλη θα το δείξει η πορεία. Τα οικονομικά του σωματείου θεωρώ πως είναι αρκετά καλά, δεδομένου και της συμμετοχής των εγγεγραμμένων μελών. Επίσης θα ήθελα να αναφέρω πως εν καιρώ κρίσης υπάρχουν κάποιοι που βοηθούν το Σύλλογο με πολλούς τρόπους και θα ήθελα να τους ευχαριστήσω γι’ αυτήν την συμβολή τους και εύχομαι να είναι πάντα καλά..!

Ζ. Γ.: Υπάρχει συνταγή της επιτυχίας για έναν τοπικό Σύλλογο; Ο ΜΕΣΖ μπορεί να θεωρηθεί πετυχημένος αυτά τα 12 χρόνια της ύπαρξής του;

Τ. Χ.: Κατά τη γνώμη μου η συνταγή της επιτυχίας είναι πως ένας Σύλλογος για να λειτουργήσει ομαλά θα πρέπει ο πρόεδρός μαζί με τα μέλη του Δ.Σ να συμβάλουν ώστε να διεκδικούν πράγματα υπέρ του Συλλόγου. Ο καθένας να προσπαθεί για το κοινό καλό δίχως να σπέρνει διχόνοιες. Μέσα από τα έργα που προσπαθούμε να υλοποιήσουμε κανένας μας δεν έχει προσωπικό όφελος, αντίθετα ενδιαφερόμαστε για το πώς θα βελτιώσουμε τον Σύλλογο μας. Ο ΜΕΣΖ φυσικά και είναι πετυχημένος διότι ξεκίνησε με μηδέν περιουσιακό στοιχείο και πλέον έχει στην ιδιοκτησία του καρέκλες, τραπέζια, σερβίτσια φαγητού και διάφορα άλλα είδη όπως και πολλά βιβλία από δωρεές μελών και φίλων του Συλλόγου. Στα 12 χρόνια έχει πετύχει τόσα πολλά, όπου θα αναφέρω περιληπτικά κάποια από αυτά. Αρχικά, με παρέμβαση του ΜΕΣΖ ξεκίνησε η ανάπλαση των πηγαδιών τα οποία αποτελούν μέρος της ιστορίας του χωριού μας, έπειτα η επισκευή των δεξαμενών και η κατασκευή της πέτρινης βρύσης στο μέρος που βρίσκονται οι δεξαμενές. Επίσης η ανακαίνιση του προαύλιου χώρου στα Αλώνια αλλά και του κτηρίου όπου διεξάγονται οι εκδηλώσεις του Συλλόγου. Όλα αυτά με προσωπική εργασία των μελών του Δ.Σ αποκλειστικά και με την συμβολή του Δήμου Γόρτυνος σε συνεννόηση με τον Δήμο Μεγαλόπολης. Έτσι καταφέραμε και καθιερώσαμε τρεις εκδηλώσεις, οι οποίες είναι, του Αγίου Δημητρίου όπου είναι πολιούχος του χωριού μας, τις Απόκριες και στις 16 Αυγούστου που είναι το Αντάμωμα Ζωναταίων.

Ζ. Γ.: Η κακοδαιμονία των Ελλήνων είναι η διχόνοια. Σε ένα μικρό χωριό, όπως η Ζώνη, υπάρχουν τέτοια φαινόμενα διχασμού και που μπορεί να οδηγήσουν;

Τ. Χ.: Όπως προανέφερα η διχόνοια είναι ότι χειρότερο μπορεί να υπάρχει ανάμεσα μας. Ιδιαίτερα όταν δημιουργείται σε κλειστές κοινωνίες όπως είναι τα χωριά κι ένα από αυτά είναι και το δικό μας. Με συνέπεια να δημιουργούνται εντάσεις ανάμεσα στους κατοίκους και να έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχουν έντονες αντιπαραθέσεις.

Ζ. Γ.: Ποια θεωρείτε ότι είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα του χωριού; Και της γύρω περιοχής γενικότερα;

Τ. Χ.: Αρχικό πρόβλημα είναι η ύδρευση. Θα πρέπει κάποια στιγμή οι αρμόδιοι να λάβουν θέση για την καλύτερη ποιότητα νερού. Έπειτα πρόβλημα υπάρχει και στο αποχετευτικό σύστημα του χωριού όπως και στους περιφερειακούς δρόμους που έχουν πολλά προβλήματα.

Ζ. Γ.: Η Ζώνη έχει όμως ομορφιές και αρκετά θετικά. Ποια είναι αυτά; Μπορούν να υπερνικήσουν τα όποια άσχημα κι αρνητικά;

Τ. Χ.: Η Ζώνη είναι ένα μικρό, ήσυχο και όμορφο χωριό. Με ζωηρή βλάστηση, καλό κλίμα, όμορφο τοπίο και αρκετούς φιλόξενους ανθρώπους. Όπως επίσης βρίσκεται κοντά σε αστικά κέντρα για την εύκολη και προσβάσιμη εξυπηρέτηση των κατοίκων.

Ζ. Γ.: Βγάζετε πολύ ωραίες φωτογραφίες (τοπία, εκδηλώσεων, πρόσωπα κ.λ.π). Τι σας ώθησε σε αυτή την δραστηριότητα;

Τ. Χ.: Ασχολήθηκα με τις φωτογραφίες καθαρά από χόμπι. Σκέφτηκα πως τα τοπία, οι εκδηλώσεις και τα πρόσωπα που συμμετέχουν θα ήταν ωραίο να αποτυπωθούν στις φωτογραφίες ώστε οι επόμενες γενιές να πάρουν μια γεύση από το παρελθόν.

Ζ. Γ.: Ασχολείστε και με την τεχνολογία. Είναι μια διέξοδος, διευκολύνει τη ζωή μας ή μήπως είναι ο κακός μας δαίμονας;

Τ. Χ.: Η τεχνολογία έχει τα καλά της αλλά έχει και τα κακά της. Είναι στο χέρι μας όμως για το πώς θα την χρησιμοποιήσουμε ώστε να υπάρχει μόνο για την διευκόλυνση της ζωή μας. Για μένα είναι ένα μέσο ενημέρωσης, επεξεργασίας οπτικοακουστικού υλικού καθώς αξιοποιώ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ζ. Γ.: Όσα ζούμε στη χώρα μας το τελευταίο διάστημα (capital controls, η αβεβαιότητα, ο φόβος μιας χρεοκοπίας κλπ. ), πιστεύετε ότι έχουν θετικές ή αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχοσύνθεσή μας;

Τ. Χ.: Αρχικά όσα ζούμε στην χώρα μας το τελευταίο διάστημα είναι αποτέλεσμα λανθασμένων πολιτικών αποφάσεων της τελευταίας τριαντακονταετίας. Φυσικά και μας επηρεάζουν ψυχολογικά. Τρομοκρατείται ο κόσμος μέσω των ΜΜΕ και όσον αναφορά τις επιπτώσεις, σαφώς και είναι αρνητικές διότι οδηγούμαστε σε έναν αναγκαστικό λιτό βίο, με μία καθημερινή αβεβαιότητα για το αν θα υπάρχουν μετρητά ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες του εκάστοτε νοικοκυριού.

Ζ. Γ.: Σε όλο αυτό το δύσκολο περιβάλλον, υπάρχει προοπτική για την Ελλάδα, για τη Ζώνη αλλά και για τον Σύλλογό της; Είστε αισιόδοξος για το μέλλον;

Τ. Χ.: Κατά την γνώμη μου παρά την δύσκολη κατάσταση που επικρατεί στην χώρα μας αυτήν την περίοδο, αισιοδοξούμε ότι εν τέλει θα βρούμε τον δρόμο μας και θα ανακάμψουμε. Όπως για την χώρα μας έτσι και για την Ζώνη εάν καταφέρουμε να βρούμε κώδικες επικοινωνίας πέρα από συμφέροντα, τότε σίγουρα το μέλλον θα είναι λαμπρό. Κλείνοντας αυτήν την ερώτηση θα ήθελα να επισημάνω ότι όλοι μαζί θα πρέπει να βοηθήσουμε τους νέους να είναι πιο αισιόδοξοι και να τους κάνουμε πιο δημιουργικούς, διότι είναι το μέλλον της πατρίδας μας.

Ζ. Γ.: Ευχαριστούμε πολύ, που απαντήσατε στις ερωτήσεις μας.

Τ. Χ.: Εγώ σας ευχαριστώ πάρα πολύ, να είστε καλά και εύχομαι υγεία και ευημερία σε όλο τον κόσμο.


Τάσος Γριτσόπουλος: «Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ»

Ο επιφανής Δημητσανίτης Καθηγητής, Ιστορικός και Συγγραφέας απαντά στις ερωτήσεις της Ζαχαρούλας Γαϊτανάκη, αποκλειστικά για την εφημερίδα «Γορτυνία».

Ο Καθηγητής Τάσος Γριτσόπουλος (φωτογραφία από το "Αρκαδικό Βήμα").

Ο Καθηγητής Τάσος Γριτσόπουλος (φωτογραφία από το «Αρκαδικό Βήμα»).

Στο Πνευματικό Εντευκτήριο της ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ σε ένα πολύ κεντρικό σημείο των Αθηνών, κατά την διασταύρωση των οδών Μαυρομιχάλη και Δερβενίων (τι σύμπτωση, Πελοποννησιακά ονόματα, Μαυρομιχάλης, Δερβενάκια) συναντήσαμε τον Πρόεδρο της Εταιρείας κ. ΤΑΣΟ ΓΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟ. Είναι ένας πρόθυμος άνθρωπος, κατάγεται από την Δημητσάνα, έχει κάποιαν ηλικία* και έχει οργανώσει την Εταιρεία σε πρότυπο επιστημονικό σωματείο. Χωμένος μέσα σε πλήθος βιβλία, περιστοιχιζόμενος από επισκέπτες και με το Αναγνωστήριο του ιδρύματος γεμάτο ερευνητές σιωπηρούς και απασχολουμένους στην έρευνά τους, δέχθηκε ο κ. ΓΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ν΄ απαντήσει σε μια σειρά ερωτημάτων μας χάριν των αναγνωστών της εφημερίδας. Από την μακρά συζήτησί μας αποσπούμε τα παρακάτω κύρια σημεία υπό μορφή συνεντεύξεως και επιφυλασσόμεθα σε κάποιαν άλλη στιγμή να τον επισκεφθούμε πάλι και να συνομιλήσουμε για θέματα, που έχουν άμεση σχέση με την Γορτυνία και τους Γορτυνίους.

Ζ. Γ. : Κύριε Γριτσόπουλε, ο Ελύτης έγραψε: «Σταθερά τα παμπάλαια πράγματα μες στα τωρινά μας επιβιώνουν». Σεις, έχοντας αφιερώσει την ζωή Σας στην έρευνα, καταγραφή και προβολή του υλικού που αφορά τον βίο του λαού μας συμφωνείτε με τους στίχους αυτούς;
Τ. Γ.: Ο ποιητής επισημαίνει την ενότητα του Ελληνισμού, που έχει βαθιές παμπάλαιες ρίζες και δεν τις αρνείται. Φυσικά η μακρά πνευματική μας παράδοση δεν μας καρφώνει σαν όστρακο στον βράχο, αλλά ανανεώνεται, κρατεί τα βιώσιμα στοιχεία και επιλέγει από τα νέα όσα προσαρμόζονται σ΄ αυτά. Αν τούτο δεν γίνει, μένομε έξω από τον αιώνιο παλμό της ζωής.

Ζ. Γ. : Είστε η ψυχή της «Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών». Μπορείτε να μας πείτε για το σημαντικό έργο που έχει επιτελεσθεί όλα αυτά τα χρόνια και τους μελλοντικούς στόχους της Εταιρείας;
Τ. Γ. : Η Εταιρεία Πελοποννησιακών Σπουδών έχει ενεργό παρουσία επί μισό αιώνα στην επιστημονική ζωή της χώρας. Σκοπός της η έρευνα και μελέτη του Πελοποννησιακού Πολιτισμού σ΄ όλους τους τομείς δραστηριότητος από τα Προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα, δηλ. ως προς τ΄ Ανθρωπιστικά γράμματα (Ιστορία, Αρχαιολογία, Γλώσσα, Λαογραφία, Οικονομία, Δίκαιο, Τέχνη, Δημόσιος και Ιδιωτικός βίος γενικώς), αλλά και ως προς τ΄ αντικείμενα των Θετικών Επιστημών, δηλ. τον ορυκτό και υδάτινο πλούτο, την γη, την θάλασσα, τα δάση, το περιβάλλον γενικώς, την συγκοινωνία, τις καλλιέργειες κ.λπ. Κινείται η Εταιρεία με το επιστημονικό της δυναμικό και με το επιστημονικό της όργανο, το περιοδικό «Πελοποννησιακά». Οργανώνει Τοπικά και Διεθνή Συνέδρια με συμμετοχή διακεκριμένων ερευνητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Καρπός των Συνεδρίων είναι η έκδοση των Πρακτικών. Με 20 Τοπικά και 6 Διεθνή Συνέδρια σε διάφορες πόλεις της Πελοποννήσου καθαρό απόσταγμα του συλλογικού μόχθου προέκυψε: Εξεδόθησαν μέχρι στιγμής 25 τόμοι του Περιοδικού και 38 τόμοι του παραρτήματος με τα Πρακτικά, ενώ άλλοι 15 τόμοι του περιοδικού αποτελούν την χωριστή επιστημονική μας Βιβλιοθήκη. Έτσι δημιουργήθηκε μία σοβαρά Πελοποννησιακή Βιβλιοθήκη και δι΄ αυτής προάγονται οι γνώσεις μας γενικώς και πυκνώνει το δίκτυο των ερευνητών και μελετητών. Η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε πρώτα τα «Πελοποννησιακά» και ύστερα την Εταιρεία. Οι άλλες εύφημες μνείες μετρημό δεν έχουν. Σήμερα λειτουργεί η Εταιρεία Επιστημονικά Εντευκτήρια σε δικό της χώρο (πολυκατοικία στην γωνία Μαυρομιχάλη και Δερβενίων 16) και πλούσια Βιβλιοθήκη. Σημειώνετε ότι είναι ακτήμων. Πως ευρίσκει χρήματα, δεν γνωρίζω καλά – καλά. Δεν υπάρχουν μελλοντικοί άλλοι στόχοι από αυτούς που υπάρχουν. Πάντως έχει αποφασισθεί η οργάνωση ημερίδων και διημερίδων στην πρωτεύουσα και πόλεις της Πελοποννήσου και η προσέγγιση του κοινού με άλλες εκδηλώσεις.

Ζ. Γ. : Εργαστήκατε στη Βιβλιοθήκη της Δημητσάνας, στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Έχετε συγγράψει πολλά βιβλία. Πιστεύετε ότι
οι Έλληνες αγαπούν το βιβλίο γενικά και την μελέτη της Ιστορίας ειδικότερα;
Τ. Γ. : Οι σημερινοί Έλληνες δίδουν την μάχη του χρόνου, τρέχουν, απασχολούνται και δεν προφθάνουν. Δεν διαβάζουν οι πολλοί. Με τις συνεχείς εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις έχει χαλαρωθεί το κυριότερο κίνητρο, κακοποιείται η γλώσσα, μας λείπει η βαθυτέρα παιδεία. Μικρό το ενδιαφέρον, όχι απελπιστικά. Με μεγαλυτέρα προσπάθεια, θα κατορθωθεί συμφιλίωση του ανθρώπου με το βιβλίο. Υπάρχουν διαφέροντα για τις Τέχνες, περιορισμένα όμως σε στενούς κύκλους.

Ζ. Γ. : Εκατόν ογδόντα χρόνια από την κήρυξη της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821 μήπως είναι πάρα πολλά κι έχει ασθενήσει η μνήμη των Νεοελλήνων; Έχουμε ξεχάσει το παρελθόν μας ή μας συγκινούν ακόμη οι ήρωες του ΄21;
Τ. Γ. : Νομίζω ότι οι Νεοέλληνες εκδηλώνουν προθυμότερα την συμπάθειά τους στα πολιτικά κόμματα παρά στα εθνικά θέματα. Κατά τις εκδηλώσεις στις εθνικές επετείους μετέχουν βέβαια, αλλά δείχνουν και την συγκίνησή τους κατά την επέτειο του Πολυτεχνείου. Συχνά συγχέεται η Εθνική Ελευθερία με την Κοινωνική και πολλοί τάσσουν την Ελληνική Επανάσταση στην γραμμή της Γαλλικής Επαναστάσεως, ενώ δεν υπάρχει καμία απολύτως σχέση μεταξύ των δύο. Αρνητικά επιδρούν στην σωστή τοποθέτηση των νέων έναντι των μεγάλων γεγονότων του ΄21 τα σχολικά βιβλία. Γράφονται κατά παραγγελία από νεωτεριστικές δήθεν αντιλήψεις, που σχεδόν διαφοροποιούν τα πραγματικά γεγονότα, τα ερμηνεύουν λανθασμένα λόγω διαφαινομένης σκοπιμότητας και δεν προσφέρονται αβίαστα τα πραγματικά μηνύματα του Αγώνος, τον οποίον διεξήγαγε το Έθνος σύσσωμον.

Ζ. Γ. : Είμαστε σε θέση ν΄ αποκρυπτογραφήσουμε τα μηνύματα που μας στέλνει η Ιστορία ή παραμένουμε απλώς παρατηρητές κι αδιάφοροι; Η μελέτη της Ιστορίας πόσο μπορεί να επηρεάσει μια ανθρώπινη ζωή; Η Ιστορία
επαναλαμβάνεται;
Τ. Γ. : Η Ιστορία είναι ο διδάσκαλος του ανθρώπου. Αλλά σκοπός της δεν είναι να τον φρονιματίζει, εμμέσως όμως επιτυγχάνει πολλά. Η Ιστορία διώκει την αλήθεια. Έχει δικό της αντικείμενο τον βίο του ανθρώπου κατά το παρελθόν, εφ΄ όσον ο άνθρωπος φεύγοντας καταλείπει ίχνη, ειδεμή δεν ενδιαφέρει την Ιστορία, ίσως ενδιαφέρει την Ανθρωπολογία. Τα γεγονότα δεν είναι μεμονωμένα, συνδέονται μεταξύ των με την λεγομένη αλληλουχία, δηλ. έχουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Το αποτέλεσμα μιας αιτίας γίνεται αιτία άλλου αποτελέσματος. Έτσι και ερμηνεύονται τα ιστορικά γεγονότα, δεν αποκόπτεται το ένα από το άλλο, ούτε επαναλαμβάνονται, έστω και αν έχουν μεγάλη ή μικρά μεταξύ των ομοιότητα. Γιατί ένα οποιοδήποτε γεγονός λαμβάνει χώρα σε ορισμένο τόπο, σε ορισμένο χρόνο και με την συμμετοχή του ανθρώπου. Μόνο τα φυσικά γεγονότα επαναλαμβάνονται ομοιόμορφα και με το πείραμα στο εργαστήρι, γιατί η ιδία αιτία φέρει το αυτό αποτέλεσμα σε οποιονδήποτε τόπο και χρόνο, δεν χρειάζεται η παρουσία του ανθρώπου. Στης πάσης φύσεως ενέργειές του λειτουργεί η ιδία του βούληση, που μόνον στο ρομπότ επαναλαμβάνεται ομοιότυπα. Για να λειτουργήσει ιστορικά ένας άνθρωπος πρέπει να είναι προσωπικότητα, να διαθέτη γνώσεις, να διανοήται και να μπορεί να κρίνει. Τότε συλλαμβάνει τα μηνύματα της Ιστορίας, στηριζόμενα στην μελέτη του ιστορικού, ο οποίος λαμβάνει υπ΄ όψιν τις πηγές και ασκεί κριτική των πηγών, που είναι άμεσες και έμμεσες, είναι προφορικές, γραπτές, αρχειακές, έχουν ανάλογο βάρος. Αναζητώντας ο ιστορικός την αλήθεια με τα δεδομένα που έχει μπορεί και να μη φθάσει στην αλήθεια, αλλά τα συμπεράσματά του πλησιάζουν την αλήθεια, είναι τεκμηριωμένα και πάντως αληθοφανή, αυτό είναι αρκετό. Γιατί συνήθως δεν αφθονούν οι πηγές. Ως προς τον βαθμό που ο καθένας επηρεάζεται από την ιστορία είναι θέμα των ατομικών καθενός ικανοτήτων και φυσικά της βαθειάς παιδείας. Και σε εσχάτη ανάλυση, η Ιστορία προβάλλει πρότυπα βίου και ωφελείται όποιος διαβάζει Ιστορία και όσα του προσφέρονται δια μέσου της ιστορικής εκθέσεως.

Ζ. Γ. : Η κ. Ι. Γιανναροπούλου, σας αποκαλεί «πνευματικό αστυνόμο» για την διατύπωση της γνώμης σας σε επιστημονικά έργα. Η κριτική μπορεί να ωφελήσει τον κρινόμενο συγγραφέα και να οδηγήσει σε νέα δημιουργία τον κριτικό;
Τ. Γ. : Ασκώ πράγματι κριτική ιστορικών και άλλων κλάδων έργων. Με θεωρούν αυστηρό. Ίσως έχουν δίκαιο. Σημασία έχει να κρίνεις σωστά και δίκαια. Σήμερα πολλοί κρίνουν κατά παραγγελία. Είτε για να επαινέσουν και μάλιστα υπερβολικά και ηθελημένα, είτε για να κατηγορήσουν, αγνοώντας τα στοιχεία που έχουν αξία σ΄ ένα βιβλίο. Αφήνω ότι συμβαίνει να γράφεται κριτική βιβλίου χωρίς ο δήθεν κριτικός να κόψη τα φύλλα του βιβλίου. Ούτε προκατάληψη ευμενής ούτε πάθος δικαιολογούνται στην τίμια κριτική. Χρειάζεται αμεροληψία. Έχεις υποχρέωση να μελετήσεις το υπό κρίσιν σύγγραμμα (για επιστημονικά βιβλία ομιλούμε), να το κατανοήσεις και να το παρουσιάσεις όσο αναλυτικά χρειάζεται, ώστε να είσαι πειστικός με όσα γράφεις. Κρίνεις, δεν επικρίνεις. Κρίνοντας μεταδίδεις εις τον αναγνώστη σωστές εντυπώσεις και παρατηρήσεις, τον δε κρινόμενον δεν εξουθενώνεις με κακοποίηση της αλήθειας και υπερβολές. Συμβαίνει συχνά ο κριτικός να χρησιμοποιή και υποδεικνυόμενη βιβλιογραφία, που ο συγγραφεύς δεν γνώριζε ή δεν σεβάσθηκε ή παρανόησε ή τέλος πάντων δεν εξεμεταλλεύθη όσον έπρεπε, για να ωφεληθεί. Αν γράφει με πλήρη άγνοια πηγών και βοηθημάτων, αν δεν είναι ειδικός στο θέμα που τον απασχόλησε, αν είναι άσχετος, επιπόλαιος, άπειρος, ίσως καμία κριτική δεν χρειάζεται το βιβλίο του, παραδίδεται στην αφάνεια, έχει αυτοκαταδικασθεί. Αλλά και πάλι εξαρτάται από το θέμα και την οικειότητα του συγγραφέως σ΄ αυτό. Ο καλός κριτικός γνωρίζει και την επιείκεια για έναν άπειρο, που υπόσχεται με την ερευνητικότητα και την φιλοτιμία του, αλλά και χρησιμοποιεί αυστηροτέρα γλώσσα για όσους διατείνονται ότι είναι ειδικοί και βιάζονται να εμφανισθούν απαράσκευοι. Μια εγκεκριμένη π.χ. διδακτορική διατριβή αποτυχημένη έχει επιπτώσεις και στους κριτές.

Ζ. Γ. : Έχετε πάρει μέρος σε τοπικές οργανώσεις, επιστημονικά σωματεία και στην διαχείριση κληροδοτημάτων. Η συμμετοχή Σας σ΄ αυτές τις ενώσεις ατόμων για το κοινό καλό, Σας βοήθησε ως άνθρωπο κι ως επιστήμονα;
Τ. Γ. : Είμαι πράγματι μέλος πολλών επιστημονικών σωματείων και όχι μόνον έχω λάβει μέρος σ΄ επιστημονικά Συνέδρια, αλλά κάτι περισσότερο στα πολλά Επιστημονικά Συνέδρια της Εταιρείας μας έχομε να κάνουμε με άλλους, είτε φθασμένους και επαρκώς καταρτισμένους, είτε με νεότερους με ολιγοτέρα πείρα. Τα δικά μας Συνέδρια είναι φροντιστήρια. Γνωρίζοντες και μη γνωρίζοντες αρκετά έχουν να προσφέρουν και να πάρουν. Πάντοτε οι παλαιότεροι είναι διδάσκαλοι των νεωτέρων. Μία ανακοίνωση προφορική υφίσταται την πρώτη κριτική, πριν φθάσει στο τυπογραφείο διαμορφωμένη σε τεκμηριωμένη μελέτη. Έχω περάσει πλέον από το στάδιο να πάρω από ένα Συνέδριο παρά να δώσω. Μικρός ή μεγάλος εξοπλισμός μου μού επιτρέπει να παρεμβαίνω κατά την συζήτηση, να υποβάλω παρατηρήσεις, να προσφέρω όχι μόνον γνώσεις, όσον μέθοδο εργασίας, που χρειάζεται περισσότερο στους νέους, πολλοί εκ των οποίων κοντά μας χειραγωγούνται επιστημονικώς και όλα τα δέχονται και συνδέονται μαζί μας φιλικώς. Ως προς την διαχείριση κληροδοτημάτων είναι διαφορετικός τομέας, εκεί χρησιμοποιείς προ πάντων συνείδηση και ενεργείς σύμφωνα με την βούληση των διαθετών, σεβόμενος και την νομοθεσία της πολιτείας.

Ζ. Γ. : Η σπουδή του παρελθόντος, μπορεί να βοηθηθεί από την τεχνολογία ώστε
να γίνει ελκυστική για τους νέους ή μήπως οδεύουμε στην εποχή της Λήθης; Η Ιστορία αποθνήσκει ή ζήτω η Ιστορία;
Τ. Γ. : Η Τεχνική πρόοδος υπηρετεί την ζωή του ανθρώπου, γιατί προάγει τον Πολιτισμό και ολιγοστεύει την ανθρωπίνη επίμοχθη δραστηριότητα. Τα μηχανήματα σ΄ έναν ξυλουργό ολιγοστεύουν τον καθημερινό μόχθο του, αυξάνουν την παραγωγικότητα και ολιγοστεύουν το κόστος. Μέσα συγκοινωνίας εκμηδενίζουν τις αποστάσεις, υπηρετούν τις καθημερινές ανάγκες, συμβάλλουν στην προστασία της υγείας, μας διευκολύνουν να γνωρίσουμε περισσότερο κόσμο. Τέτοια ανάλογα συμβαίνουν στον γεωργό, στον βιομήχανο, στον επιστήμονα και σ΄ αυτήν την νοικοκυρά με προσφορά ποικίλων μέσων εξυπηρετήσεως. Εξυπηρετεί όμως η πρόοδος της Τεχνικής και τον πόλεμο και συμβάλλει στην εξόντωση του ανθρώπου από τον συνάνθρωπό του. Ο Πόλεμος ως μέσον επικρατήσεως ενός ανθρώπου ή λαού εις βάρος ενός άλλου δεν διέπεται από καμία Ηθική. Γίνεται λοιπόν κακή χρήση της προόδου της Τεχνικής από ανθρώπους και κράτη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο πόλεμος κατά της Γιουγκοσλαβίας. Απεδείχθη ότι δεν είχε καμία αξία η ανθρώπινη ζωή. Βόμβες έπεφταν κι όποιον πάρει ο Χάρος. Είχε τεθεί συγκεκριμένος σκοπός και διετυπώνετο ο ισχυρισμός ότι χαλάμε και σκοτώνουμε και θα ξαναφτιάξουμε καλύτερα, αλλά θυσιάζομε ανθρώπινες ζωές. Πώς θα κρίνει η Ιστορία αυτούς τους παραλογισμούς; Η Ιστορία θα καυτηριάσει τα γεγονότα και θα καταλογίσει την πρόοδο της Τεχνικής, που χρησιμοποιείται για την καταστροφή του Πολιτισμού και θυσιάζει την ζωή των ανθρώπων. Επομένως ο Πολιτισμός προάγεται με την πρόοδο της Τεχνικής, αλλά πρέπει να γίνεται χρήση του Τεχνικού Πολιτισμού για την εξυπηρέτηση του ανθρώπου, όχι την καταστροφή του.

Ζ. Γ. : Η σημερινή Ελλάδα τι πρέπει να φοβάται; Είστε αισιόδοξος για την πορεία του Ελληνισμού; Μπορεί η χώρα μας να προσφέρει μελλοντικώς κάτι σημαντικό στον κόσμο;
Τ. Γ. : Μέσα στην λεγόμενη παγκοσμιοποίηση της εποχής μας, όπου οι μεγάλοι και δυνατοί επιβάλλουν τις θελήσεις των εις βάρος των μικρών και μη ισχυρών, μόνη διέξοδος άμυνας της Ελλάδος είναι να περισώσει την εθνική της ταυτότητα κρατώντας τα πνευματικά της μετερίζια, για να διεξάγει τον πόλεμο ιδεών και πιέσεων, που της επιβάλλουν. Ο Ελληνισμός υπήρξε ο διδάσκαλος της ανθρωπότητας και δεν πρόκειται να σβήσει ποτέ, αν μάλιστα θέλουν ενωμένοι οι Έλληνες να διεξάγουν μονίμως τον ανοικτό πόλεμο εναντίον παντός του Ελληνικού. Ο επιδιωκόμενος εξευρωπαϊσμός μας, ως τάχα εκσυγχρονισμός πεπαλαιωμένων ηθών, ίσως να μας κάνει κοσμοπολίτες, αλλά χάνοντας ό,τι μας χαρακτηρίζει ως Έλληνες, είμαστε εντελώς χαμένοι. Κατά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως το 1453 απειλήθηκε ο πλήρης εξαφανισμός των χριστιανών Ελλήνων. Όσοι σώθηκαν από τον φοβερό πολιτικό σεισμό κατόρθωσαν ν΄ ανασυνταχθούν με την γλώσσα τους, την θρησκεία τους, τα εθνικά τους χαρακτηριστικά. Μία τέτοια απειλή υπάρχει. Πρέπει να επιστρατεύσουμε όσα στοιχεία περιέχει η εθνική μας ταυτότητα. Υπάρχει λιμάνι, μόνον μέσω της μακράς Εθνικής Παραδόσεως.

[* Ο καθηγητής Τάσος Γριτσόπουλος απεβίωσε το 2008, σε ηλικία 98 ετών.]


ΔώραΘεοδώρα Κουφοπούλου-Ηλιοπούλου: «Η ΠΟΙΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗ. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΑΣΥΛΛΗΠΤΟ» – Συνέντευξή της στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη

Ζ.Γ.: Γεννηθήκατε και μεγαλώσατε στο ΣΠΑΘΑΡΙ. Τι σημαίνει για σας ο γενέθλιος τόπος σας.
Θ.Κ.Η.: Γενέθλια γη λέω κι ανθίζω παιδί. Το λίκνο μου, της ψυχής μου το φτερούγισμα, του νου μου τ’ ακρογιάλι. Υπήρξε ο επίγειος παράδεισος. Σπάθαρι, λέω, και βαθιά μου δακρύζει πάντα ένα παιδί.
Είναι ο τόπος που με γέννησε, μ’ έλουσε τ’ όλόλαμπρό του φως. Το βουνίσιο του αγέρι με έθρεψε ,της γιαγιάς μου και της μάνας μου τα παραμύθια. Δρύινη την καρδιά μου έκανε κι από το στόμα του πατέρα μου ήπια τον χυμό του ωραίου, του όμορφου, του αληθινού. Ναός ο γενέθλιος τόπος μου. Είθε προσκυνήτρια παντοτινά ο Κύριος να με φέρνει. Εκεί πρωτομετάλαβα τα άχραντα μυστήρια Φύσης-Ζωής.

Ζ.Γ.: Του αφιερώσατε και βιβλίο το ΤΑΞΙΔΙ ΝΟΣΤΑΛΓΙΑΣ ΣΤΟ ΣΠΑΘΑΡΙ. Πείτε μας λίγα λόγια για αυτήν την έκδοση. Τι περιλαμβάνει, πώς συγκεντρώσατε το υλικό σας και τι θέλατε να πετύχετε με τούτο το βιβλίο;
Θ.Κ.-Η.: Τρανό σημάδι ευγνωμοσύνης κι αγάπης το βιβλίο μου. Χαλεποί οι καιροί. Οι μικρές πατρίδες μας ερημώνουν. Χρέος μου ιερό να κρατήσω τις ρίζες μας, την ταυτότητά μας. Ν’ αναστήσω τους προγόνους, κληρονομιά στους απογόνους. Το βιβλίο περιλαμβάνει τα διαμαντάκια της παράδοσης: ήθη, έθιμα, γιορτάδες, μνήμες, εικόνες, χρώματα, ήχους, μοσχοβολιές. Η ιστορία του χωριού μου μ’ ένα εξαίρετο γλωσσάρι. Η λαογραφία σημαίνει πολιτισμός. Η μελέτη, η επιστροφή στο παρελθόν, σημαίνει μέλλον. Μόχθος να συγκεντρώσω το υλικό, να προλάβω να το πάρω από κάθε ζωντανή πηγή. Από το στόμα των ηλικιωμένων: γέροντες, γερόντισσες και τη γερόντισσα μητέρα μου πριν φύγουν …και τα πάρουν μαζί τους. Η λαογραφία είναι προσφορά στο έθνος. Ας είναι καλά ο Αξιότιμος πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κωστής Στεφανόπουλος, ο οποίος απάντησε μόλις έλαβε το βιβλίο μου ως εξής: «Σας ευχαριστώ πολύ για την προσφορά και αφιέρωση του ωραίου βιβλίου σας για το Σπάθαρι. Η αγάπη σας και η νοσταλγία για τον τόπο καταγωγής σας, σας έδωσαν την ευτυχή έμπνευση να γράψετε ένα πολύ ενδιαφέρον και ευάριστο βιβλίο, με πολλά λαογραφικά στοιχεία, που αν δεν κατεγράφοντο θα κινδύνευαν να χαθούν.

Ζ.Γ.: Έχετε εκδώσει και δύο ποιητικές συλλογές. Ποια θέματα σας απασχολούν στα ποιήματά σας και πως αντιμετώπισε το κοινό και η κριτική τα βιβλία σας;
Θ.Κ.-Η.: Πολλές οι Μούσες στην ποίησή μου. Ήρθα να τραγουδήσω τη Ζωή. Κάτι βαθυστόχαστο είναι το τραγούδι. Η ουσία μας. Αισθήματα και ιδέες, τα πάντα με απασχολούν. Γεμάτη η ψυχή μου από τη γλυκόπικρη ζωή. Προσπαθώ να υμνήσω τη φύση, τον έρωτα, την αγάπη. Τον Θεό, το ωραίο, το όμορφο, το αληθινό. Δεν με τρέφει το άδικο. Έρωτας ελευθερίας και δικαιοσύνης, ειρήνης, φλογίζει από παιδί την καρδιά μου. Ευχαριστώ τους κριτικούς και το κοινό που είδαν θετικά το έργο μου.(Σημείωση: ο ποιητής Ηλίας Σιμόπουλος έγραψε για την ποίησή της: «…την ξεχώρισα γιατί παρ’ όλες τις αδυναμίες που συναντάμε και σε κορυφαίους δημιουργούς, ο λόγος της αυθόρμητος, πηγαίος, μας πείθει. Είναι ευχάριστο που συνεχίζει την ανοδική της πορεία με στίχους λιτούς όμως περισσότερο σύντομους και περιεκτικούς… Στο σύνολό της η ποίησή της, πότε με μια φευγαλέα αίσθηση, πότε με καίρια καταβύθιση, δημιουργεί μιαν ατμόσφαιρα που τη δικαιώνει. Κάτι που δεν μπορούμε να το πούμε για πολλούς…».

Ζ. Γ.: Ετοιμάζετε κάποια καινούργια ποιητική συλλογή στο άμεσο μέλλον ;
Θ.Κ.- Η.: Και βέβαια. Στο τελευταίο στάδιο βρίσκομαι. Τα φροντίζω, ξανά και ξανά (ενν. τα ποιήματά της),<τα χτενίζω να βγουν όσο γίνεται καλύτερα. Βρίσκομαι στην αυγή της ποίησης. αισθάνομαι πολύ υπεύθυνη, φορτίο βαρύ. Μετά φόβου πίστεως και αγάπης εισέρχομαι στον ιερό της ποίησης ναό. Πριν δύσει ο αιώνας θα βγουν στο φως τα ποιήματά μου. «Σκάνε», δεν αντέχουν άλλο στο συρτάρι.

Ζ.Γ.: Οι στίχοι σας είναι λιτοί και τα ποιήματά σας μικρά σε έκταση και σε ελεύθερο στίχο. Οι ποιητές οφείλουν να ακολουθούν κάποιους κανόνες όταν γράφουν, ή ν’ αφήνουν την έμπνευσή τους να ξετυλίγεται;

Θ. Κ.-Η.: Και βέβαια. «Μεγάλα» ποιήματα μένουν στους αιώνες: Ομήρου Ιλιάδα, Οδύσσεια, Βιργιλείου Αινειάδα κ.λ.π. Στην εποχή μας η Τέχνη έγινε πιο λεπτή. Θέλει λιγότερο τόπο. Είναι λιτοί
οι στίχοι μου. Προσωπικά δεν έχω ευχέρεια στη ρητορική. Όσο για τα μικρά ποιήματα.. «Δοκούσιν γαρ ότι εν τη πολυλογία αυτών εισακουσθήσονται». Στα μικρά, επιγραμματικά, όταν σκύψεις προσεκτικά,, θα βρεις σε δύο στροφούλες πλούσια νοήματα, που δεν τα βρίσκεις πολλές φορές και σε μεγάλα (ενν. ποιήματα). Φτάνει να υπάρχει καρδιά, ενότης, ώριμος στίχος, ρυθμός, αίσθημα, νόημα, ύφος, ουσία, γλώσσα και το πάθος και η φαντασία να υποτάσσονται στο νόημα της τέχνης, στο αντικείμενο. Θα σας το πω σε ποιητικό ρυθμό: «Κι αν μοναχικά στοχάζομαι, / εσένα κόσμε στο λογισμό μου έχω. / Λάμπω στη χαρά σου. / Στην ανησυχία σου συμμετέχω.» «Ερωτευμένη πάντοτε με το φως είμαι / και το φως υπηρετώ.» Το ποίημα θέλει ψυχή, να συγκινεί, να ευχαριστεί, να ωφελεί. «Όπως βαθιά αισθάνομαι, συλλογιέμαι, προσεύχομαι, έτσι και γράφω.
ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΟΙΗΣΗ. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΑΣΥΛΛΗΠΤΟ.

Ζ. Γ.: Ποιες δυσκολίες συναντήσατε στην προώθηση και προβολή της δουλειάς σας; Είναι εύκολη η πρόσβαση στα ΜΜΕ για τους ποιητές
και συγγραφείς;
Θ. Κ.-Η: Πολλές οι δυσκολίες, κυρίως οικονομικές.

Ζ .Γ.: Η δουλειά σας έχει βραβευτεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς
Είναι καλό να συμμετέχουν οι Δημιουργοί σε τέτοιους αγώνες;
Θ.Κ.-Η.: Πρέπει. Είναι όμορφος, ευγενής συναγωνισμός για το ωραίο.
Εμπειρία είναι. Όχι βέβαια πως ένα έργο αξίζει μόνο αν πάρει βραβείο. Ο Έπαινος χρειάζεται. Δυναμώνει τον δημιουργό, του μεγαλώνει τα φτερά, για μεγάλα πετάγματα. Κι αν έρθει χρηματικό βραβείο, τι χαρά! Να φτιάξουμε βιβλίο, που τόσο δαπανηρό είναι και η πολιτεία δεν βοηθάει.

Ζ. Γ.: Αισιοδοξείτε για τα μελλούμενα; Θα έρθει κάποτε ο καιρός που οι ποιητές δεν θα έχουν λόγους να γράφουν;
Θ. Κ.- Η.: Από παιδί, τρέφομαι με την αισιοδοξία. Ακριβό, πολύτιμο η ελπίδα. Πιστεύω στον αιώνιο ΄Ηλιο. Στην Άνοιξη. Οι ποιητές θα υμνούν παντοτινά την ομορφιά, το ωραίο, την Αλήθεια, εκτός και αν παύσουν να αγαπάνε.
Ζ.Γ.: Π.ώς βλέπετε το μέλλον της Ελληνικής ποίησης, ιδιαίτερα της
γυναικείας γραφής; ΤΙ ΝΑ ΠΡΟΣΈΞΟΥΝ ΟΙ ΝΈΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΊ;
Θ.Κ.- Η.: Φαίνονται οι ζωγράφοι. Όχι ακόμα τα έργα. Τα αγναντεύουμε όμως. Οι γυναίκες απέδειξαν πως μεγαλουργούν. Ξεχωρίζουν ποιητές. Θα έρθει ο καιρός που κατάλληλος ξεδιαλεχτής – κριτικός νους θα τους δώσει τη θέση που τους αξίζει. Οι νέοι δημιουργοί χρειαζόμαστε υπομονή, μόχθο, μελέτη, ψυχή, άδολη εργασία, για το Αληθινό – αγαθό.

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Σας ευχαριστούμε που απαντήσατε στις ερωτήσεις μας.
Θεοδώρα Κουφοπούλου – Ηλιοπούλου: Κι εγώ σας ευχαριστώ…

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΓΟΡΤΥΝΙΑ» το 1999.]


Δρ. Χρήστος Στρατηγόπουλος: «Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΚΑΤΙ ΔΕΝ ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ»

Δρ. Χρήστος Στρατηγόπουλος Dr. Christos Stratigopoulos.

Δρ. Χρήστος Στρατηγόπουλος
Dr. Christos Stratigopoulos.

[ Συνέντευξή του στην ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ για την «ΓΟΡΤΥΝΙΑ».]

Ζ. Γ. : Γεννηθήκατε στην Βλαχοκερασιά Αρκαδίας. Στο έργο σας είναι εμφανής η αγάπη για τον τόπο σας. Δεν είναι ξεπερασμένη αυτή η επιστροφή στις ρίζες;
Χρ. Σ. : Είναι τιμή μου που γεννήθηκα κι έζησα τα παιδικά μου χρόνια στη Βλαχοκερασιά. Από ότι θα γνωρίζεις κι εσύ, η αγάπη για κάτι δεν επιβάλλεται, παρά μονάχα εμπνέεται από αυτό. Εγώ δεν αγαπώ το χωριό μου επειδή θα έπρεπε. Το αγαπώ, επειδή οι συγχωριανοί μου, μου δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για τούτο. Με τίμησαν πολλές φορές και περίμενα να βρεθεί η κατάλληλη στιγμή για να αποδείξω πως δεν έκαναν λάθος για μένα. Οι «Δρόμοι Δόξας…» τα λέει όλα μα έχουμε και συνέχεια.

Ζ, Γ. : Στην ερήμωση της ελληνικής υπαίθρου, της Αρκαδίας ειδικότερα, ένας ντόπιος Λογοτέχνης πώς υψώνει το δικό του «Αντισταθείτε»;
Χρ. Σ. : Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου μου, υπάρχουν ειδικά προγράμματα για την ελληνική ύπαιθρο, που, φαντάζομαι, κυβερνήσεις με ενδιαφέρον για την περιφέρεια, κάποτε θα εφαρμόσουν. Εγώ σαν λογοτέχνης τα «εφάρμοσα» με την φαντασία μου. Αν είχα τον τρόπο, θα το έκανα και στην πραγματικότητα.

Ζ. Γ. : Το έργο σας έχει τύχει θετικής αποδοχής από κοινό, κριτικούς αλλά κι έχει διακριθεί σε διεθνείς και πανελλήνιους διαγωνισμούς. Θυμίστε μας κάποιους από αυτούς. Πόσο βοηθάει ένα βραβείο στο προχώρημα ενός δημιουργού;
Χρ. Σ. : Είναι αλήθεια πως τα έργα μου έχουν τύχει θετικής αποδοχής και βραβευτεί σε διαγωνισμούς. Όμως! Η καύσιμος ύλη στη μηχανή μου είναι οι πιστοί και αξιόλογοι φίλοι μου, που με βοηθούν ηθικά και μου συμπαραστέκονται. Χωρίς αυτούς, θα ήμουν ένας παροπλισμένος και αδρανής νους, μονάχα ένας υπάλληλος της Δ.Ε.Η (Μεγαλοπόλεως). Πολλά χρωστάω σε αυτούς.

Ζ. Γ. : Τι σας εμπνέει και τι σας «ανεβάζει» ως ποιητή, ως συγγραφέα; Υπάρχει κάτι που σας θλίβει και τι θα θέλατε ν΄ αλλάξει σήμερα στον κόσμο μας; Αισιοδοξείτε για το μέλλον του πλανήτη μας;
Χρ. Σ. : Τα πάντα με εμπνέουν ως ποιητή και συγγραφέα. Από το παιδάκι που κλαίει στο απέναντι μπαλκόνι, μέχρι το ικέτικο βλέμμα του μικρού ζητιάνου στα φανάρια. Με θλίβει το Ε Γ Ω και η αδιαφορία για τον συνάνθρωπο. Όσο για το μέλλον του πλανήτη μας, όλα είναι ρευστά. Ίσως και αυτή εδώ η συνέντευξη να μην προλάβει να δει το φως της δημοσιότητας. Χρειάζεται επαγρύπνηση και αγώνας και όχι σταύρωμα των χεριών στο στήθος μας.

Ζ. Γ. : Πώς βλέπετε τους άλλους λογοτέχνες; Υπάρχει ανταγωνισμός ή ευγενής άμιλλα; Πώς ένας δημιουργός οφείλει να προωθεί την δουλειά του και τι ρόλο παίζει η προσωπική του παρουσία στις διάφορες εκδηλώσεις;

Χρ. Σ. : Ανάμεσά τους νοιώθω κάτι ξεχωριστό, διδάσκομαι από αυτούς, είτε όταν φέρονται σαν ταπεινοί ποιητές και συγγραφείς, είτε σαν οιητές και αλαζόνες. Όσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, και σε ευχαριστώ που μου έδωσες την ευκαιρία αυτή, σου απαντώ: ένα βιβλίο εύκολα το γράφεις. Για να φτάσει όμως στα χέρια του αναγνώστη, πρέπει να έχεις μεγάλη θέληση και υπομονή, να αντέξεις σε κάθε λογής εμπόδια, που είναι αμέτρητα. Η προσωπική παρουσία του λογοτέχνη σε δεξιώσεις, εκδηλώσεις κ.λπ. επιβάλλεται.

Ζ. Γ. : Στο έργο σας κυριαρχεί ο αγώνας για την Ειρήνη και την αδελφοσύνη των λαών. Η στράτευση σ΄ αυτή την ιδέα, την εποχή της παγκοσμιοποίησης, δεν είναι μάλλον ουτοπική;
Χρ. Σ. : Τι είδους παγκοσμιοποίηση θα έχουμε χωρίς την ειρήνη για την συνύπαρξη των λαών; Έτσι όπως τα μεταφέρω στο χαρτί, έτσι έχω πλάσει εγώ στον κόσμο μου το αύριο, έτσι πιστεύω να το οραματίζονται οι περισσότεροι άνθρωποι του πλανήτη μας.

Ζ. Γ. : Πόσο αισιόδοξος είστε για το μέλλον της ελληνικής ποιήσεως; Σας ανησυχεί που εκδίδονται ετησίως τόσες πολλές ποιητικές συλλογές;
Χρ. Σ. : Μα ποιητής είναι ο άνθρωπος εκείνος που ζει σε πολλούς και διάφορους κόσμους και εποχές, σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Πώς είναι δυνατόν να ανησυχώ για το μέλλον της ποίησης;

Ζ. Γ. : Τιμηθήκατε το 1999 με Βραβείο ΙΠΕΚΤΣΙ για το μυθιστόρημά σας «Δρόμοι δόξας…». Ποιος ο ρόλος των λογοτεχνών των δύο χωρών στην προσπάθεια για ειρήνη στην περιοχή και συνεργασία των λαών μας;
Χρ. Σ. : Αν τους ήρωες του βιβλίου μου ενστερνιστούν μελλοντικοί Έλληνες Διαμαντήδες απ΄ τη μια και Στεφάδες Τούρκοι από την άλλη, τότε τα εκατομμύρια δολάρια που ξοδεύονται για τους εξοπλισμούς, θα γίνουν νοσοκομεία, δρόμοι, πάρκα, σχολεία, βιβλία και καταρτισμένοι εκπαιδευτικοί, που θα διδάσκουν το: «Φύτεψε ένα πανανθρώπινο όραμα, κάποιος θα βρεθεί να το ποτίσει.» Αυτός είναι ο ρόλος των λογοτεχνών.

Ζ. Γ. : Ο Χρήστος Στρατηγόπουλος, όταν δεν ρεμβάζει ως ποιητής και δεν διανύει δρόμους δόξας, με τι άλλο ασχολείται;
Χρ. Σ. : Ασχολείται με την δουλειά του, την οικογένειά του και τους φίλους του και γυμνάζεται καθημερινώς, αφού, όπως έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, «Νους υγιής εν σώματι υγιεί», για να έχει την δυνατότητα να παράγει.


Παναγιώτης Χαρ. Αναστόπουλος (Αρκαδικής καταγωγής συγγραφέας): «ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΕΡΗΦΑΝΟΙ ΟΣΟΙ ΜΕΙΝΑΝΕ ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΜΑΣ»

Ζ. Γ.: Κύριε Αναστόπουλε, ήρθατε από τις ΗΠΑ, όπου διαμένετε μόνιμα, στην Ελλάδα. Πώς σας φάνηκε η πατρίδα; Σκέφτεστε να επιστρέψετε στην πατρώα γη; Τα παιδιά σας (ο Χαράλαμπος και η Σοφία), θα ήθελαν να γυρίσουν στη χώρα που γεννήθηκαν;
Π. Α. : Την πατρίδα την αισθανόμουν ωραία ακόμη και την εποχή που το βιοτικό επίπεδο ήταν δραματικό. Πόσο μάλλον τώρα που την αποκαλούν Αμερική των Βαλκανίων και όντως είναι. Εγώ γεννήθηκα και μεγάλωσα εδώ, είναι φυσικό να επιθυμώ να βρίσκομαι εδώ. Τα παιδιά μου ήταν δύο και τριών ετών όταν τα επήγα στην Αμερική. Τώρα έχουν δημιουργήσει σπουδαία καριέρα εκεί, είναι αδύνατον να επιστρέψουν στην πατρίδα. Στο μέλλον ίσως να έλθουν να δημιουργήσουν κάποια επιχείρηση.

Ζ. Γ. : Επισκεφθήκατε τη ΜΕΛΙΣΣΟΠΕΤΡΑ, τη γενέτειρά σας. Ποια συναισθήματα σας γεννήθηκαν από τη σημερινή εικόνα του χωριού σας; Τι νομίζετε ότι πρέπει να γίνει για να ξαναζωντανέψει η ελληνική ύπαιθρος;
Π. Α. : Τα συναισθήματα που ένιωσα αντικρίζοντας το χωριό μου, θα αφήσω τα δάκρυα που έτρεξαν από τα μάτια μου να σου πουν χίλια λόγια που εγώ δεν μπορώ να περιγράψω. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να ξαναζωντανέψει η ύπαιθρος. Εάν προέβλεπε πριν μερικές δεκαετίες η εξουσία να δημιουργήσει κίνητρα για να κρατήσει τους νέους στα χωριά, να γίνουν εργοστάσια στην περιφέρεια (χορηγώντας δάνεια μακροπρόθεσμα) και διάφορες επιχειρήσεις (ιχθυοτροφεία, κτηνοτροφία, πτηνοτροφεία, αμπελώνες και δεντροκαλλιέργειες). Τώρα ο κορεσμός της πρωτεύουσας ίσως σπρώξει μια μερίδα νέων να εγκατασταθούν πάλι στα χωριά μας.

Ζ. Γ. : Έχετε εκδόσει δύο βιβλία, την «Αυτοεπανάσταση εν ονόματι του ανθρωπισμού» και τα «Φλογισμένα Βέλη». Μιλήστε μας γι΄ αυτά.
Π. Α. : Τα βιβλία που έχω εκδώσει δεν έχουν καμία σχέση με Λογοτεχνία. Κι αν ήμουν μεγάλος λογοτέχνης, πάλι θα χρησιμοποιούσα την κραυγή αυτή, διότι μόνο σαν κραυγή συνειδήσεως πρέπει να την δει ο κάθε αναγνώστης. Εξάλλου οι τίτλοι τους μαρτυρούν την αγανάκτησή μου και το επαναστατικό περιεχόμενο των βιβλίων μου στρέφεται ενάντια στη βαρβαρότητα, στην απροκάλυπτη υποκρισία των λεγομένων «μεγάλων της γης», που καταξευτέλισαν την ανθρώπινη λογική και αξιοπρέπεια και βάλτωσαν γενικώς την ανθρωπότητα.

Ζ. Γ. : Πόσο δύσκολο είναι να εκδοθεί ένα βιβλίο στην ελληνική γλώσσα στις ΗΠΑ; Είναι αυτή μια πολυδάπανη διαδικασία για έναν συγγραφέα;
Π. Α. : Δεν είναι δύσκολο, αλλά οπωσδήποτε στοιχίζει πολύ ακριβότερα από εδώ, παρά την διαφορά του δολαρίου. Εγώ δεν είχα γνωριμίες με εκδοτικούς οίκους και μου κόστισαν πολύ περισσότερα.

Ζ. Γ. : Διαβάζουν οι ομογενείς ελληνικά βιβλία; Τι απήχηση είχε το έργο σας;

Π. Α. : Δυστυχώς, μόνο οι άνθρωποι που ασχολούνται με τις Τέχνες, την ποίηση, γενικά με τα Γράμματα διαβάζουν βιβλία. Αυτοί είναι μια μικρή ομάδα. Η συντριπτική πλειοψηφία ασχολείται μόνο πως θα κερδίσει κάποιο δολάριο παραπάνω, γι΄ αυτό στο ευρύ κοινό δεν είχε σπουδαία απήχηση. Οι άνθρωποι ρέπουν προς τον ωχαδελφισμό, «ωχ αδερφέ, εγώ θα φτιάξω την κοινωνία, τι μου γράφεις εσύ. Τα κακουργήματα τα κάνουν οι μεγάλοι εγώ είμαι μικρός να τους σταματήσω. Δεν μπορώ.» Απόδειξη μεγάλη, 100.000.000 Αμερικανοί δεν πηγαίνουν καν για να ψηφίσουν, ποιος να τους κυβερνήσει; Εάν οι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται ποιος θα διαχειριστεί τη ζωή τους, τις τύχες των παιδιών τους, της ανθρωπότητας, φυσικό είναι να μην δίνουν σημασία τι γράφει κάποιος σε όποιο βιβλίο, είτε ο γράφων είναι ο Ουμπέρτο Έκο είτε είναι ο Αναστόπουλος. Εδώ ισχύει αυτό που έλεγε ο Π. Δημητρακόπουλος, εάν οι άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να προσφέρουν τη βοήθειά τους σε κάποιον που την έχει ανάγκη, ελάχιστη θα χρειαζόταν βοήθεια. Και το φοβερότερο είναι ότι οι άνθρωποι ξεχνούν εύκολα τις τραγωδίες. Ξεχάσαμε τους 200.000 ξεριζωμένους της Κύπρου, ξεχάσαμε τη Χιροσίμα, το Ναγκασάκι, τους φούρνους του Χίτλερ και τα εκατομμύρια θύματά του, τους 300.000 σφαγιασμένους στη Μ. Ασία, την εξόντωση ενάμισι εκατομμυρίων Αρμενίων, άλλων τόσων Ποντίων…Εγώ, σαν ευαίσθητος άνθρωπος υψώνω τη φωνή μου, την αφήνω γραπτή σαν Διαθήκη, πιστεύοντας ότι βάζω ένα μικρό λιθαράκι να χτιστεί κάποτε μια κοινωνία με Ανθρωπιά.

Ζ. Γ. : Σ΄ αυτούς τους δύσκολους καιρούς, της αδικίας, της απανθρωπιάς, της φτώχειας και της παγκοσμιοποίησης, υπάρχει ελπίδα;
Π. Α. : Η ελπίδα αξ΄ορισμού πεθαίνει τελευταία. Εμείς οι αισιόδοξοι άνθρωποι έχουμε οράματα και πιστεύουμε στον Άνθρωπο, γι΄ αυτό και αγωνιζόμαστε ν΄ ανακτήσει τη χαμένη του ανθρωπιά βοηθούμενος με την τεχνολογία της πληροφορικής και την ενημέρωση γενικά, έρχεται σε επαφή με όλο τον κόσμο και όλο συνδέονται μεταξύ τους οι λαοί. Ας πάρουμε για παράδειγμα, πόσο βελτιώθηκε η αλληλοκατανόηση των Ελλήνων και των Τούρκων τα πέντε τελευταία χρόνια κι αυτό οφείλεται στους καλλιτέχνες και στους απλούς ανθρώπους, δηλ. η φιλία ξεκινά όχι από την εξουσία αλλά από το λαό και αυτό είναι πολύ σημαντικό και παρήγορο.

Ζ. Γ. : Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους πατριώτες σας Μελισσοπετραίους και στους Γορτύνιους γενικότερα;

Π Α. : Να είναι περήφανοι όσοι μείνανε στα χωριά μας και δεν τους ξεχνούμε ποτέ εμείς που ξενιτευτήκαμε. Αλλά και οι ξενιτεμένοι εξίσου νιώθουν ήρωες και περήφανοι, διότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία άλλοι διέπρεψαν στις εργασίες τους, τα παιδιά άλλων διακρίθηκαν στις σπουδές τους, χαίρουν μεγάλης εκ-τιμήσεως από τους Αμερικανούς κι όλα αυτά τα κατέκτησαν με την τιμιότητά τους και την σκληρή δουλειά, την εργατικότητά τους. Εύχομαι σε όλους να είναι πάντα υγιείς, οι πράξεις τους να είναι πάντα θεάρεστες και να μην ξεχνούμε ποτέ τον τόπο που γεννηθήκαμε.

Ζ. Γ. : Περάσατε όμορφα στην πατρίδα; Θα μας ξανάρθετε;
Π. Α. : Φυσικά και πέρασα όμορφα. Αισθάνομαι υπέροχα εδώ στην πατρίδα μας. Θέλω να πιστεύω ότι ο λαός μας γενικά είναι θερμός, φιλόξενος, με χιούμορ, με κέφι για γλέντι, για παρέα και είμαστε ευφυής λαός. Ακόμη κι αυτοί που γκρι-νιάζουν κάπου κάπου, κατά βάθος τους αρέσει το χιούμορ. Θα ξανάρθω, γιατί εδώ άρχισα την ζωή μου, εδώ θα ήθελα να βρίσκομαι όταν μου πει το αντίο της.

LITTLE PEN


Κωνσταντίνος Μιχόπουλος: «ΘΑ ΟΔΗΓΗΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΟ ΜΑΣ ΣΕ ΤΡΟΧΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ»- Συνέντευξη του νέου Δημάρχου Γόρτυνος στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη, αποκλειστικά για την εφημερίδα «ΓΟΡΤΥΝΙΑ».

Ζ.Γ.:- Κύριε Δήμαρχε, ποιος είστε; Πείτε μας λίγα λόγια για σας.
Κ. Μ.: – Καταρχήν γεννήθηκα στο Άνω Κοτύλιο από γονείς αγρότες. Έχω τελειώσει το Γυμνάσιο, είμαι παντρεμένος και έχω αποκτήσει τρεις κόρες. Κατ’ επανάληψη (εξελέγη) μέλος Διοικητικού Συμβουλίου, Δημοτικός Σύμβουλος στην Μεγαλόπολη από το 1994, Πρόεδρος της Επιτροπής σχολείων, Αντιδήμαρχος Μεγαλόπολης την διετία 1998 – 2002, Πρόεδρος της ΔΕΠΑ Δήμου Μεγαλόπολης από το 2000 – 2002.

Ζ.Γ.: – Πόσες και ποιες είναι οι προτεραιότητές σας τώρα που αναλάβατε το αξίωμα; Πόσο εφικτή είναι η υλοποίηση του προεκλογικού σας προγράμματος δεδομένης της γενικότερης αρνητικής οικονομικής
συγκυρίας;
Κ. Μ.: – Τώρα που αναλάβαμε, πρέπει πρώτα να γίνει μια πρώτη εκτίμηση των προβλημάτων του Δήμου Γόρτυνος και ειδικότερα των Δημοτικών Διαμερισμάτων του Δήμου μας. Στα μέσα του επόμενου μήνα, θα δημοσιεύσουμε σε όλες τις τοπικές εφημερίδες την οικονομική κατάσταση του Δήμου που παραλάβαμε. ΄Οσο για το πρόγραμμά μας, θα υλοποιηθεί και θα οδηγήσουμε τον Δήμο μας σε τροχιά ανάπτυξης.

Ζ.Γ.: – Μπορεί να αλλάξει όψη ο Δήμος Γόρτυνος; Όλα τα χωριά περιμένουν να γίνουν έργα. Τι θα κάνει ο Δήμαρχος για να μην παραπονιούνται οι κάτοικοι;
Κ.Μ.: – Ο Δήμος θα αλλάξεις προς το καλύτερο φυσικά. Όσο για τους κατοίκους του Δήμου μας, θα λάβουν μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου, ένα ερωτηματολόγιο, που θα καλούνται να απαντήσουν για τα προβλήματα των χωριών τους. Αυτά θα επιστραφούν στο Δημοτικό κατάστημα και θα ταξινομηθούν, για να πάρουν μια σειρά οι προτεραιότητες του κάθε Δημοτικού Διαμερίσματος χωριστά.

Ζ. Γ.: – Ποιο είναι το πρώτο έργο που θα κάνετε σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα ως δείγμα γραφής του Κ. Μιχόπουλου;
Κ.Μ.: – Όπως σας είπα και στην προηγούμενη ερώτηση, θα δούμε τα προβλήματα που παρουσιάζει το κάθε Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου μας και από κει θα προχωρήσουμε στην ιδιαιτερότητα του κάθε χωριού.

Ζ. Γ.: – Δεσμευτήκατε ότι με τον μισθό σας ως Δημάρχου θα αγοραστεί ασθενοφόρο για τις ανάγκες των δημοτών σας. Πότε το όχημα θα παραδοθεί προς χρήση; Έχετε κάνει κάποιες πρώτες κινήσεις;
Κ.Μ.: – Όπως είπα και προεκλογικά, ο μισθός μου θα μπαίνει σε ειδικό λογαριασμό για την αγορά ασθενοφόρου. Οι πρώτες κινήσεις έχουν γίνει και θα ενημερωθείτε γι’ αυτό, όταν έρθει η στιγμή.

Ζ.Γ.: – Ας έρθουμε σε κάποια επιμέρους ζητήματα που απασχολούν τον Δήμο σας. Τι θα κάνετε π.χ. για τον δρόμο Κοκλαμά – Παλαιόκαστρο – Καρίταινα – Μεγαλόπολη;
Κ.Μ.: – Είναι ένα Διανομαρχιακό και Διαδημοτικό έργο, που μπορεί να γίνει μόνο σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους όμορους Δήμους, που είναι ο Δήμος Ηραίας, ο δήμος Γόρτυνος και φυσικά ο Δήμος Μεγαλόπολης. Θα ενημερωθείτε και γι’ αυτό.

Ζ.Γ.: – Στο σταυροδρόμι στην Καρίταινα θα φτιαχτεί νησίδα ασφαλείας; Υπάρχουν στα δημοτικά διαμερίσματα δρόμοι με πολλά προβλήματα, κακοτεχνίες, λακκούβες, ελλιπής σηματοδότηση… Τι θα κάνει ο Δήμος;
Κ.Μ.: – Έχουμε ήδη ζητήσει από τη Νομαρχία μελέτη και χρηματοδότηση για το σταυροδρόμι στην Καρίταινα, διότι συμφωνούμε ότι δεν είναι εμφάνιση αυτή για την έδρα του Δήμου, αλλά και για τα υπόλοιπα Δημοτικά Διαμερίσματα.

Ζ.Γ.: – Πώς βλέπετε τις διαδημοτικές συνεργασίες, ιδιαίτερα στο θέμα της αξιοποίησης της χαράδρας του Λούσιου;
Κ.Μ.: – Όπως αναφερθήκαμε και στο πρόγραμμα, θα προβούμε σε διαδημοτικές συνεργασίες αλλά είναι πολύ νωρίς ακόμα για κάτι τέτοιο. Πρέπει ο Δήμος να μπορέσει να σταθεί στα πόδια του και μετά βλέπουμε, δεν νομίζεται;

Ζ.Γ.: – Η περιοχή, λόγω ΑΗΣ ΔΕΗ, είναι εξαιρετικά επιβαρυμένη περιβαλλοντολογικά. Έχει ο Δήμος οικολογική πολιτική και ποια;
Κ.Μ.: – Ο Δήμος έχει προβεί σε κάποιες ενέργειες γι’ αυτό. Θα μου επιτρέψετε να μην αναφερθώ παραπέρα, γιατί όπως καταλαβαίνετε είναι πολύ λεπτό ζήτημα.

Ζ.Γ.: – Ποια η δική σας θέση στην μετονομασία των Κυπαρισσίων ως Αρχαία Τραπεζούντα; Μήπως τέτοιες αλλαγές θα δημιουργούσαν περαιτέρω γραφειοκρατικά προβλήματα;
Κ.Μ.:- Δεν έχει γίνει συζήτηση για κάτι τέτοιο, ούτε έχει πέσει στην αντίληψή μου κάτι.

Ζ.Γ: – Πως σκέφτεστε να χρησιμοποιήσετε την τεχνολογία και τις υποδομές του Δήμου προς όφελος των Δημοτών;
Κ.Μ.: – Η τεχνολογία και οι υποδομές του Δήμου είναι ανύπαρκτες. Όταν μπούμε σε μια σειρά θα τις αξιοποιήσουμε αναλόγως.

Ζ.Γ.: – Τι θα γίνει με τα δημοτικά τέλη; Θα αυξηθούν; Οι ντόπιοι παραπονιούνται για «χαράτσια» χωρίς αντίκρισμα, π.χ. στα κοιμητήρια, για τα σκουπίδια, την ύδρευση, τον φωτισμό.
Κ.Μ.: – Θεωρούμε αδιανόητο να αυξήσουμε τα Δημοτικά Τέλη στους λίγους μόνιμους κατοίκους του Δήμου μας, διότι για μας είναι υπέρογκα σήμερα.

Ζ.Γ.: – Προεκλογικά είχατε μιλήσει για στήριξη του πολιτισμού στο Δήμο. Ποιες εκδηλώσεις θα γίνουν; Ο Δήμος θα χρηματοδοτεί τα πανηγύρια των χωριών κι αυτό είναι όλο;
Κ.Μ.: – Θα γίνουν όλα αυτά όπως είχαμε προεκλογικά αναφέρει. Ήδη έχουμε στείλει προτάσεις στο Υπουργείο Πολιτισμού και περιμένουμε την χρηματοδότηση αυτών. Και φυσικά θα τιμησουμε τους ντόπιους Λογοτέχνες και όχι μόνο, με κάποια εκδήλωση.

Ζ.Γ.: – Τι θα γίνει με την αξιοποίηση του μυκηναϊκού νεκροταφείου; Πως θα προστατευθούν και θα προβληθούν οι ιστορικοί και άλλοι θησαυροί της περιοχής; Θα εκδοθούν τουριστικοί οδηγοί, θα χρησιμοποιηθεί το Διαδίκτυο, θα υπάρξει διαφήμιση στον τύπο;
Κ.Μ.: – Όπως σας απάντησα και στην προηγούμενη ερώτηση, έχουμε στείλει προτάσεις στο ΥΠ.ΠΟ και περιμένουμε την χρηματοδότηση.

Ζ.Γ.: – Τα κοινοτικά κονδύλια έμειναν αναξιοποίητα σε μεγάλο βαθμό, από τον προκάτοχό σας. Τι θα κάνει η νέα δημοτική Αρχή;
Κ.Μ.: – Έχουμε καταθέσει στην περιφέρεια τις προτάσεις μας για ένταξη έργων από το Γ΄ ΚΠΣ.

Ζ.Γ.: – Αν κάποιοι δημοτικοί ή τοπικοί σύμβουλοι της παράταξής σας κοιτούν μόνο το προσωπικό τους συμφέρον, θα τους κατεβάσετε από το τρένο; Τι θα κάνετε με όσους αδιαφορούν, «απουσιάζουν», είναι ανεπαρκείς;
Κ.Μ.: – Έχουν ήδη δοθεί αρμοδιότητες σε όλους τους Δημοτικούς Συμβούλους και ο καθένας θα έχει λόγο, στην κατάλληλη ώρα.

Ζ.Γ.: -Ο Δήμαρχος θα επισκέπτεται τα χωριά ή θα κάθεται στο γραφείο του χωρίς να ΄χει επαφή με τον κόσμο και τα προβλήματά του;
Κ.Μ.: – Όπως και προεκλογικά είχαμε πει, ο Δήμαρχος πρέπει να έχει επαφή με τους Δημότες του, για να βλέπει από κοντά τα προβλήματα που τους απασχολούν και όχι να τους θυμάται μόνο προεκλογικά.
Ζ.Γ.: – Διαβάζετε την «ΓΟΡΤΥΝΙΑ»; Τι γνώμη έχετε για την εφημερίδα μας; Ο τοπικός τύπος μπορεί να βοηθήσει την προσπάθειά σας;
Κ.Μ.: – Η βοήθεια του τοπικού τύπου στην προσπάθειά μας για την ανάπτυξη του Δήμου, θα είναι ουσιαστική. Έχουμε δρομολογήσει και μέσα στους επόμενους μήνες θα λειτουργήσει ένας τομέας ενημέρωσης – Τύπου, που θα σας κρατά ενήμερους για όλα τα τρέχοντα προβλήματα και για όλες τις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου. Όσο για την «ΓΟΡΤΥΝΙΑ», είναι μια αντικειμενική εφημερίδα του τοπικού τύπου, που θίγει και καυτηριάζει προβλήματα με καθοριστικό τρόπο. Συγχαρητήρια.

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη : – Σας ευχαριστούμε που απαντήσατε στις ερωτήσεις μας και σας ευχόμαστε Καλή Επιτυχία στο έργο σας.
Κων/νος Μιχόπουλος : – Εγώ σας ευχαριστώ.

Ο Δήμαρχος Γόρτυνος κ. Κων/νος Μιχόπουλος

Ο Δήμαρχος Γόρτυνος κ. Κων/νος Μιχόπουλος


ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΖΩΝΗΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

Με αφορμή τον εορτασμό των 200 χρόνων από την πρώτη επίσημη εμφάνιση της Ζώνης (ως Ζουνάτι), σε έγγραφο της Μονής Αιμυαλών, ο Μορφωτικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Ζώνης (ΜΕΣΖ) εξέδοσε ένα βιβλίο – λεύκωμα με πλήθος φωτογραφιών, το οποίο μου ανέθεσε τη συγγραφή και επιμέλειά του. Ήταν μία ωραία ευκαιρία να πούμε και δυο κουβέντες παραπάνω με τον Πρόεδρο του Συλλόγου Θανάση Παν. Αργυρόπουλο, για την έκδοση, τον Σύλλογο και τις καλοκαιρινές εκδηλώσεις που ετοιμάζει.

Θανάσης Παν. Αργυρόπουλος (Πρόεδρος του Συλλόγου): «Η ΖΩΝΗ ΕΙΝΑΙ ΑΓΑΠΗ»

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Θανάση, η επανεκλογή σας στο τιμόνι του ΜΕΣΖ τι σηματοδοτεί και πώς θα κινηθεί ο Σύλλογος από δω και πέρα;

Θανάσης Αργυρόπουλος: Τα προηγούμενα χρόνια που ήμουν στο τιμόνι του ΜΕΣΖ, μαζί με το Δ. Σ. και τα μέλη μας, κάναμε πολλά, όπως αγορά τραπεζιών, καρεκλών κ.λ.π., γίνονται 4 εκδηλώσεις το χρόνο, έκδοση Ημερολογίου, τακτικές επαφές και πιέσεις με γραπτά αιτήματα για τα προβλήματα του χωριού μας, προς τους Δημόσιους φορείς και προς τη Δημοτική Αρχή του τόπου. Αρκετά από αυτά που ζητήσαμε γίνανε έργα από τον Δήμαρχο και το Δ. Σ. του Δήμου Γόρτυνος. Με την επανεκλογή μου, θα συνεχιστούν πολλά έργα, τα οποία και θα φανούν πολύ σύντομα.

Ζ. Γ.: Είστε ικανοποιημένος από τη συμμετοχή των Ζωναταίων στις εκδηλώσεις και στις προσπάθειες του Συλλόγου;

Θαν. Αργυρόπουλος: Και ναι και όχι. Θα ήθελα μεγαλύτερη συμμετοχή των Ζωναταίων στον ΜΕΣΖ.

Ζ. Γ.: Το Αντάμωμα των Ζωναταίων έγινε θεσμός. Πότε είναι η φετινή συνάντηση και τι ετοιμάζει ο Σύλλογος για τη βραδιά αυτή;

Θαν. Αργυρόπουλος: Το Αντάμωμα είναι στις 16 Αυγούστου το βράδυ, όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος θα γίνει η συνάντηση όλων των γενεών του χωριού μας, με φαγητό, ποτό, μουσική, χορό από ζωντανή ορχήστρα κ. ά. Στο φετινό αντάμωμά μας θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου που εξέδωσε ο Σύλλογος για τα 200 χρόνια παρουσίας της Ζώνης, το οποίο έγραψες και επιμελήθηκες και σ’ ευχαριστώ τόσο εγώ όσο και το Δ. Σ. του ΜΕΣΖ.

Ζ. Γ.: Είστε αισιόδοξος για το μέλλον του χωριού μας; Πώς φαντάζεστε τη Ζώνη στα χρόνια που θα έρθουν;

Θαν. Αργυρόπουλος: Θα έλεγα πως με την καθολική συμμετοχή των Ζωναταίων και με τη συνεργασία της εκάστοτε Δημοτικής Αρχής τα πράγματα θα πάνε καλά. Αν είμαστε ενωμένοι όλοι οι Ζωναταίοι, ναι είμαι αισιόδοξος για το μέλλον του χωριού μας.

[ Σημ. Ζαχαρούλας Γαϊτανάκη: Είναι γεγονός αναμφισβήτητο, πώς ο Μορφωτικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Ζώνης, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, έχει κάνει πάρα πολλά πράγματα για ένα μικρό σε αριθμό κατοίκων χωριό αλλά και αριθμό μελών του Σωματείου. Δεν είναι μόνο οι παρεμβάσεις του σε φορείς για την επίλυση προβλημάτων της Ζώνης, είναι πρώτιστα η προσωπική εργασία και ο κόπος κάποιων Μελών του Δ. Σ. αλλά και εθελοντών – απλών μελών του, για να ομορφύνει το χωριό και να μην παρουσιάζει εικόνα εγκατάλειψης και ερήμωσης. Δεν είναι πάντα εφικτό αυτό αλλά γίνεται σημαντική προσπάθεια, που πρέπει να εκτιμηθεί και να επαινεθεί από όλους τους Ζωναταίους ασχέτως αν είναι μέλη ή όχι του Συλλόγου.]

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Γορτυνία» το καλοκαίρι του 2010.]

Ο ΤΑΚΗΣ Λ. ΧΑΡΙΤΟΣ, η σύζυγός του ΕΛΕΝΗ, ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΝ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ και η σύζυγός του ΜΑΡΙΑ. Mr. TAKIS L. CHARITOS, his wife ELENI, Mr. ATHANASIOS PAN. ARGYROPOULOS and his wife MARIA.

Ο ΤΑΚΗΣ Λ. ΧΑΡΙΤΟΣ, η σύζυγός του ΕΛΕΝΗ, ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΝ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ και η σύζυγός του ΜΑΡΙΑ.
Mr. TAKIS L. CHARITOS, his wife ELENI, Mr. ATHANASIOS PAN. ARGYROPOULOS and his wife MARIA.


  Καπετάν Νικόλας Ι. Κωστάρας: «Η ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΑΓΩΝΑΣ ΟΧΙ ΦΥΓΗ»
Συνέντευξή του- ωκεανός σοφίας στην Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη

ΝΙΚΟΣ ΚΩΣΤΑΡΑΣΖαχαρούλα Γαϊτανάκη: Καπετάν Νικόλα, μετά την μεγάλη επιτυχία που σημείωσε η πρώτη συνέντευξή σας, θελήσαμε να μιλήσουμε ξανά μαζί σας, για να συζητήσουμε για θέματα της καθημερινότητάς μας κι άλλα πολλά ακόμη. Πείτε μας λίγα λόγια για την απήχηση της πρώτης συνέντευξής μας.

Νίκος Κωστάρας: Αγαπητή μου Ζαχαρούλα, πραγματικά κι εγώ συγκινήθηκα για την απήχηση της πρώτης συνέντευξης, που ήταν αυθόρμητη και εξέφραζε προσωπικά μου βιώματα, εμπειρίες ζωής από τα καράβια, τους ωκε¬ανούς, τα λιμάνια, τους ανθρώπους και τις συνομιλίες με τα κύματα. Έλαβα συγκινητικά γράμματα, από ναυτικούς συναδέλφους, συμπατριώτες και πνευματικούς ανθρώπους. Μάλιστα η συνέντευξη δημοσιεύτηκε όχι μόνο στη «Γορτυνία» αλλά και στη «Ναυτική Ελλάδα» την «Έκφραση» της Καλαμάτας, την «Έρευνα» της Καλλιθέας και το «Αθμόνιον Βήμα» Αμαρουσίου.
Με συγκίνησε η επιστολή του Τριπολιτσιώτη εκπαιδευτικού Λεωνίδα Ζαφειρόπουλου, που τονίζει: «Δεν σας κρύβω, τη διάβασα πολλές φορές και θα την κρατήσω για να την έχω για πάντα!!! Όλα τα λόγια σας είναι μια απέραντη σοφία!!!… Με κερδίσατε με κάνατε φίλο και ας μην σας γνωρίζω…».
Το ίδιο και ο φλογερός Ελληνολάτρης συμπατριώτης μας Θάνος Στρί¬κος: «Διάβασα τη συνέντευξη στη «Γορτυνία» αρκετές φορές. Πραγμα¬τικά «ωκεανός σοφίας» που λέει η Ζαχαρούλα. Κι εγώ ένιωσα ωκεανόν σεβασμού και δέους». Και ο συνάδελφός μου Καπετάν Γιώργης Μούρ¬τζης κατασυγκινήθηκε: «Με μεγάλη μου χαρά έλαβα τη συνέντευξη που μου έστειλες, δεν χόρταινα να τη διαβάζω ξανά και ξανά, μου θύμισες παλιές εποχές πριν 45 χρόνια. Ήταν τότε που με μύησες στο διάβα¬σμα, το καλό βιβλίο μέσα από την πνευματική σου εστία, την δανειστι¬κή βιβλίου του πλοίου «Μπάρμπα Χρήστος» όπου εσύ δάσκαλε δημι¬ούργησες και εμπλούτισες με αξιόλογα βιβλία καταξιωμένων συγγρα¬φέων. Σήμερα μου έδωσες εκ νέου την ευκαιρία να αισθανθώ κατά 45 χρόνια νεώτερος και να αντλήσω δυνάμεις για συνέχιση του αγώνα επιβίωσης επ’ αγαθώ της οικογενείας».
Ένας εφημέριος στη Σπάρτη μετά το χορό του Ησαΐα αντί για ευχές διάβασε στους νεονύμφους τις συμβουλές που απευθύνω στα νέα ζευ¬γάρια.
Ο διευθυντής της «Έκφρασης» Σταύρος Καλυβιώτης: «Ο καπετάν Νικόλας Κωστάρας, φίλος και συνεργάτης της «ΕΚΦΡΑΣΗΣ» είναι ένας σημαντικός άνθρωπος που κουβαλάει μέσα του τη σοφία και τη γνώση. Σοφία που απεκόμισε ταξιδεύοντας 35 χρόνια με ποντοπόρα πλοία σε όλες τις θάλασσες του πλανήτη, γνωρίζοντας λιμάνια και ανθρώπους με άλλους πολιτισμούς και έθιμα, αλλά και από τα πνευματικά του ταξίδια, ταξιδεύοντας παράλληλα όλ’ αυτά τα χρόνια στους ανοιχτούς ορίζοντες της μάθησης, μέσα στις σελίδες αναρίθμητων βιβλίων της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Για την προσφορά του στη λογοτεχνία μας καταχωρίζουμε μια δική του συνέντευξη…» Και ο Ναύαρχος Κώστας Σταμάτης τονίζει: «Ο καπετάν Νίκος Κωστάρας δεν είναι μόνο ένας ευχάριστος αφηγητής, με κάλαμο ρωμαλέο και καθάριο, αλλά και ένας οξυδερκής ερευνητής, που φέρνει σε φως γεγονότα και πρόσωπα λίγο ή καθόλου γνωστά και τα περιβάλλει με ενέργεια και ύφος λογοτεχνικό. Η δουλειά του είναι απλή και πρωτότυπη.» Δεν αναφέρομαι σε άλλες επιστολές όπως του καπετάν Τάκη Μπουρτζάλα, του Χρίστου Κίκιρη και άλλων ναυτικών και πνευματικών ανθρώπων γιατί εκτός από σεβασμό στο χώρο ξεφεύγει και από την μετριοφροσύνη μου. Και όπως λέγει ο Μπέρναρ Σω «Η ζωή είναι ένας καθρέπτης με δύο όψεις. Ο καθένας από εμάς βλέπει το είδωλό του από την όψη που τον συγκινεί» και συμπληρώνει: «ζούμε τη ζωή, που ο καθένας μας οικοδομεί, τις περισ¬σότερες φορές στην ψευδαίσθηση και τη χίμαιρα».

Ζ .Γ.: Στις 31/1/2009 βραβευθήκατε από το Γεωργακοπούλειο Πνευματικό Ίδρυμα για το έργο σας. Τι αξία έχουν τα βραβεία για σας, πόση ση¬μασία πρέπει να τους δίνουμε; Κάποιοι λογοτέχνες παίρνοντας μια διά¬κριση «καβαλάνε καλάμι». Πόσο κακό κάνει η αναξιοκρατική απονομή διπλωμάτων;

Όταν μου έγινε η πρόταση τιμής δίστασα γιατί κανένας δεν αγιάζει στον τόπο του. Ένιωσα όμως μια ηθική ικανοποίηση και τόνισα «ότι δεν τιμάτε τον καπετάνιο αλλά με το πνευματικό του έργο τιμάται η Ηραία και γενικότερα η Αρκαδία, που νοσταλγούσα από τους μακρινούς ωκεανούς». Όπως τονίζει ο Περικλής: «όπου προβάλλονται βραβεία αρετής εκεί αναδείχνονται και άριστοι πολίτες». Ως λαός φαίνεται ότι είμαστε πολύ φειδωλοί στην αναγνώριση και καταξίωση των συναν¬θρώπων μας που ξεχωρίζουν στην επιστήμη, στα γράμματα, στην τέχνη και σ’ άλλες δραστηριότητες. Αλλά τους τιμούμε αφειδώλευτα κα¬τά τον θάνατον. Έτσι δύσκολα αναγνωρίζουμε την ανωτερότητα του άλλου, την προσφορά του στα κοινά καθότι για την αναγνώριση της υπεροχής του άλλου χρειάζεται ήθος, θυσία του εγωισμού μας. «Μη φθονείτε τους πρωτεύοντες, αλλ’ αμιλλάσθε να εξισωθείτε μαζί τους, αφού γίνετε χρηστοί» υπενθυμίζει ο Ισοκράτης (436-338 π.Χ.). Γι’ αυτό πρέπει να τιμούμε προσωπικότητες του ήθους και του πνεύματος εν ζωή και όχι να μεγεθύνουμε ασημαντότητες περιθωριοποιώντας την ανθρώπινη ποιότητα. Μια ηθική επιβράβευση της κοινωνίας μας στις άξιες πουρναρόρριζες ως ελάχιστος φόρος τιμής. Καθότι «παν γαρ τι¬μώμενον αύξεται. Κατά τον οξυδερκή λόγο του Ιαμβλίχου, που σημαίνει ότι «εκείνος που τιμάται από τους άλλους γίνεται δημιουργικότερος». Αν αξίζεις δεν χρειάζεται να το διαλαλείς. Το μαργαριτάρι όπου και να το βάλεις λάμπει.

Ζ. Γ. : Με αφορμή αυτή τη βράβευση επισκεφθήκατε τα Κακουραίικα, το χωριό σας. Πιστεύετε κι εσείς ότι η Ελληνική ύπαιθρος ερημώνει ή βλέπετε σημάδια ανάκαμψης και επιστροφής σ’ αυτήν;

Θυμήθηκα τα παιδικά μου χρόνια τότε που τα Κακουραίικα θέριευαν από την αγροτική και ποιμενική ζωή. Μια ανοιχτοσύνη της φύσης που αγκαλιάζει τους απλοϊκούς Κακουραίους, τους βιοπαλαιστάς με την πλούσια καρδιά, που ριζοκρατούσαν σ’ αυτά τα άγια χώματα. Η γοητεία που απλώνεται από το περιβάλλον του πατρικού μου σπιτιού «την καμάρα του Βαρυγιάννη» με την κληματαριά, η μαγεία της γειτονιάς, η αναμνήσεις, τα βιώματα φτιάχνουν ένα στοιχείο βαθιά ανθρώπινο, συναισθηματικό, που νιώθεται, βιώνεται αλλά πολύ δύσκολα εκφράζεται με λόγια, ζώντας σαν όνειρο το παρελθόν μου. Παιδικές θύμισες, κρυφή μαγεία, θησαύρισμα της μνήμης. «Το κάθε ελληνικό τοπίο γίνεται κραυγή και χρέος έχεις να την ακούσεις» τονίζει ο Ν. Καζαντζάκης.
Ξημερώματα όλοι στο πόδι για τα χωράφια. Μαζί με τα κοκόρια ξυπνούσαν και οι χωριανοί και τα ζωντανά τους. Άκουγες τα γαυγίσματα των σκύλων, τα μουγκρίσματα των βοδιών, τα βελάσμα¬τα των προβάτων, το ποδοβολητό των αλόγων, τις «καλλιφωνίες» των γαϊδάρων ενώ στις αυλές τρεμόσβαιναν τα λυχνάρια και ακούγονταν οι ορμήνιες για το ξεκίνημα, για τις δουλειές της ημέρας. Μόνο οι κότες στο κοτέτσι και το θρεφτάρι (το χοιρινό) μείνανε στις αυλές. Ακούγονταν οι φωνές των ανθρώπων της γης, εκείνων που είχαν μια ψυχή και μια καρδιά, που χτύπαγε κοντά στα ζωντανά και ανάσαινε στα φρέσκα χώματά της, όπου τα ζώα είχαν ψυχή και η φύση μιλούσε με τα σημάδια τους στην ευφορία των καρπών της γης. Ήσαν δεμένοι με τη γη. Η γη δεν ανήκει στον αν¬θρωπο, ο άνθρωπος ανήκει στη γη. Όλα τα πράγματα είναι αλληλέν¬δετα. Οι άνθρωποι, τα ζωντανά, τα χώματα ποτισμένα με τον ιδρώτα τους. Θυμάμαι τα’ αμπέλια, τον τρύγο, το θέρισμα, τα’ αλώνια, τους νερόμυλους, το Κεφαλόβρυσο, τον Γκολέμη, τον Αλφειό. Ένιωσα να είμαι ένα με τη γη, με τον τόπο μου. Δε ζηλεύει κανείς τις στερήσεις εκείνης της εποχής, δεν βρίσκει όμως την καρδιά των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Αυτή την καρδιά δεν πρόσεξαν οι αρμόδιοι και μαράθηκε, αφήνοντας τα ίχνη του πόνου, του παραπόνου, του αναστεναγμού, τα δάκρυα των απλών ανθρώπων. Η εξοχή έγινε ανάμνηση. Οι πιο παλιές μου αναμνήσεις έχουν τη γεύση της γης, την πάλη των ανθρώπων με την ελληνική ύπαιθρο.
Σήμερα τα χωριά είναι γηροκομεία. Γέροντες χωρικοί χωρίς τα νιάτα. Τρίζουν οι ρίζες του χωριού και δεν βρίσκουν ανταπόκριση! Στους μπαξέδες ζητούνται κηπουροί, σε μία εποχή όπου τα σπίτια έχουν «βουή και ίσκιους». Έχουν τη δική τους ιστορία και οι Αρχαίες Μελαινές περιμένουν τους αρχαιολόγους στα χαλάσματά τους. Και έρχονται κάτι μετανάστριες αλλοδαπές για να εξυπηρετήσουν τα γηρατειά. Έρχονται και οι Αθηναίοι το καλοκαίρι στα καλοχτισμένα σπιτικά τους για να γευτούν τη ζηλευτή ομορφιά αυτού του αξέχαστου τόπου. Ο Σωκράτης έλεγε ότι μόνο έξω στη φύση μπορείς να στοχαστείς και να φιλοσοφήσεις και όχι μέσα στις πολύβουες πολιτείες. Στο κοιμητήριο προσκύνησα και άναψα το καντήλι στα γονικά μου με τη σιωπή και την λαλέουσα απουσία τους.

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη. : Η παγκόσμια οικονομική κρίση έχει δημιουργήσει ένα κύμα ανασφά¬λειας στον κόσμο. Στις ΗΠΑ άρχισαν αυτοκτονίες και οικογενειακές εκτελέσεις. Πού θα μας οδηγήσει αυτό το «Κραχ»;

Νίκος Κωστάρας: Η κρίση που μαστίζει σήμερα όλη την ανθρωπότητα, είναι κρίση του πολιτισμού, κρίση των θεσμών και των αξιών που έχει δημιουργήσει ένα κλίμα αναξιοπιστίας, από την οποία και μόνο, ως συνέπεια προέρχονται όλα όσα σήμερα χαρακτηρίζουμε με τον γενικό όρο «οικονομική κρίση».
Η παγκόσμια οικονομική κρίση οφείλεται στην απληστία του ανθρώ¬που, η οποία μάλιστα ανήκει στη φύση και συνιστά τη γενεσιουργό αιτία της οικονομίας.
Στα κινέζικα ιδεογράμματα η κρίση αποτελείται από δύο χαρακτήρες. Ο πρώτος σημαίνει κίνδυνος, ενώ ο δεύτερος δυνατότητα, ευκαιρία. Τον πρώτο τον δημιουργήσαμε με την υποβάθμιση των ηθικών αξιών. «Ω τλήμον αρετή», αναφωνεί ο μεγάλος Αριστοτέλης. Ο πολιτισμός της βαρβαρότητας περιφρόνησε τον παράγοντα άνθρωπο, υποβάθμισε τις ανθρωπιστικές αξίες και λάτρεψε μια εκμαυλιστική “θεότητα” το χρήμα, τη θρησκεία του μαμωνισμού, που ταυτίζει την ευτυχία με τον ακόρε¬στο καταναλωτισμό, την ασύστολη εκμετάλλευση και απάνθρωπη εμπορευματικοποίηση και ηθική εξόντωση του ανθρώπου. Στη θέση της παιδείας η αντιπαιδεία που προάγει την επιρροή του ασυνειδήτου πάνω στον άνθρωπο με ένα τεχνικό πολιτισμό χωρίς ανθρώπινο πρόσωπο., όπου τα αποχαυνωτικά Μέσα Ενημερώσεως έχουν φροντί¬σει για τον ευτελισμό του ανθρώπου.
Χρειάζεται μια επιστροφή του ανθρώπου στον Άνθρωπο επαναφέρον¬τας τις ανθρωπιστικές αξίες στην ορθή ιεράρχηση για να φρενάρουμε αυτό το απάνθρωπο «κραχ» του καταναλωτικού αμοραλισμού με τις αντιφάσεις μιας όλο και πιο κατακερματισμένης και ανασφαλούς κοινω¬νίας διαβρώνοντας τον ιστό της οικογενείας. Αλλά η ανθρώπινη αγάπη θα ανατρέψει την αντινομία του. «Ο κόσμος είναι αγάπη και ομορφιά» (Νικηφόρος Βρεττάκος). Ο κοινός άνθρωπος καλεί¬ται να σηκώσει και πάλι τη συνείδηση του κόσμου για τη σωτηρία του ίδιου του εαυτού του, με την αναζήτηση της αλήθειας που αποτελεί πρότυπο δημιουργικής ζωής. Θα ανανήψει όμως; Ο Αϊνστάιν έλεγε «Η κρίση είναι ευλογημένη γιατί από την κρίση πηγάζει η πρόοδος».

Ζ. Γ.: Η Ελλάδα πόσο έχει επηρεαστεί από την κρίση; Η παγκοσμιοποίηση αντί να εκφραστεί ως παγκόσμια πρόοδος και ευημερία έγινε παγκό¬σμια δυστυχία και πισωγύρισμα;
Η Ελλάδα υπέφερε με τη δική της κρίση από τα δικά της λάθη και τη δική της παράνοια και ήρθε το «τσουνάμι» της παγκοσμιοποίησης για να διαβρώσει ότι κρατιόταν ελληνικό. Η εικόνα της Ελλάδας είναι εικόνα τρομοκρατημένης και πανι¬κόβλητης χώρας που βρίσκεται χωρίς σημεία αναφοράς. Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας επέφερε δραστι¬κές αλλαγές στη λειτουργία της δημοκρατίας. Οι οικονομίες των κρατών της γης είναι αλληλένδετες και αλληλεξαρτημένες. Σήμερα κυρίαρχοι του κόσμου καθίστανται οι γιγαντιαίες πολυεθνικές επιχειρήσεις, οι οικονο¬μικοί και χρηματοπιστωτικοί όμιλοι. Σε μια τέτοια κατάσταση η παρεμ¬βατική δυνατότητα του κράτους και των κυβερνήσεων εξασθενεί όλο και περισσότερο, οι δε επιπτώσεις στη δημοκρατία και στους πολίτες είναι σοβαρές και καταλυτικές. Έτσι οδηγούμεθα σε ένα συρρικνωμένο κράτος, σε μια κοινωνική αστάθεια με ένα επικοινωνιακό δυναμισμό με αποτέλεσμα την μεγάλη ελπίδα για το μέλλον να την αντικαταστήσει ο φόβος, η ανησυχία και η απελπισία σε μια κοινωνία με απειράριθμες προκαταλήψεις και ψυχώσεις.
Σήμερα η αγορά κυβερνά και η κυβέρνηση διαχειρίζεται (κι αν μπορεί να διαχειρίζεται) γιατί σήμερα λείπουν και τα ηγετικά αναστήματα που έχει ανάγκη ο τόπος. Η παγκοσμιοποίηση αφανίζει την εθνική αγορά, που είναι μια από τις βάσεις της κυριαρχίας του Κράτους – Έθνους. Με τη διαφήμιση και τη παγκόσμια προπαγάνδα μέσω των ΜΜΕ χειραγω¬γούν έντεχνα τη σκέψη σε πλανητική κλίμακα, αδιαφορώντας για τις ηθικές αρχές και το οικολογικό κόστος, έχοντας δημιουργήσει μια μορ¬φή τυραννίας. Μοιάζει με το μύλο που αλέθει τα πάντα κι εμείς εκόντες άκοντες κουβαλάμε το νερό για την επικράτησή τους. Η Ελλάδα είναι ένα μικρό καράβι που το δέρνουν βοριάδες και νοτιάδες και άνεμοι ανατολικοί και δυτικοί και χρειάζεται πολίτες ψυχωμένους και ελεύθερους.
Η Ελλάδα βρίσκεται σ’ ένα βαγόνι της παγκόσμιας τροχιάς χωρίς να έχει δυναμισμό κοινωνικό, οικονομικό και πνευματικό να αντισταθεί, να φρενάρει την καταναλωτική αλλοτριωμένη κοινωνία της παγκοσμιο¬ποίησης, που «βομβαρδίζεται» νυχθημερόν από τα ΜΜΕ.
Αλλά με ποιες αντιστάσεις; Όταν διάβρωσαν την παιδεία και τα ελλη¬νικά νιάτα προχωρούν χωρίς οράματα, απογοητευμένα από την κοινω¬νία και την πολιτεία, που τα προσανατολίζει στον αμοραλισμό και μη¬δενισμό και όχι στον αστερισμό της δημιουργίας. Η ευημερία ή περιθω¬ριοποίηση μιας χώρας θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητά του να παράγει νέα γνώση, να αναπτύξει τεχνολογία με ανθρώπινο πρόσωπο και να καινοτομεί με δρομοδείχτες τις αξίες της ζωής – της διαχρονικής ελληνικής παράδοσης. «Ο μεγάλος πλούτος του έθνους στον 21ο αιώνα είναι οι άνθρωποι και όποιος κατορθώσει να ενεργοποιήσει το δυναμικό τους θα βρεθεί να προπορεύεται» (Μπαράκ Ομπάμα). Ας το προσέξουν οι Έλληνες.

Ζ. Γ. : «Χρειαζόμαστε μια παιδεία ηρωισμού και θυσίας» γράφετε σε κάποιο άρθρο σας. Τι διαφυλάττουμε με την παιδεία; Τι διακυβεύουμε με την ημιμάθεια;

Ν. Κ. : Λιγοστεύει η ελληνική παιδεία, η παιδεία του έθνους. Οι νέοι διψούν για ιδανικά και εμείς τους προσφέρουμε υλικά αγαθά και καλοπέραση αλλά και ανεργία. Οι νέοι σήμερα περισσότερο από τις ανέσεις χρειάζονται μια πίστη για να γίνουν δυνατοί. Οι νέοι έχουν ανάγκη από «ένα ζευγάρι έστω μεταχειρισμένο ιδανικό» (ΙΨΕΝ). Ο αν¬θρωπος γερνά από τη στιγμή που θα πάψει να έχει ιδανικά. Η δημιουρ¬γία είναι άθλημα και η ελευθερία αγώνισμα. Ο ανήφορος, το αδιάκοπο ανέβασμα είναι το νόημα της όλης ζωής του ανθρώπου. Η τόλμη κλείνει μέσα της τη μεγαλοφυΐα, τη δύναμη και τη μαγεία. Τα νιάτα είναι πλασμένα για ηρωισμό και δημιουργία. Να συνειδητοποιήσουν την αξία της μαθήσεως και της αποκτήσεως γνώσεων. Αν σβήσει σε μια κοινωνία η ετοιμότητα της δημιουργίας σβήνει και κάθε ελπίδα. Η νέα γενιά όμως δεν αποτελείται μόνο από τη μερίδα της παρακμής, την οποία αρέσκονται να μας προβάλουν τα ΜΜΕ, αποτελείται και από νέους ανθρώπους που προσπαθούν να ευδοκιμήσουν και να εστιάσουν έναν καλύτερο κόσμο. Σ’ αυτούς τους νέους πρέπει ν’ ανοίξουμε το δρόμο για τις αληθινά παραγωγικές δυνάμεις της κοινωνίας για να προχωρήσουν. Μάλιστα υπάρχει μια άλλη νεολαία που δεν ηττήθηκε από τα όπλα του ευδαιμονισμού, τα κενά σύμβολα της κατανάλωσης αλλά οραματίζεται μια άλλη Ελλάδα, μια άλλη Ευρώπη. Αυτό να προσέξει η πολιτεία με υπευθυνότητα, με τους εκπαιδευτικούς της, τους λειτουργούς της, γιατί υπάρχουν ευτυχώς ακόμη. Γιατί σήμερα «η παιδεία… αντί να διδάξει το πρότυπο του ελευθέρου και παραγωγικού πολίτη έδιωξε τον Άνθρωπο από το Ελληνικό Σχολείο και έβαλε στη θέση του μια αλειτούργητη μηχανή, αφήνοντας την εκπαίδευση κενή από τα υποκείμενά της: το Δάσκαλο και Μαθητή και το διάλογό της χωρίς τον οποίο δεν υπάρχει δοσοληψία παιδείας» (Τάσος Λιγνάδης). Λησμόνησε ότι το ζητούμενο είναι ο νέος άνθρωπος και όχι το ειδικευμένο εργαλείο. Μια ανθρωπι¬στική παιδεία για να διαμορφώσουμε χαρακτήρες και όχι εκπαίδευση με ημιμάθεια και χωρίς προσανατολισμό στον αγώνα της ζωής. Παιδεία προς τον αστερισμό της δημιουργίας με συνεχή αναζήτηση της αλή¬θειας που αποτελεί πρότυπο δημιουργικής ζωής. Ας αγκαλιάσουμε τα παιδιά μας, ας σκύψουμε στους προβληματισμούς και τα άγχη τους. Να τους δώσουμε πρότυπα, ιδανικά, ένα όραμα, μια θετική στάση ζωής. Να μάθουν να παλεύουν. Ζωή είναι αγώνας όχι φυγή. Είναι ανή¬φορος με ανοιχτούς ορίζοντες. Τα νιάτα να αντισταθούν στα σάπια αποστήματα και ο ενθουσιασμός τους να γίνει «νυστέρι» για την εξυ¬γίανση της κοινωνίας για μια επανάσταση πνευματική, για μια καλύτερη κοινωνία, ανθρώπινη. Το φως πάντα θα νικάει το σκοτάδι.

Ζ. Γ. : Η Αρκαδία μας φημίζεται για τους πνευματικούς της ανθρώπους. Που είναι μάλλον απόντες σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς. Ή όχι;

Οι πουρναρόριζες της Αρκαδίας διαχρονικά γαλούχισαν πνευματικούς ανθρώπους, που τίμησαν την Αρκαδία με το Αρκαδικό Ιδεώδες. Τον Αρκαδισμό, την λατρεία της φύσης και εξιδανίκευση της ποιμενικής και αγροτικής ζωής. Το Αρκαδικό Ιδεώδες, η χαρά της ζωής. «Το Αρκάδων Έθνος έχει τινά παρά πάσι τοις Έλλησιν επ’ αρετή φήμην» (Πολύβιος). Οι Αρκάδες φρόντισαν να τοποθετήσουν τη γέννηση αρκετών θεών του Ολύμπου στη χώρα τους. Ο Δίας, ο Ποσειδώνας, η Ήρα, ο Ερμής, ο Ασκληπιός και ο επιχώριος αρκαδικός μέγας Παν, η ψυχή της παρθέ¬νας φύσης. Στην αρχαιότητα πίστευαν πως εδώ στον Αρκαδικό χώρο, σταμάτησε η πρώτη πέτρα που κύλισε από το χέρι του Δευκαλίωνα, και στην Αρχαία Λυκόσουρα στήθηκε η πρώτη πολιτεία των ανθρώπων, παρθένα και ήρεμη και λουλουδισμένη σαν τις ανοιξιάτικες βουνοκορ¬φές, που τις πρωτοφιλεί ο ήλιος. Η Αρκαδική Μυθολογία προκαλεί σε όλους τους επιστήμονες κατάπληξη. Από τα χρόνια της προϊστορίας το Αρκαδικό πνεύμα μεταλαμπαδεύτηκε παντού. Το αρκαδικό πνεύμα αναπτύχθηκε πολύ στα ιστορικά χρόνια. Ποιητές, συγγραφείς, νομοθέ¬τες και μουσικοί διαπρέπουν πάνω στα αρκαδικά χώματα. Ο ιστορικός Πολύβιος ο Μεγαλοπολίτης θεωρείται από τους κορυφαίους αρχαίους ιστορικούς. Ο πολύ Βιργίλιος, αποθανάτισε την Αρκαδία, τη χώρα των μύθων, του πνεύματος και της ομορφιάς. Η Αρκαδία θρύλος είχε μεγά¬λη επίδραση στην περίοδο της Αναγέννησης. Η ανάμνηση της πνευ¬ματικής Αρκαδίας συγκινούσε όλο τον πνευματικό κόσμο της Δύσης. Έτσι αναπτύχθηκε το Αρκαδικό Ιδεώδες και ιδρύθηκε η Αρκαδική Ακα¬δημία και τα μέλη της εκαλούντο «αρκαδικοί ποιμένες». Ο μεγάλος ποιητής Γκαίτε είχε το όνομα «Μεγαλείων». Ο μεγάλος ζωγράφος Πουσσέν εφιλοτέχνησε τον περίφημο πίνακά του «Ποιμένες της Αρκα¬δίας» οι οποίοι βρίσκονται σ’ έναν τάφο με την επιγραφή «Et in Arcadia ego» (και εγώ στην Αρκαδία γεννήθηκα) που έγινε σύνθημα μιας ανα¬γεννητικής περιόδου των γραμμάτων και τεχνών στη Δυτική Ευρώπη.
«Οι Αρκάδες διέπρεψαν εν τη αρχαιότητι κατά την ανδρεία αυτών … αλλά και διεκρίθησαν και εν τη αρχαιότητι και εν τοις καθ’ ημάς χρόνοις κατ’ εξοχήν και δια την νοημοσύνην αυτών…» τονίζει ο μεγάλος κλασ¬σικός φιλόλογος Γεώργιος Μυστριώτης…
Μεγάλη είναι η προσφορά των πνευματικών ανθρώπων της Αρκαδίας. Ο τόπος μας έχει πάντα ανθρώπους που παράγουν, που δημιουργούν και προσφέρουν πολιτισμικό πλούτο μόνο που κρύβονται στο περιθώ¬ριο καθώς στο προσκήνιο μένουν κολλημένοι οι κραυγαλέα ρητορικοί Ελληνάδες. Οι πνευματικοί άνθρωποι δεν λείπουν, με το δικό τους τρόπο προβάλλουν τα προβλήματα του τόπου και τις αρκαδικές παρα¬δόσεις αλλά τα ΜΜΕ τα υποβαθμίζουν και προβάλλουν τους πολιτι¬κούς, τους αθλητές και τους ηθοποιούς.
Αλλά «οι διανοούμενοι οφείλουν να χώσουν τη μύτη τους εκεί που δεν τους σπέρνουν, τονίζει ο Ζαν Πολ Σάρτρ γιατί η λογοτεχνία προσφέρει πάντα κάτι περισσότερο σε σχέση με αυτά που η ζωή μας παρα¬χω¬ρεί».Οι πνευματικοί άνθρωποι, η ποιότητα, πρέπει να φρενάρει τον διε¬φθαρμένο θόρυβο για να πάει ο τόπος μπροστά. «Η πραγματική γενναιοδωρία απέναντι στο μέλλον έγκειται στο να προσφέρει τα πάντα στο παρόν» (Α. Καμύ).

Ζ. Γ. : Πώς μπορεί το Αρκαδικό Ιδεώδες να εφαρμοστεί στην σύγχρονη ζωή;

Το Αρκαδικό Ιδεώδες εκφράζει τη φυσική και αβίαστη διαβίωση του αν¬θρώπου μέσα στο φυσικό του περιβάλλον και συμβολίζει την επάνοδο σε εκείνη την ισόρροπη θεώρηση και πρακτική άσκηση του βίου. Συνο¬ψίζει τη φυσική διάθεση του ανθρώπου να ζει σε άμεσο εναγκαλισμό με τη μεγάλη ζωοδότρα μάνα, τη φύση και να εκφράζεται με την ποίηση, το τραγούδι και το χορό. Η μεγαλόπρεπη αρκαδική φύση με όλες τις διαβαθμίσεις της απεικο¬νίζεται με κρυσταλλική καθαρότητα στην Αρκαδική Μυθολογία. Από τα παλαιότερα χρόνια το όνομα της Αρκαδίας συνδέθηκε με την ύπαρξη μιας μυθικής και ειδυλλιακής ζωής. Συστατικό του Αρκαδικού Ιδεώδους πρέπει να θεωρηθεί η χαρά της ζωής με τον εκπολιτισμό και την καλλιτεχνική, την αισθητική και ακόμη την ηθική έξαρση του ανθρώπου με επιδιώξεις, την ειρηνική ύπαρξη και την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι ένας τρόπος ζωής που απαρνηθήκαμε, αφού δεν σεβόμαστε το περιβάλλον, υποτιμούμε τις παραδοσιακές αρχές και τις ανθρωπιστικές αξίες. Ένας λαός που έχει χάσει την παράδοσή του είναι σαν τον άνθρωπο που έχει χαμένο το μνημονικό του και έχει πάθει αμνησία.
Περνάμε μια δύσκολη μεταβατική περίοδο επηρεασμένη από την οικο¬νομική κρίση και την καταναλωτική αλλοτριωμένη κοινωνία. Ο κατα¬ναλωτικός άνθρωπος έγινε ατομιστής και θεοποίησε το χρήμα, υποτι¬μώντας τις αξίες της ζωής και τον Άνθρωπο.
Για να κατανοήσεις το Αρκαδικό Ιδεώδες πρέπει να επισκέπτεσαι την Αρκαδία, να νιώσεις την ενέργεια που έχουν τα χώματα, τα ερείπια των ναών, το βάθος του χρόνου, τη ζωτικότητα που εκπέμπεται. Το Αρκαδικό Ιδεώδες δεν έχει εμποτίσει την σύγχρονη ζωή. Πρέπει να πατήσουμε τα άγια χώματα της Αρκαδικής γης και να αφουγκραστούμε τον αντίλαλο, την σύριγγα του Αρκαδικού Πάνα και τους φθεγγομένους λίθους, τις αρχαίες πέτρες, τη μυστική μουσική της μνήμης. Ακόμη να προλάβουμε να μιλήσουμε με τους γέροντες, τους λίγους θεματοφύ¬λακες που κρατούν τις παραδόσεις μας. Χρειάζεται μια εμψύχωση της περιφέρειας, ο προσανατολισμός της νεολαίας προς την παραγωγή, τη δημιουργία και την επιχειρηματικότητα, την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών για να φρενάρουμε την αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού της χώρας. Άλλωστε οι άνθρωποι της επαρχίας δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τους αστικοποιημένους συγχωριανούς τους. Κατοικούμε σ’ έναν πανέμορ¬φο τόπο που μέρα με τη μέρα τον μετατρέπουμε σε χωματερή. Μας δόθηκε μια θαυμάσια γλώσσα που καθημερινά όλο και περισσότερο την κακοποιούμε. Παραλάβαμε μια ζηλευτή κληρονομιά και αντί να την ζωντανέψουμε την αποστειρώνουμε και την νεκροτομούμε. Τα παιδιά μας να τα πάμε ν’ αγαπήσουν αυτόν τον όμορφο τόπο κι εμείς μην ξεχάσουμε τα παιδικά μας χρόνια. Έτσι θα αλλάξουμε τρόπο ζωής και θα αγαπήσουμε τις ρίζες μας τις διαχρονικές. Οι θησαυροί αυτοί που κρύβονται μέσα στη γη μας είναι απαράλλακτα συμβόλαια και οι ληξιαρχικές πράξεις που συνδέουν εμάς με τους προγόνους μας και αποδεικνύουν την συνέχεια του Αρκαδισμού και του Ελληνισμού.

Ζ. Γ. : Η εγκληματικότητα έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις στη χώρα μας την τελευταία 8ετία. Πού οφείλεται η έξαρσή της; Φταίνε οι πολίτες, η αστυνομία, το κράτος; Μήπως η ατιμωρησία οδηγεί στην ασυδοσία;

Αφήσαμε την εγκληματικότητα να καλπάζει κα να δημιουργεί ανασφά¬λεια στο τόπο μας. Φόβο για τον πολίτη σε μια κατακερματισμένη κοι¬νωνία, σε μια διεφθαρμένη κρατική μηχανή, μια άτολμη αστυνομία και την αδυναμία της κοινωνίας ν’ αντισταθεί στις δυσμενείς επιπτώσεις της οικονομικής ευμάρειας αλλά και της λαθραίας μετανάστευσης ώστε να κλονισθεί ανεπανόρθωτα με την οικονομική κρίση. Ατολμία και αδράνεια στη Κυβέρνηση, ασάφεια και αμφισημία στην Αντιπολίτευση ενώ νόμοι ψηφίζονται και δεν εφαρμόζονται. Βαθιά η κρίση και αιτία η υποβάθμιση των θεσμών και αρχών. Τα ιδανικά μεταπλάστηκαν και η παραδοσιακή ηθική παραχώρησε τη θέση της στο ατομικό συμφέρον. Το κράτος – έθνος επλήγη καίρια και η προσφορά στην ιδέα της πατρίδας εκάμφθη από την διευθυντική διαστρωμάτωση και τρομολαγνεία.
Σήμερα η αρμονία των κοινωνιών έχει διαταραχτεί. Οι ανθρώπινες σχέσεις περνάνε μέσα από ένα συνεχές γιγάντωμα του ανθρώπινου εγωκεντρισμού με κρίση της οικογενείας, κρίση της κοινωνίας, κρίση της πολιτείας. Πίσω από κάθε νεαρό εγκληματία βρίσκεται πάντα μια χαλασμένη ή διαλυμένη κοινωνία και οικογένεια.

Ζ. Γ. : Φαινόμενα παιδικής πορνογραφίας, παιδοφιλία και άλλες διαστροφές βρίσκονται επίσης στην επικαιρότητα. Τόσο πολύ χάλασε η κοινωνία; Ή μήπως φταίει η οικογένεια γι’ αυτόν τον κατήφορο;

Η οικογένεια είναι το κύτταρο της κοινωνικής ζωής των ανθρώπων. Όταν το κύτταρο είναι άρρωστο όλος ο οργανισμός ασθενεί. Θεμέλιο της κοινωνίας είναι η οικογένεια. Όταν ασθενεί το θεμέλιο και η οικο¬γένεια γκρεμίζεται. Η οικογένεια είναι το πρωτόπλασμα κάθε κοινωνι¬κού οργανισμού όπως τονίζει ο Αριστοτέλης.
«Αφ’ εστίας άρχεσθαι» έλεγαν οι Αρχαίοι. Αυτή η οικογενειακή εστία εθεωρείτο τόσο ιερή και αγία από τους προγόνους μας και τοποθε¬τούνταν στο κέντρο του σπιτιού για να σκορπά το θείο πυρ, τη ζεστα¬σιά της και φύλακάς του λογαριάζεται μια θεά η Εστία. Φαίνεται όμως πως σήμερα σε πολλά σπίτια άρχισε να σβήνει η ιερή φωτιά της και να γίνεται χλιαχόβολη στάχτη.
Στη δομή της οικογένειας, στο τόπο των συγγενικών σχέσεων καθρε¬φτίζεται η φυσιογνωμία του «πολιτισμού» μιας κοινωνίας. Οι νέες οικο¬νομικές εξελίξεις απομάκρυναν την οικογένεια από την παραδοσιακή λειτουργία της. Οι συνθήκες του βίου έχουν αλλάξει ανεπιστρεπτί.
Η χαλάρωση των ηθών παίζει και αυτή το μέρος της στη χαλάρωση του θεσμού της οικογένειας. Στην ουσία δε ζούμε μια κρίση του θεσμού του γάμου αλλά μια κρίση της κοινωνίας. Οι διαλυμένες οικογένειες έχουν αντίκτυπο στις αθώες παιδικές υπάρξεις, που απροστάτευτα τις εκμε¬ταλλεύονται ασυνείδητοι, προστάτες και έχουν τα φαινόμενα της παιδι¬κής πορνογραφίας, παιδοφιλίας που εξαπλώνεται σαν επιδημία. Απο¬σαθρώνει το σχολείο και διαβρώνει την κοινωνία, ξεθεμελιώνει την πο¬λιτεία που δυστυχώς στρουθοκαμηλίζει… χωρίς να παραβλέπουμε το μεγάλο σύγχρονο πρόβλημα, το ηλεκτρονικό έγκλημα από το διαδίκτυο διαδίδοντας την πορνογραφία και παιδοφιλία που οδηγεί αρκετούς νέους στην αυτοκτονία. Η σύγχρονη τεχνολογική εξέλιξη της ηλεκτρονικής εποχής, έχει και μια άλλη επικίνδυνη όψη, που υποδουλώνει την ψυχή και αλλοτριώνει τον άνθρωπο, προετοιμάζοντας δούλους χωρίς ήθος και αξία, αδιαφορώντας για την πατρίδα.

Ζ. Γ. : Ο Λόγος σας έχει απλότητα, αλήθεια, στιγμιότυπα από τη ζωή και οι αναγνώστες απολαμβάνουν τα κείμενά σας. Τα πιο πάνω στοιχεία κάνουν ένα άρθρο ή μια αφήγηση ενδιαφέρουσα και απολαυστική ή χρειάζεται και άλλα συστατικά;

«Ο λόγος είναι ζωή, γι’ αυτό και διαιωνίζεται, όταν είναι τέλεια εκφρασμένος» (Νικηφόρος Βρεττάκος). Βιώματα ζωής είναι ο λόγος μου. Γαλβανίστηκε στις δυσκολίες της ζωής, στην απεραντοσύνη του ωκεανού μιλώντας με τα κύματα, στις φουρτούνες της θάλασ¬σας και της κοινωνίας κοντά σε βιοπαλαιστές, σε διάφορες φυλές με άλλα ήθη και έθιμα, άλλες κοινωνίες, άλλους πολιτισμούς αλλά σε όλους αντίκρυζα τον Άνθρωπο, τον πονεμένο και τον αγκάλιαζα ψυ¬χικά. Ακόμη ξεχώριζα πόνο σε ψεύτικα χαμόγελα, που προσφέρονταν για την επιβίωση της ζωής. Πολλά είδα, πολλά γνώρισα. «Πολλών δ’ ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνω· πολλά δ’ ο γ εν πόντων πάθεν άλγεα αν κατά θυμόν» (Όμηρος για τον Οδυσσέα). Η μνήμη είναι το ημερολόγιο της ζωής μας που κουβαλάμε πάντα μαζί μας.
Δύσκολη η ζωή, ο ιδρώτας του ανθρώπου σ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της υφηλίου. Αγώνας, πόνος, αδιαφορία, απληστία, εκμετάλλευση, απανθρωπιά, υποκρισία, φαρισαϊσμός αλλά και ανθρωπιά, το μεγαλείο του ανθρώπου στην συμπόνια και την αγάπη, την αληθινή με το πύρωμα της καρδιάς και το άνοιγμα της ψυχής.
Άλλα κείμενά μου σκαλίζουν, ερευνούν την ναυτιλία, την ιστορία, την παράδοση, την κοινωνία και άλλα έχουν πόνο, γράφονται με δάκρυα, που με ταράζουν από αγανάκτηση για το κατάντημα της κοινωνίας, σ’ έναν όμορφο και αξιοζήλευτο τόπο με βαθύρριζο πολιτισμό, που δεν τον εκτιμούμε, τον καταστρέφουμε. Διαλύουμε οικογένειες, διαβρώνου¬με την κοινωνία μας, διαφθείρουμε την νεολαία μας. Και φταίμε εμείς όχι οι άλλοι. Όχι δικαιολογίες, είμαστε συνένοχοι γι’ αυτή τη κατάντια. Χρειάζεται υπέρβαση, αλλαγή νοοτροπίας για να σωθεί η Ελληνική ομορφιά. «Πολιτισμένος είναι μονάχα όποιος πιστεύει στην αιωνιότητα του ανθρώπου» (Γ. Σαραντάρης).

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει μέσα στο άγχος και την ανασφάλεια. Πώς μπορεί να προστατευθεί;

Νίκος Κωστάρας: Το άγχος είναι η αρρώστια της εποχής μας. Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει μέσα στην αβεβαιότητα, στην αστάθεια, στην ανασφάλεια. Πιέσεις, συγκινήσεις, αναστατώσεις, κρίσεις, βομβαρδίζουν τον σύγχρονο αν¬θρωπο. Το αίσθημα της ανασφάλειας εξουσιάζει και τις ψυχές και τα πνεύματα. Η παρουσία ενός κενού μέσα σ’ έναν κόσμο παράλογο και σε μια άφιλη κοινωνία. Η αλλοτρίωση και η αποξένωση του ανθρώπου από τον εαυτό του και τον κόσμο. Η ζωή του σήμερα δεν έχει την σφραγίδα της βεβαιότητας αλλά το στίγμα της αμφιβολίας και της αβεβαιότητας. Το άγχος παραλύει τη σκέψη, διαλύει τη βούληση και στερεί από τον αν¬θρωπο την ικανότητα για αυτοκυβέρνηση. Τον μεταβάλλει σ’ ένα νευ¬ρωτικό πλάσμα, που κινείται σπασμωδικά σύμφωνα με τον ξέφρενο ρυθμό της εποχής. Ζούμε σ’ έναν άφιλο κόσμο. Το αίσθημα της φιλοξε¬νίας έχει συρρικνωθεί. Έτσι καθένας πορεύεται άγνωστος ανάμεσα σε αγνώστους, ένας ακέραιος αριθμός, ολομόναχος. Οι άνθρωποι δεν έχουν την ευκαιρία να κοιταχθούν στα μάτια, να συνομιλήσουν, ν’ ανταλλάξουν μια φιλική χειραψία. Ο άνθρωπος είναι τόσο μόνος ανάμε¬σα στο πλήθος. Η κατάρρευση των μέχρι σήμερα υφισταμένων ηθικών αξιών επέφερε μια άδεια ζωή χωρίς ιδανικά και ενός βασανιστικού αισθήματος βαθιάς ανίας και απογοήτευσης. Και η απομόνωση κλονίζει προόριζα αξίες απαραίτητες στην ομαλή συμβίωση και προκαλεί νευ¬ροψυχικές διαταραχές, που συχνά οδηγούν σε απελπιστικές καταστά¬σεις. Συνέπεια αυτής της νευρικής κατάστασης είναι ένα σωρό οργανι¬κές αρρώστιες. Σ’ αυτές τις οργανικές αρρώστιες σημαντικό ρόλο παίζει ο ψυχικός παράγοντας, που επηρεάζει το νευρικό μας σύστημα και αδρανοποιεί τις δημιουργικές δυνάμεις. Τα πάντα σε τελευταία ανάλυση είναι θέμα ψυχικής διαθέσεως. Η απαισιο¬δοξία είναι δηλητήριο και διαλυτήριο της ψυχής. Μόνο αυτός που δεν άφησε να στερέψει μέσα του η πηγή που αναβλύζει βαθιά του, μόνο αυτός μπορεί να βγει νικητής από το άγχος και τη μοναξιά.
«Γέμισε με θετικές σκέψεις το μυαλό σου και βγάλε τις αρνητικές, που σε βασανίζουν. Χαμογέλασε έστω κι αν η ζωή δεν σου χαμογελάει και να ελπίζεις πάντοτε. Διασκέδασε τον πόνο σου» προτρέπει ένας ψυχί¬ατρος. Η αυτογνωσία και η αγάπη για τους άλλους βοηθούν να ξεπερά¬σουμε τη μοναξιά και το άγχος, ακολουθώντας το ρυθμό της φύσης και πίστη σε Εκείνον. Άφησε τα νεύρα σου στο χέρι του θεού και γίνε μια ολοκληρωμένη ψυχοσωματική οντότητα. «Η πιο χαμένη ημέρα είναι εκείνη που δεν γελάσαμε» (Αριστοτέλης), γιατί όπως τονίζει ο νομπε¬λίστας Γ. Σεφέρης «Η ζωή μας κάθε μέρα λιγοστεύει».

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Η κατάθλιψη είναι η μάστιγα της εποχής μας. Έχετε γράψει γι’ αυτήν. Πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε;

Νίκος Κωστάρας: Μάλιστα η φοβερότερη ασθένεια του καιρού μας είναι ο μαρασμός της ψυχής. Το άλγος της ψυχής. Η κατάθλιψη. Μια μάστιγα στη στροφή του αιώνα. Κάθε γενιά φαίνεται να έχει την κατάθλιψη που της αξίζει. Ο Ιπποκράτης έλεγε: οι άνθρωποι θα ‘πρεπε να γνωρίζουν ότι μόνο από το μυαλό προέρχονται οι χαρές, οι απολαύσεις, το γέλιο και τα παιχνίδια, η λύπη, η μελαγχολία και ο θρήνος. Ο Ηγησίας (3ος π.Χ.) υπήρξε ο πρώτος φιλόσοφος της απαισιοδοξίας. Και ο Άρτουρ Σοπε¬νάουερ ο φιλόσοφος της απαισιοδοξίας τονίζει «Κοιλάς κλαυθμώνων είναι η ζωή και δίκην εκκρεμούς κινείται μεταξύ θλίψεων και οδύνης». Ο Άγιος Νείλος παρομοιάζει την κατάθλιψη με «σκουλήκι, που κατατρώ¬γει την καρδιά του ανθρώπου» λέγοντας «λύπη σκώληξ καρδιάς». Και συνεχίζει «όταν η κατάθλιψη καταλάβει την ψυχή του ανθρώπου παρα¬λύει τη ζωντάνια της, την υπομονή της και την σκοτεινιάζει. Η κατά¬θλι¬ψη είναι εμπόδιο για κάθε κατόρθωμα». Με την κατάθλιψη ο άνθρωπος απομακρύνεται από κάθε καλή συναναστροφή, επιδιώκει τη μόνωση και καταντάει στην απόγνωση παίρνοντας χάπια ευτυχίας. Υπολογίζε¬ται ότι δέκα εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο έχουν πάρει prosac. Τα προβλήματα του αλκοολισμού και της εξάρτησης από τα ναρκωτικά έχουν σχέση με την κατάθλιψη.
Ήδη τριακόσιες χιλιάδες ελληνόπουλα παρουσιάζουν κατάθλιψη, κατά¬σταση για την οποία ευθύνονται ψυχοκοινωνικοί και βιολογικοί παρά¬γοντες και από τον τρόπο συμπεριφοράς του συγγενικού περιβάλ¬λον¬τος αλλά και έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ γονέων και παιδιών. Αλίμονο στα παιδιά του 21ου αιώνα που οι γονείς δεν φρόντισαν να τα μάθουν στις κακουχίες και στις αντίξοες περιστάσεις. Αργά ή γρήγορα θα πά¬θουν άγχος, μελαγχολία, κατάθλιψη.
«Η ανησυχία θα ‘πρεπε να μας οδηγεί σε δράση κι όχι στην κατά¬θλιψη» (Κάρεν Χόλνεϋ, ψυχαναλύτρια). Ο καταθλιπτικός αντιλαμβά¬νε¬ται τον κόσμο χωρίς ευχαρίστηση με παραμορφωτικούς φακούς. Νιώ¬θει άχρηστος, ανάξιος. Δυστυχώς ζούμε σε μια εποχή προϊούσης πα¬ρακμής με την αναβίωση του Καρυωτακισμού. Ο σύγχρονος άνθρω¬πος επαναλαμβάνει τη μελαγχολική κραυγή του τραγικού Νίτσε: Ω μο¬ναξιά, μοναξιά πατρίδα!»
Ο Κομφούκιος τόνιζε: «Αληθινά γενναίος είναι αυτός που δεν απελπί¬ζεται ποτέ». Και ο δικός μας ακαδημαϊκός Μενέλαος Παλλάντιος συνι¬στά: Μην απελπίζεσαι, πίσω από τα σύννεφα πάντα κάποιος ήλιος πε¬ριμένει. Υπάρχει πάντα ομορφιά στη ζωή αρκεί να θελήσεις να τη δεις. «Η τελευταία και οριστική νίκη του Διαβόλου είναι όταν σπείρει σε μια ψυχή την απαισιοδοξία και την απόγνωση (Ιωάννης Χρυσόστομος). Και κλείνω με την Ντενίζ Λεγκύ, γαλλίδα χωρίς πόδια και χέρια. «Βοήθησε τον εαυτό σου. Ο ουρανός θα σε βοηθήσει. Ο πόνος μας βοηθάει ν’ ανακαλύψουμε μέσα μας άγνωστες δυνάμεις που βρίσκονται σε λανθα¬σμένη κατάσταση. Πόνος, ξύπνημα κι ανάσταση ζωής». Χωρίς να ανα¬φέρω τον νομπελίστα φυσικό με την αναπηρική καρέκλα Στήβεν Χώ¬κινγκ, αλλά και τη διάσημη τυφλή και κωφάλαλη Έλεν Κέλλερ που έλεγε «βρήκα τη ζωή τόσο όμορφη».

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Τα παλιά χρόνια στα χωριά μας, οι άνθρωποι δεν είχαν τις ανέσεις που έχουμε σήμερα. Ήταν όμως χαρούμενοι, ικανοποιημένοι. Μήπως η ευτυχία βρίσκεται τελικά στα λίγα και καλά ή κάπως ανάμεσα;

Νίκος Κωστάρας: Τότε υπήρχαν δυσκολίες διατροφής αλλά οι χωρικοί ζούσαν μ’ αυτά που παρήγαγαν και τους αρκούσαν. Είχαν αυτάρκεια και δεν ένιωθαν ελλείψεις. Ψωμί, γάλα, τυρί, κρέας, λάδι, ελιές, σταφύλια, κρασί, τομά¬τες, κρεμμύδια, αγγούρια, φασόλια, χόρτα, πεπόνια, καρπούζια, φρού¬τα. Δική τους παραγωγή. Τραχανά το πρωί, ο Κολοκοτρωνέικος καφές. Μπομπότα, κρεμμύδι, τυρί. Κάνανε το σταυρό τους, δόξαζαν την Πανα¬γιά και τον Άγιό τους και ξεκινούσαν για τη δουλειά τους με τα χαράματα μαζί με τα ζωντανά τους. Και η μάνα με τη νάκα το μωρό της. Και παρηγοριά τα δημοτικά τραγούδια και τα χωρατά με τους γείτονες διασκεδάζοντας τον πόνο τους. Χαμογελούσαν μα και μάλω¬ναν. Και μ’ αυτούς που μάλωναν γίνονταν καλύτεροι φίλοι. Μια μικρή κλειστή κοινότητα όπου όλοι γνώριζαν όλους. Έξω καρδιά, λεβεντιά και φιλότιμο. Γιορτές, πανηγύρια και γάμοι έδιναν μια άλλη ζωντάνια και ζε¬στασιά στους κατοίκους. Οι γεροντότεροι, παππούδες και γιαγιάδες εί¬χαν μεγάλο σεβασμό και οι συμβουλές τους εισακούοντο στην πατριαρ¬χική οικογένεια. Εφημερίδες το κουτσομπολιό στη βρύση και τα καφενεία για τους άντρες. Γεννοβολούσαν μπόλικα παιδιά και το ‘χαν καμάρι όταν ξεπερνούσαν τα δέκα. Ο Θεός τα ‘δινε και μερικά τα ‘παιρνε με την ελονοσία που δεν βοηθούσε το κινίνο. Κλάματα και παιχνίδια ξεσήκωναν τη γειτονιά. Άλλα στο σχολείο κι άλλα στα χτήματα και τα πρόβατα. Βιοπάλη, αγώνας για τη ζωή. Φτώχεια και δυστυχία χωρίς άγχος. Πολυμελής οικογένεια και σεβασμό στους γέροντες. Συμβουλή του παππού και στοργή από τη γιαγιά στα εγγόνια με όμορφα παραμύθια. Μια ζεστή οικογένεια. Συμπαράσταση στον γείτονα και στη χαρά και στη λύπη. Στο θάνατο σταματούσαν τις εργασίες κι όλοι συμπονούσαν στη κηδεία και μοιρολογούσαν. Η απομάκρυνση των ανθρώπων από τις παραδόσεις σημαίνει ξέκομμα από τις ρίζες.
Ο Ευάγγελος Παπανούτσος είχε πει κάποτε επιγραμματικά: «Προοδεύ¬ουμε σε τούτο τον αιώνα, μα δεν ευτυχήσαμε. Ο τωρινός άνθρωπος έχει πολλές ανέσεις, πολλά αγαθά μα δεν νιώθει ικανοποιημένος. Ζει στη φτώχεια του πλούτου. Αισθάνεται απομονωμένος και δυστυχι¬σμέ¬νος, κυριευμένος από πλήθος ψυχολογικά προβλήματα, παγιδευμένος μέσα σε κοινωνικά αδιέξοδα». Ο τρόπος ζωής του σημερινού ανθρώ¬που είναι τέτοιος που αντί να συναδελφώνει αντίθετα απωθεί και απο¬ξενώνει. Πραγματικά ο κόσμος μας έχει απανθρωποποιηθεί και η αδια¬φορία του ανθρώπου για τον άνθρωπο αγγίζει τα όρια της αναισθη¬σίας.
Ξεχάσαμε το ελληνικό μέτρο και την αυτογνωσία και αντ’ αυτών κυ¬ριαρχεί η ύβρις. Ο Επίκτητος είχε προειδοποιήσει ότι έτσι και υπερβείς το μέτρο δεν υπάρχει πια κανένας φραγμός («του γαρ άπαξ υπέρ το μέτρον όρος ουδείς εστίν»). Όποιος ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμω¬ρηθεί από τις Ερινύες ως υβριστής.
Ο καταναλωτικός άνθρωπος έχασε το μέτρο και περιφρόνησε την ελ¬ληνική παράδοση παρασυρμένος από την διαφήμιση και την απληστία χωρίς αρχές και αξίες. «Τα υπερβολικά δεν μπορούν να κάνουν τους ανθρώπους ευτυχισμέ¬νους» (Ευριπίδης). Και ο συντομότερος δρόμος προς την ευτυχία είναι η ολιγάρκεια (Φραγκλίνος).

Ζ. Γ. : Έχετε ζήσει μια γόνιμη ζωή. Αν σας ζητούσα να μου την περιγράψετε με δύο λόγια σαν να διηγείστε την πορεία ενός ταξιδιού σας, σε ποιους σταθμούς (λιμάνια) ρίξατε άγκυρα και σε ποιες θάλασσες πλεύσατε;

Ν. Κ. : Ακόμη δεν το πιστεύω, ο Καπετάν Νικόλας από τα κατσάβραχα της Γορτυνίας να διασχίσει τους ωκεανούς (Ατλαντικό, Ειρηνικό, Ινδικό) με ποντοπόρα πλοία και να γευτεί την αλμύρα της θάλασσας με τις φουρ¬τούνες της και τις ομίχλες της. (Βαλτική και Μαύρη θάλασσα, Μεσόγειο, Περσικό Κόλπο και Λίμνες του Καναδά). Το πέρασμα από το Σουέζ, τη διέλευση από τον Παναμά, το Γιβραλτάρ και τη Σιγκαπούρη. Το Σινικό Τείχος και την Πλατεία Τιεν Αμεν του Πεκίνου. Το Πύργο του Τόκυο και το χιονισμένο Φουτζιγιάμα, το ιερό βουνό των Ιαπώνων. Την Καλκούτα με τους Ινδικούς ναούς. Το Καράτσι με τους μουσουλμανικούς ναούς, την Μανίλα, τη Τζακάρτα, το Ντούρμπαν με τους Ζουλού, τη Καζαμ¬πλάνκα, την Τακοράντι, την Κούβα, τα λιμάνια της Αυστραλίας με τις Ελληνικές κοινότητες, την Λατινική Αμερική, τις Η.Π.Α. το Μεξικό και τον Καναδά, χαράσσοντας το προσωπικό μονοπάτι της ζωής μου. Ενδιαφέροντα είναι τα μικρά άγνωστα λιμανάκια, που πα¬νηγύριζαν τον ερχομό του μεγάλου καραβιού και τιμούσαν την Γαλανό¬λευκη, τους Έλληνες ναυτικούς, με την ανοιχτή καρδιά και το ζεστό χα¬μόγελο. Ο καλύτερος πρεσβευτής της διαχρονικής Ελλάδος, που στα μάτια τους καθρεφτιζόταν ο διαχρονικός Οδυσσέας και οι Αργοναύτες. Η Οδύσσεια είναι η Βίβλος του ελληνισμού. Η διαχρονική ναυτική παράδοση είναι ο βιωμένο χρόνος που μας δένει με το καράβι, η δική μας μοναδική ταυτότητα. Με αυτή την ιδιαιτερότητα εκφράζουμε την παρουσία μας στα λιμάνια του κόσμου και τους ωκεανούς. Σ’ ένα ταξίδι από το χιονισμένο Κόμπε της Ιαπωνίας και σε 15 ημέρες φόρτωση στη τροπική Ναουρού του Ισημερινού από την παγωμένη αναπνοή στην καψαλισμένη από τον ήλιο δοκιμάζοντας τη σωματική μας αντίδραση στην απότομη κλιματική αλλαγή στα θαλάσσια μονοπάτια των μεγάλων θαλασσοπόρων ατενίζοντας με το βλέμμα μου στο λαμπρό ωκεάνιο οφθαλμό του ορίζοντα, διαδρομή για τη διέλευση του Παναμά προς την Γλασκώβη της Αγγλίας και μετά ξεμπάρκο στο Ρόττερνταμ Ολλανδίας για Ελλάδα. Το πρώτο μου μπάρκο 52 μήνες. Είχα αλλάξει τέσσερεις καπετάνιους!

Ζ. Γ.: Ο Νίκος Κωστάρας τι έχει να πει στους συνανθρώπους του όχι σαν ορμήνια αλλά σαν απόφθεγμα ζωής; Ποιο μήνυμα θα στέλνατε ιδιαί¬τερα στους νέους, που τόσους κινδύνους έχουν στο δρόμο τους;
Στην εποχή μας, την εποχή του παραλόγου, δεν έχουν πέραση οι ορ¬μήνιες, τις χαρακτηρίζουν «κηρύγματα» μιας άλλης εποχής, αυτά που λέει ο «γέρος» Όχι στα λόγια μας αλλά στο παράδειγμά μας, ίσως να προσέξουν όταν θα ‘χουμε φύγει από τη ζωή.
Από την αρχή διαλέγεις το δρόμο σου. Από τη στιγμή που ήρθες στον κόσμο, μια σκάλα βρίσκεται μπροστά σου, μια σκάλα που εξαρτάται από σένα να την ανέβεις μόνος σου, μη ζητάς την βοήθεια άλλων. Δεν ψηλώνεις τότε, σε ψηλώνουν. Κάθε άνθρωπος έχει το ΝΑΙ και το ΟΧΙ του. Αυτό που μετράει στη ζωή είναι πως αντιμετωπίζεις τα προβλή¬ματα, καθότι η ζωή είναι μια ενόχληση από την ίδια της την αρχή μέχρι το τέλος. Ας το πάρουμε απόφαση: η ζωή είναι δική μας υπόθεση και επιλογή δική μας. Πρέπει να βάλεις στόχους στη ζωή: να διαλέγεις την κορυφή από το χαντάκι. Το μέσο που εξουσιάζεις και μπορείς ν’ αλλά¬ξεις είναι ο εαυτός σου. Ποτέ ο άλλος. Γι’ αυτό η βελτίωση του καθενός δεν πρέπει να γίνεται συγκριτικά προς κάποιον άλλον αλλά προς τον ίδιο του τον εαυτό. Καθένας μπορεί να βρει μέσα του τη δύναμη. Μέσα μας βρίσκεται μια παντοδύναμη πηγή. Μια ενεργητικότητα πιο δυνατή από χίλιους ήλιους. Αυτός που μετακίνησε το βουνό ήταν ο ίδιος που άρχισε παραμερίζοντας πετραδάκια λέγει μια κινέζικη παροιμία. «Όταν θέλεις κάτι όλο το σύμπαν συνωμοτεί υπέρ σου» (Paulo Coelho). Η μοί¬ρα, το ριζικό είναι κάτι που φτιάχνεται με τα ίδια μας τα χέρια και υπάρ¬χει πάντα ένας δρόμος ανοιχτός. Και να ξέρεις ότι δεν υπάρχει ποτέ ένας μονάχα δρόμος, ένα μόνο ριζικό. Έχεις τη δυνατότητα να φτιάχ¬νεις, να δημιουργείς κάτι άλλο. Γιατί ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός.
Η μοίρα ενός ανθρώπου καθορίζεται από αυτά που γίνονται μέσα στο κεφάλι του, όταν αντιμετωπίζει εκείνα που γίνονται έξω από το κεφάλι του. Στο παιχνίδι της ζωής τα χαρτιά αλλάζουν κάθε στιγμή. Ο άνθρω¬πος, όσο βρίσκεται στη ζωή, μπορεί πάντοτε να δημιουργεί ακόμα και μες τα συντρίμμια. «Σκοπός τελικός είναι ο ίδιος ο αγώνας, αφού ο ανήφορος δεν έχει τέλος» τονίζει ο μεγάλος Ν. Καζαντζάκης.
Η ζωή παίρνει αξία όταν είναι μια ορειβασία και έχει χάρη όταν σαν σύνθημά της έχει το: πάντα ψηλότερα να ανεβαίνουμε, πάντα μακρύ¬τε¬ρα να κοιτάζουμε. Να μην κοιμάσαι αγκαλιά με την ήττα. Αυτό που έχει σημασία στη ζωή είναι να μην είσαι ποτέ ικανοποιημένος: να ψάχνεις αδιάκοπα, ν’ ανανεώνεσαι αδιάκοπα, ν’ ανεβαίνεις αδιάκοπα γιατί στη ζωή, είτε το θέλουμε είτε όχι, δίνουμε εξετάσεις. Να αναζητείς και να δοκιμάζεις νέες ιδέες γιατί αυτές είναι αυριανές πηγές πλούτου. Καμία σημαία δεν κυ¬ματίζει αν δεν φυσάει άνεμος. Και κανείς δεν δημιουργεί αν δεν έχει ν’ αντιμετωπίσει εμπόδια. Η ζωή είναι τέχνη. Με τα ίδια υλικά άλλοι στη¬νουν παράδεισο γύρω τους κι άλλοι ανοίγουν κόλαση. Κάθε δημιουργία έχει τους όρους και τους κανόνες του. Να κινείς τα δικά σου νήματα. Μη γίνεσαι θύμα κανενός. Τότε θα μπεις στο δρόμο που οδηγεί στην αυτοκατεύθυνση. Μην φεύγεις από τον εαυτό σου. Μέσα σου είναι ο θησαυρός σου. Εντός των τειχών σου ο μύλος της ζωής, προς τον αστερισμό της δημιουργίας. Όπως λέγει ο Παστέρ: «Η ζωή ανάμεσα σε κινδύνους είναι πραγματική ζωή, είναι η μεγάλη ζωή, είναι η ζωή της θυσίας, είναι του παραδείγματος, είναι αυτή που γονιμοποιεί».


interview

Αντώνης Ν. Συμιγδαλάς: «ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΕΜΠΝΕΥΣΗ»  Συνέντευξή του στη ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ για το “ARTRADIO”

Ζ. Γ.: Κύριε Συμιγδαλά, πείτε μας λίγα λόγια για σας. Που γεννηθήκατε, πότε αρχίσατε να γράφετε και να δημοσιεύετε κείμενά σας;
Α. Σ.: Γεννήθηκα στις 9-12 του 1934 και άρχισα να γράφω στις 6-10 του 1945 με παρότρυνση του Γρηγόρη Ξενόπουλου. Γεννήθηκα στον Πειραιά.
Ζ. Γ.: Προτιμάτε να εκφράζεστε με την ποίηση ή τον πεζό λόγο; Στην καθημερινή του ζωή ο άνθρωπος χρειάζεται την ποίηση;
Α. Σ.: Ο Λόγος όταν είναι σωστός, δεν έχει σημασία πως θα εκφραστεί. Η ποίηση έχει φύγει προ πολλού από την καθημερινή μας ζωή.
Ζ. Γ.: Ποια θέματα κυριαρχούν στα έργα σας; Τι σας εμπνέει και τι σας απωθεί;
Α. Σ. : Θέματα κοινωνικά. Τα πάντα είναι έμπνευση.
Ζ. Γ.: Η ελληνική ποίηση είναι οικουμενική ή έχει περιχαρακωθεί στα στενά γεωγραφικά πλαίσια της χώρας μας;
Α. Σ.: Η οικουμενικότητα και η απαξίωση πολλών άξιων εργατών της χώρας μας, φέρανε προ αδιεξόδου την καλή και όμορφη παράδοση της ποίησης.
Ζ. Γ.: Γιατί στην Ελλάδα η παιδεία και ο πολιτισμός είναι υποβαθμισμένα; Τι φταίει για το χάλι μας;
Α. Σ.: Η υποβάθμιση οφείλεται κυρίως σε δύο παράγοντες: πρώτον πρέπει να μάθουμε να γράφουμε σωστά, να σκεφτόμαστε σωστά και κατά δεύτερο λόγο να μάθουμε αυτογνωσία, το ποιοι είμαστε πραγματικά και όχι να περιμένουμε τους άλλους να μας το πουν.
Ζ. Γ.: Οι Έλληνες διαβάζουν βιβλία ή είμαστε ένας λαός ημιμαθής και τηλεορασόπληκτος;
Α. Σ.: Οι Έλληνες, δυστυχώς, έχουμε τόσα πολλά καλά να βγάλουμε προς τα έξω και όμως αυτή η αδιαφορία σκοτώνει, μας αρέσει το ετοιματζίδικο.
Ζ. Γ.: Τα πολλά βιβλία που εκδίδονται, κάθε χρόνο στη χώρα μας, μήπως κάνουν κακό ή είναι καλό να υπάρχουν επιλογές;
Α. Σ. : Οι Έλληνες το έχουμε κληρονομήσεις από τα πολύ παλιά χρόνια. Είμαστε ημιμαθείς και συνήθως οι όποιες επιλογές μας στρέφονται σε βιβλία περιπέτειας.
Ζ. Γ. : Εκδίδετε το τριμηνιαίο λογοτεχνικό και μορφωτικό περιοδικό «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΩΡΑ». Σε ποιους απευθύνεται και ποια είναι η υποδοχή του κόσμου σ’ αυτή σας την προσπάθεια;
Α. Σ. : Το περιοδικό “Λογοτεχνία Τώρα” απευθύνεται σε όλους μας αλλά τέτοιες πρωτοβουλίες και προσπάθειες στην Ελλάδα δεν ευοδικμούν, γιατί έχουμε το μίζερο.
Ζ. Γ. : Εξυπηρετούν την λογοτεχνία μας τα πολλά περιοδικά Λόγου και τέχνης που εκδίδονται στον τόπο μας;
Α. Σ.: Κάθε μεριά της Ελλάδας είναι και εκδότης ενός κάποιου περιοδικού, αλλά λείπει παντελώς το τοπικό χρώμα, λείπει το πνεύμα του ελληνικού χώρου, ο κάθε τόπος έχει την προϊστορία και την ιστορία του.
Ζ. Γ.: Σε άρθρο σας, κάνετε λόγο για την κακοποίηση της Λογοτεχνίας. Ποιοι είναι υπεύθυνοι για αυτό και τι λύσεις προτείνετε;
Α. Σ. : Υπεύθυνοι δεν υπάρχουν, απεναντίας υπάρχουν πολλοί ανεύθυνοι, γι’ αυτό και η κακοποίηση της λογοτεχνίας και η προτεινόμενη λύση είναι να σταματήσουμε ν’ αντιγράφουμε άλλους και να παρουσιάζουμε έργα δικά τους για δικά μας. Να γίνουμε πιο υπεύθυνοι και να μην πετάμε το ματάκι πότε από εδώ και πότε από εκεί.
Ζ. Γ. : Ποιος είναι ο ρόλος της κριτικής; Ένας κριτικός βιβλίου ποια προσόντα οφείλει να διαθέτει;
Α. Σ. : Προσόντα; Να είναι πολύ διαβασμένος με τον χώρο που θέλει να ασχοληθεί και όχι φυσικά να λέει ποιος, τι πότε το έγραψε.
Ζ. Γ. : Υπάρχει μία διαμάχη ανάμεσα στην παραδοσιακή και στη μοντέρνα ποίηση. Ποια η δική σας άποψη;
Α. Σ. : Δεν υπάρχει διαμάχη, υπάρχει το πώς διακινείται η ιδέα μέσω της ποίησης.
Ζ. Γ. : Η σύγχρονη ποίηση έχει αισθητική; Περιεχόμενο; Γιατί οι ποιητικές συλλογές δεν είναι ευπώλητες;
Α. Σ. : Έχει η σύγχρονη ποίηση αισθητική, αλλά το υλικό που μεταχειρίζεται είναι χιλιοειπωμένο με διάφορες λεκτικές παραλλαγές. Οι ποιητικές συλλογές δεν είναι ευπώλητες γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο.
Ζ. Γ. : Πώς θα προσεγγίσουμε το διεθνές αναγνωστικό κοινό; Οι μεταφράσεις έργων μας τι ρόλο θα παίξουν σ’ αυτό το πλησίασμα;
Α. Σ. : Ας πλησιάσουμε τον άνθρωπο και μετά θα δούμε τον ρόλο που θα παίξουν οι μεταφράσεις.
Ζ. Γ. : Έχετε γνωρίσει σημαντικούς λογοτέχνες και δημοσιογράφους. Ποιους απ’ αυτούς ξεχωρίζετε; Σήμερα έχουμε λογοτέχνες – πρότυπα;
Α. Σ. : Είναι γεγονός ότι στο παρελθόν γνώρισα σημαντικούς λογοτέχνες και δημοσιογράφους. Σήμερα επικρατεί η άρνηση και το πρόχειρο.
Ζ. Γ. : Το χρήμα τι ρόλο παίζει στην έκδοση, προβολή και προώθηση των βιβλίων ενός Δημιουργού;
Α. Σ. : Το χρήμα, το αναγκαίο κακό και ποιος το έγραψε, δεν υπάρχει η αναζήτηση, υπάρχει η τεμπελιά σε όλο της το μεγαλίο.
Ζ. Γ. : Και το ταλέντο, κ. Συμιγδαλά; Αν δεν έχεις το χάρισμα πως μπορείς να προχωρήσεις;
Α. Σ. : Το ταλέντο είναι πρωταρχικό στοιχείο και αν δεν το έχεις και έχεις τάλαντα, είναι σαν να σπέρνεις καλαμπόκι ή στάρι στα Ιμαλάια και ζητάς να το μαζέψεις σε μια χούφτα.
Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη : Είστε αισιόδοξος για το μέλλον της ελληνικής λογοτεχνίας και των εκπροσώπων της;
Αντώνης Συμιγδαλάς : Εκπρόσωποι; Αστεία ερώτηση. Υπάρχουν εκπρόσωποι, όταν στην προκειμένη περίπτωση έχουμε το κακό της μίμησης και δεν εκτιμούμε τον κόπο του άλλου σωστά και υπεύθυνα; Όταν αντιγράφουμε τους μαθητές μας, ας το συνειδητοποιήσουμε, είμαστε καθηγητές πολιτισμού, είμαστε πάνω απ’ όλα Έλληνες.


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του Λογοτέχνη κ. ΚΩΣΤΑ Φ. ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΥ στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη (δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΓΟΡΤΥΝΙΑ»): «Η ΠΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ ΑΝΟΙΓΕΙ ΠΑΝΤΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΞΩ»

ΚΩΣΤΑΣ ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ: Κύριε Διονυσόπουλε, πείτε μας λίγα λόγια για σας, για να σας γνωρίσουμε καλύτερα.

ΚΏΣΤΑΣ ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ: Αγαπητή κ. Γαϊτανάκη, αισθάνομαι την ανάγκη, πρώτα να ευχαριστήσω τόσο εσάς, όσο και την εφημερίδα «Γορτυνία», για τη φιλοξενία αυτής της συζήτησης στις σελίδες της. Γεννήθηκα στην Κατοχή και διατηρώ ζωντανές μνήμες από τον Εμφύλιο και την οικονομική ανέχεια της εποχής εκείνης. Αυτή η ανέχεια δεν μου επέτρεψε να σπουδάσω τότε, όπως το επιθυμούσα, γεγονός που πραγματοποιήθηκε πολύ αργότερα. Στα 25 μου, πέτυχα σε διαγωνισμό του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και σε ηλικία 28 χρόνων, μπήκα στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Σήμερα, μετά από 35 και πλέον χρόνια δουλειάς (και αφού εξάντλησα στον υπηρεσιακό μου χώρο την ιεραρχία), τον χρόνο μου τον μοιράζομαι μεταξύ Αθήνας, του χωριού μου Όχθια και των ταξιδιών (πάνω από 20 στο εξωτερικό).

Ζ. Γ.: Πώς θα περιγράφατε με τρεις λέξεις τον χαρακτήρα σας και τη ζωή σας;

Κ. Δ.: Πιστεύω στις διαχρονικές Ελληνικές αξίες, όπως εκείνες του θεσμού του γάμου, της οικογένειας, της θρησκείας αλλά και της παράδοσης. Παρότι σήμερα αυτές οι αξίες διέρχονται κρίση, αισιοδοξώ πως θα την ξεπεράσουν. Στα πλαίσια αυτών των αξιών έχει διαμορφωθεί και ο χαρακτήρας μου. Η ζωή των ανθρώπων είναι θείο δώρο. Όμως, πολλές φορές, αυτό το δώρο πολλοί από εμάς, κάνουμε το λάθος και το ανακατεύουμε με σκουπίδια. Αυτό το λάθος δυστυχώς το έχω διαπράξει και εγώ.

Ζ. Γ.: Κατάγεστε από τα Όχθια Γορτυνίας, τα οποία, όπως μας είπατε, συχνά επισκέπτεστε . Τι σημαίνει για σας αυτή η επιστροφή στα πάτρια εδάφη;

Κ. Δ.: Τα Όχθια, Ζαχαρούλα, όχι μόνο τα επισκέπτομαι συχνά, αλλά μετά την ανακαίνιση του σπιτιού μου που έγινε το 2002, διαμένω εκεί τουλάχιστον επί εξάμηνο κάθε χρόνο. Πιστεύω πως πηγαίνοντας εκεί αναβαπτίζομαι, γιατί ξαναζώ νοερά τις ειδυλλιακές στιγμές, τις ανοιξιάτικες και καλοκαιρινές εκείνες νύχτες, που κοιμόμαστε οικογενειακά στα χωράφια και τρώγαμε πρωί – μεσημέρι και βράδυ γάλα. Μη γελάσεις με αυτό που θα σου πω θεωρώ πως ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΙΖΑ ΠΟΥ ΕΠΑΝΑΦΟΡΤΙΖΩ ΤΙΣ ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ ΜΟΥ.

Ζ. Γ.: Τα Όχθια έχουν ερημώσει ή βρίσκονται σε καλύτερη θέση από τα περισσότερα ελληνικά χωριά; Τι το ιδιαίτερο έχει το χωριό σας που το κάνει και ξεχωρίζει από τ’ άλλα γορτυνιακά χωριά;

Κ. Δ.: Πράγματι τα Όχθια έχουν ερημώσει όπως και τα περισσότερα Γορτυνιακά χωριά. Οι 25 εναπομείναντες μόνιμοι κάτοικοι του χωριού αρνούνται να εγκαταλείψουν την πατρώα γη, που με τόσο ιδρώτα έχουν ποτίσει για το μεγάλωμα των παιδιών τους. Σωστά πολλοί τους αποκαλούν φρουρούς των παραδόσεων. Αυτοί οι άνθρωποι ζουν με την ελπίδα του ερχομού κάποιου παιδιού ή συγγενούς τις μέρες των εορτών ή τις μέρες του καλοκαιριού για να αναγαλλιάσει και να ευφρανθεί η ψυχή τους. Στην ερώτησής ου τι το ιδιαίτερο έχουν τα Όχθια που τα κάνει να ξεχωρίζουν από τα άλλα Γορτυνιακά χωριά, απαντώ απερίφραστα: τα Όχθια ίσως είναι το μοναδικό χωριό της Γορτυνίας που έχει τόσο μεγάλη – απέραντη θα έλεγα – θέα. Το απόγευμα, την ώρα που ο ήλιος δύει, σε όποιο μέρος του χωριού και να καθίσεις μπορείς ν’ αποθαυμάσεις τη θάλασσα του Κατάκωλου και το νησιωτικό όγκο της Ζακύνθου, που απέχουν από το χωριό πάνω από 60 χιλιόμετρα. Κατά τ’ άλλα δεν ξεχωρίζει από τ’ άλλα Γορτυνιακά χωριά.

Ζ.Γ.: Ο «Καλλικράτης» πιστεύετε πως θα κάνει καλό στα χωριά μας ή θα είναι η ταφόπλακά τους, όπως πολλοί υποστηρίζουν; Τι χρειάζεται για να ξαναζωντανέψει η ελληνική ύπαιθρος;

Κ. Δ.: Το νομοσχέδιο «Καλλικράτης» στη συνείδηση του λαού είναι ακόμα ένας νεφελώδης νόμος. Το μόνο που γνωρίζουν οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ότι ο Καλλικράτης σύμφωνα με αναφορές του Πλούταρχου συμμετείχε μαζί με τον Ικτίνο, υπό τη γενική επίβλεψη του γλύπτη Φειδία, στην κατασκευή του μεγάλου και διαχρονικού μνημείου της Ακρόπολης. Για τον «Καλλικράτη» οι εφημερίδες έγραψαν ότι περιέχει ασάφειες και προχειρότητες, ο Ψωμιάδης το χαρακτήρισε «τραβεστί νομοσχέδιο». Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γ. Μαρίνος, έγραψε πως ο «Καλλικράτης» θα επιδεινώσει την κατάσταση. Ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Β. Παπαγεωργόπουλος είπε: «Αυτός δεν είναι Καλλικράτης αλλά Προκρούστης». Χωρίς να είμαι από τη φύση μου απαισιόδοξος, υιοθετώ την άποψη, ότι για τα δικά μας μικρά χωριά, ο «Καλλικράτης» θα αποτελέσει την ταφόπλακά τους. Την άποψή μου την στηρίζω στο γεγονός ότι η νοοτροπία των συντακτών αυτού του νομοσχεδίου είναι τέτοια, σαν να ζούνε στην Ελβετία. Σκέπτονται λέει, να εφοδιάσουν όλους τους Δημότες με την έξυπνη «Κάρτα του πολίτη», με την οποία οι πολίτες θα προβαίνουν από ΑΤΜ στην εξυπηρέτησή τους, όπως π.χ. στην έκδοση κάποιου πιστοποιητικού κ.λ.π. και όλα αυτά στα μικρά ελληνικά χωριά, που πολλοί από τους γέροντες κατοίκους τους δεν γνωρίζουν καλά – καλά να διαβάζουν. Πριν όμως μας εφοδιάσουν με την έξυπνη κάρτα, ας μας προμηθεύσουν πρώτα ένα κοντάρι για να αντικαθιστούμε μόνοι μας τις καμένες λάμπες της ΔΕΗ αντί να περιμένουμε δυο μήνες να έρθουν οι τεχνικοί της. Όσο για το ξαναζωντάνεμα της ελληνικής υπαίθρου, πιστεύω πως η δικιά μας Γορτυνιακή ύπαιθρος δεν θα ξαναζωντανέψει δυστυχώς με τη νοοτροπία που έχει παγιωθεί στη συνείδηση του λαού αλλά και με τα δεδομένα της σημερινής οικονομικής κατάστασης.

Ζ. Γ.: Ας έρθουμε και στην ενασχόλησή σας με τη Λογοτεχνία. Γράφετε ποίηση και πεζά. Έχετε εκδώσει κι ένα βιβλίο για τα Όχθια. Τι σας έκανε ν’ ασχοληθείτε με το γράψιμο;

Κ. Δ.: Ομολογώ πως η Λογοτεχνία μου άρεσε από τα νεανικά μου χρόνια. μάλιστα πριν 20 περίπου χρόνια, με το συμπατριώτη μου Δημήτρη Λαγό, σήμερα καθηγητή Πανεπιστημίου, όντες στο Δ. Σ. του Συλλόγου του χωριού μας, βγάζαμε και την μηνιαία εφημερίδα «ΗΧΩ ΤΩΝ ΟΧΘΙΤΩΝ». Σήμερα, απόμαχος της δουλειάς, ασχολούμαι από χόμπι με την πεζογραφία και τον ποιητικό λόγο. Μέχρι τώρα έχω γράψει έξη βιβλία, εκ των οποίων τα τρία τα έχω εκδώσει. Πιστεύω πως για να ασχοληθείς με τη λογοτεχνία, με το γράψιμο, πρέπει να το έχεις μέσα σου.

Ζ. Γ.: Ποια είναι η κύρια θεματολογία των βιβλίων σας; Ετοιμάζετε κάποιο καινούργιο έργο;

Κ. Δ.: Η θεματολογία των βιβλίων μου είναι η μυθοπλασία εκεί που κρίνεται απαραίτητο. Κατά τ’ άλλα, τα θέματά μου τα παίρνω από την ίδια τη ζωή. Δεν σου κρύβω πάντως πως μαγεύομαι όταν γράφω αισθηματικά ρομάντζα. Το βιβλίο μου «Το χαμόγελο της Ελπίδας», που εκδόθηκε το 2009 από τις εκδόσεις Χάρη Πάτση, είναι μια αισθηματική νουβέλα που άρεσε στους αναγνώστες του και θα κάνει σύντομα και δεύτερη έκδοση. Το φθινόπωρο πρώτα ο Θεός, θα εκδώσω το τελειωμένο μυθιστόρημά μου «Ασίγαστα Πάθη» εξ 180 σελίδων και την ποιητική μου συλλογή «Το χλωμό φεγγάρι». Παράλληλα γράφω και το μυθιστόρημά μου «Το παράπονο του πατέρα».

Ζ. Γ.: Ποιες ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου μπορεί να ικανοποιήσει η ποίηση; Ιδιαίτερα σήμερα που η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει τις ζωές όλων μας;

Κ. Δ.: Σήμερα αν ασχολείσαι με την ποίηση, οι περισσότεροι άνθρωποι σε θεωρούν «βαρεμένο». Γεγονός πάντως είναι ότι, στην προβληματική εποχή μας, το θέαμα τύπου «Τζούλια Exclusive» δυστυχώς είναι προτιμότερο από την ανάγνωση ενός καλού βιβλίου.

Ζ. Γ.: Στους στίχους σας υπάρχει μια έντονη απογοήτευση και αρκετά ερωτήματα για καταστάσεις και ανθρώπινες συμπεριφορές. Οι άλλοι άνθρωποι είναι τελικά η Κόλασή μας ή φταίμε κι εμείς; Η ποίηση δίνει εκτόνωση και οδηγεί στη λύτρωση ή απλώς ανακουφίζει πρόσκαιρα;

Κ. Δ.: Είναι αλήθεια ότι έχω απογοητευτεί από τη συμπεριφορά κάποιων ανθρώπων, ευτυχώς ελάχιστων, για τους οποίους θα έδινα ακόμα και τη ζωή μου. Αυτή η απογοήτευση, η πικρία αν θέλετε, βρίσκει κατηφορικό δρόμο στην ψυχή μου όταν γράφω και τρέχει κατρακυλώντας χωρίς να μπορώ να την σταματήσω, χωρίς να μπορώ να την ελέγξω, γι’ αυτό είναι τόσο έκδηλη στα γραπτά μου. Όμως σε διαβεβαιώνω ότι δεν γίνομαι απαισιόδοξος με τις ανθρώπινες συμπεριφορές αλλά συνεχίζω να παραμένω ένας φλογερός εραστής της ιδέας ότι αύριο θα ξημερώσει μια καινούργια ημέρα, που μπορεί να φέρει χαρά και ευτυχία σε όλους μας. Όταν γράφεις ποίηση, πράγματι εκτονώνεσαι, γιατί λυτρώνεσαι από ιδέες και συναισθήματα που σε καταπνίγουν και χωρίς αμφιβολία ανακουφίζεσαι έστω και προσωρινά.

Ζ. Γ.: Υπάρχει η ευτυχία, κ. Διονυσόπουλε; Μπορούμε να την κερδίσουμε ή είναι κάτι άπιαστο; Εσείς με ποια πράγματα νοιώθετε ευτυχισμένος;

Κ. Δ.: Ναι, υπάρχει ευτυχία. Το μυστικό για να την ανακαλύψεις και να την κερδίσεις ζήτησέ το από την αρετή. (Β. Ουγκώ). Σίγουρα μπορούμε να την κερδίσουμε. Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΟΥΜΕ ΠΡΩΤΑ ΤΗ ΦΡΟΝΗΣΗ. Το υπόβαθρο της δικής μου ευτυχίας είναι η υγεία και η επικοινωνία μου με τους ανθρώπους που αγαπώ και με αγαπούν. Κλείνοντας, Ζαχαρούλα, σημειώνω ότι Η ΠΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ δεν ΑΝΟΙΓΕΙ προς τα μέσα αλλά ΠΑΝΤΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΞΩ !
Ζ. Γ.: έχετε όνειρα; Κάνετε σχέδια για το μέλλον; Μήπως η σημερινή σκληρή πραγματικότητα δεν μας επιτρέπει ούτε να ονειρευόμαστε;

Κ. Δ.: Μ’ αρέσει να ονειρεύομαι γιατί διαμορφώνω μόνος τις επιθυμίες μου. Εμείς τα ζώδια Ιχθείς, είμαστε από τη φύση μας ονειροπόλοι. Τα σχέδιά μου για το μέλλον είναι να κάνω μερικά ακόμα ταξίδια στο εξωτερικό και να γράψω ένα ή δύο βιβλία που έχω στο μυαλό μου. Η σημερινή σκληρή πραγματικότητα νομίζω πως μας επιβάλλει να ονειρευόμαστε αφού κάποια πράγματα δεν μπορούμε να τα βιώσουμε αλλιώς.

Ζ. Γ.: Μπορούμε να αισιοδοξούμε με όσα συμβαίνουν στη χώρα μας και στον κόσμο; Θα ξεπεράσει, λέτε, η Ελλάδα τα οικονομικά της προβλήματα;

Κ. Δ.: Οι εξελίξεις στην ελληνική αλλά και στην παγκόσμια οικονομία δείχνουν την κατάρρευση του καπιταλιστικού συστήματος, μετά την κατάρρευση του σοσιαλιστικού. Ίσως σε λίγα χρόνια γεννηθεί ένα μεικτό σύστημα που θα διορθώνει τις αδυναμίες αμφοτέρων των οικονομικών συστημάτων. Η χώρα μας μη αντέχοντας στους κλυδωνισμούς τους διεθνούς οικονομικού συστήματος αλλά και με παρόντα τα εγχώρια τρωκτικά, κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος, αφού ήταν συνδεδεμένη με τους ισχυρούς με αδύναμο κρίκο. Σήμερα οι διεθνείς οικονομικές αγορές τρίβουν τα χέρια τους από χαρά και κάνουν πάρτι κερδοσκοπίας, με τους Έλληνες υπουργούς θεατές της κατάστασης. Χωρίς αμφιβολία, η Ελλάδα θα ξεπεράσει τα οικονομικά της προβλήματα με οδύνη όμως, που ενδεχομένως θα κρατήσει μερικά χρόνια. είμαστε γάτες εμείς οι Έλληνες και θα αντέξουμε.

Ζ. Γ.: Μήπως οι πνευματικοί άνθρωποι του τόπου μας, ιδιαίτερα οι Αρκάδες, πρέπει να κάνουν κάποιες προτάσεις, να πάρουν θέση για την ελληνική κρίση και να προτείνουν λύσεις ή αυτό δεν είναι δουλειά τους;

Κ. Δ.: Πιστεύω πώς οι πνευματικοί Αρκάδες έπρεπε, πρώτα απ΄ όλα, να έχουν αφυπνισθεί από καιρό για τα κακά χάλια του νομού μας. Όπως γνωρίζετε εδώ και μερικά χρόνια γίνεται μια προσπάθεια να παρακαμφθούν τα Λαγκάδια προκειμένου να αποπερατωθεί η υλοποίηση του έργου της σύνδεσης Τρίπολης – πύργου, με ένα σύγχρονο δρόμο. Δυστυχώς ακόμα δεν έχει γίνει τίποτα. Όπως δεν έχει γίνει τίποτα και με το ευρισκόμενο σε κακά χάλια επαρχιακό οδικό δίκτυο του νομού μας, παρά τα πρωτοσέλιδα της «ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ».

Ζ. Γ.: Εσείς, τι θα προτείνατε για διέξοδο από την κρίση; Ως συνταξιούχος ανώτερος Τραπεζικός Υπάλληλος, με μεγάλη πείρα πιστεύω στον τομέα σας, τι θα είχατε να μας πείτε;

Κ. Δ.: Εγώ έχω σπουδάσει Πολιτικές Επιστήμες και δεν έχω εξειδικευμένες οικονομικές γνώσεις. Έχω να πω όμως, ότι χρειάζεται υπευθυνότητα σε ό,τι κάνουμε και νοικοκυροσύνη. Δεν επιτρέπεται να λυμαίνονται τον τόπο ορισμένοι επιτήδειοι (είτε λέγονται Τράπεζες ή Μοναστήρια ή κρατικοί υπάλληλοι) και οι αρμόδιοι να κωφεύουν. Να πω ακόμα ότι, ποτέ δεν πρέπει να αφήνεις να καεί το μισό σου σπίτι και μετά να φωνάξεις την Πυροσβεστική.

ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ: Αφού σας ευχαριστήσω που απαντήσατε στις ερωτήσεις μας, θα ήθελα να μας πείτε μία τελευταία σκέψη σας – μήνυμα για τους αναγνώστες της «Γορτυνίας».

ΚΩΣΤΑΣ ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ: Να μην το βάλουν κάτω στις σημερινές δύσκολες οικονομικές συνθήκες και να είναι σίγουροι ότι θα τα καταφέρουμε. Η φωτογραφία της Αφροδίτης της Μήλου που αποτελεί το αιώνιο γυναικείο σύμβολο ομορφιάς, με το οποίο μας ντρόπιασαν οι φίλοι μας οι Γερμανοί, ας γίνει λάβαρο για μια καινούργια Ελλάδα. Μια Ελλάδα, που δεν θα επαιτεί πλέον σε αυτούς που σύλησαν τον πολιτισμό και την αξιοπρέπειά μας.


Συνέντευξη του δρ. ΓΙΩΡΓΟΥ Ι. ΜΠΟΤΗ (από τη Βάχλια Αρκαδίας) στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: «ΜΙΑ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΑΡΚΕΣΕΙ ΠΟΛΥ»

ΒΜε αφορμή την έκδοση του νέου δίγλωσσου βιβλίου του «ΚΑΘ’ ΟΔΟΝ – EN ROUTE», από τις εκδόσεις «Πλάτανος», ζητήσαμε από τον Βαχλαίο νομικό και λογοτέχνη να απαντήσει στις ερωτήσεις μας για το 17ο έργο του και γι’ άλλα θέματα. Αξίζει να παρακολουθήσουμε όσα μας είπε.

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Το «ΚΑΘ’ ΟΔΟΝ» είναι ένα ενδιαφέρον αφήγημα, όπου το παλιό σας αυτοκίνητο που οδηγείται στην απόσυρση, μας διηγείται γεγονότα και στιγμιότυπα από την κοινή σας ζωή. Τι σας ενέπνευσε στην πρωτότυπη συγγραφή του βιβλίου;
Γιώργος Μποτής: Η ιδέα για το γράψιμο του βιβλίου μου «ΚΑΘ’ ΟΔΟΝ» προήλθε από μια εσωτερική μου ανάγκη. Ήθελα να βγάλω από μέσα μου τα αισθήματα ενοχής και τύψεων, που ένοιωσα όταν οδήγησα το αυτοκίνητο μου, έπειτα από είκοσι δύο (22) χρόνια, για απόσυρση, δηλαδή για καταστροφή. Την εσωτερική αυτή πίεση, που κουβαλούσα μέσα μου, ήθελα να την εξωτερικεύσω. Γιατί, ό,τι εξομολογείσαι και το μοιράζεσαι με τρίτους σε ανακουφίζει και καταλαγιάζει η όποια ευθύνη σε βαραίνει. Έτσι, αποφάσισα να καταγράψω τις καλύτερες ταξιδιωτικές μου εμπειρίες με το αυτοκίνητο δίνοντάς του αλληγορικά την δυνατότητα να εκφράσει κι αυτό τις δικές του σκέψεις, κρίσεις και σχόλια για άτομα που το ίδιο μετέφερε. Έτσι έγινε συνομιλητής μου στην καταγραφή των αναμνήσεων μου.

Ζ. Γ.: Ένας οδηγός, ιδιοκτήτης Ι. Χ. για τόσα πολλά χρόνια, όπως εσύ με το αυτοκίνητο που πρωταγωνιστεί στο «Καθ’ οδόν», δένεται μαζί του. Πιστεύεται ότι οι Έλληνες εκτιμούν αυτή τη σχέση που δημιουργείται ή θεωρούν το όχημά τους ένα μέσο για να μετακινούνται και να το επιδεικνύουν χωρίς να σημαίνει τίποτε από συναισθηματικής πλευράς;
Γ. Μπ.: Πιστεύω ειλικρινά ότι όλοι μας, ποιός λίγο ποιός πολύ, δενόμαστε με το περιβάλλον μας. Το δέσιμο αυτό δεν παρατηρείται μόνον με τα έμβια όντα αλλά επεκτείνεται και στα υλικά αντικείμενα. Εκείνα που χρησιμοποιούμε αλλά και όσα συνθέτουν τον ορατό κόσμο μας. Με το αυτοκίνητο, σαν όχημα μεταφοράς και εξυπηρέτησης, αναπτύσσεται συνήθως ένας δεσμός συναισθηματικός. Ο βαθμός αυτού του δεσμού εξαρτάται από την προσωπικότητα και την ευαισθησία του κάθε ατόμου. Βέβαια, όπως συμβαίνει σε κάθε γενικό κανόνα, υπάρχουν και οι ακραίες εξαιρέσεις. Είτε δεν υπάρχει κανένας συναισθηματικός δεσμός με το αυτοκίνητο, οπότε χρησιμοποιείται τούτο σαν μέσο επίδειξης και πλουτισμού, είτε υπάρχει συναισθηματικό δέσιμο σε μεγάλο βαθμό, παθολογικό θα έλεγα. Γνωρίζω μία κυρία, η οποία για μην αποχωριστεί το παλιό της αυτοκίνητο, το πούλησε στο γείτονά της για να το αισθάνεται δίπλα της. Μάλιστα, όταν το βλέπει σκονισμένο και τελείως εγκαταλελειμμένο, το ξεσκονίζει και το περιποιείται σαν να είναι δικό της. Γενικά θα έλεγα ότι οι Έλληνες στην συντριπτική τους πλειοψηφία έχουν ένα συναισθηματικό δέσιμο με το αυτοκίνητό τους.

Ζ. Γ.: Και σ’ αυτό το βιβλίο σας γίνεται αναφορά στη γενέτειρά σας, τη Βάχλια. Ποια εικόνα του χωριού σας είναι έντονα αποτυπωμένη στη μνήμη σας και γιατί; Πώς είναι σήμερα η Βάχλια; Θυμίζει τις παλιές μέρες ή είναι ένα ακόμη χωριό που ρημάζει όπως πολλά στην Ελλάδα;
Γ. Μπ.: Πράγματι στο βιβλίο μου «Καθ΄οδόν», περιγράφοντας το πρώτο μου ταξίδι με το αυτοκίνητο, αναφέρομαι στο χωριό μου, τη Βάχλια. Από τον τόπο που γεννήθηκες, μεγάλωσες και έζησες, βιώνοντας συνταρακτικά γεγονότα, όπως εγώ την δραματική ιστορία της Κατοχής και τις εφιαλτικές στιγμές του Εμφυλίου, δεν μπορείς να ξεφύγεις από τις μνήμες του. Ξεπηδούν μόνες τους από μέσα μου απρόσκλητες, σαν ορμητικοί πίδακες, και δηλώνουν την παρουσία τους, γιατί αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ψυχισμού μου. Η ανάμνηση των παιδικών μου χρόνων στο χωριό μου είναι νοσταλγική. Από απλά, μηδαμινά πράγματα αισθανόμουν χαρά και ικανοποίηση. Φαίνεται ότι, όσα λιγότερα έχεις, τόσο καλύτερα εκτιμάς την ευεργετική τους παρουσία. Σήμερα τα περισσότερα παιδιά έχουν τα πάντα, όμως δεν αισθάνονται την πληρότητα της ευχαρίστησης. Στο χωριό μου έχουν μείνει λίγοι κάτοικοι. Πρέπει να ομολογήσω ότι τα τελευταία χρόνια οι ξενιτεμένοι επιστρέφουν και επισκευάζουν τα ερειπωμένα σπίτια τους. Παρατηρείται ένα κύμα επιστροφής στις παλιές αξίες και συνήθειες. Αυτό για μένα κάτι θετικό σηματοδοτεί.

Ζ.Γ.: Έχετε εκδώσει από τον «Πλάτανο», τον δικό σας εκδοτικό οίκο, 17 βιβλία (και έχετε υπό έκδοση το «Αγάπης εγκώμιον», βραβευμένο από τον «Παρνασσό»). Ποια είναι η θεματολογία των έργων σας; Υπάρχει κάποιο απ’ αυτά που αγαπάτε ιδιαίτερα;
Γ. Μπ.: Πήρα άδεια από τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών που ανήκω να εκδίδω τα έργα μου. Στις εκδόσεις έδωσα το όνομα «Πλάτανος» από τον ευσκιόφυλλο πλάτανο, που βρίσκεται έξω από το σπίτι μου στο χωριό. Πιστεύω ότι, όπως ο άνθρωπος νοιώθει δροσιά και ανακούφιση στην κάψα του καλοκαιριού κάτω από έναν πλάτανο, την ίδια εσωτερική δροσιά και ευχαρίστηση νοιώθει, όταν διαβάζει ένα καλογραμμένο και περιεκτικό βιβλίο. Η υπό έκδοση ποιητική μου συλλογή «Αγάπης Εγκώμιον» έχει αποσπάσει το πρώτο βραβείο ποίησης από τον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός». Η θεματολογία των βιβλίων μου είναι, σχεδόν, αφιερωμένη στον άνθρωπο. Ειδικότερα, το κέντρο του βάρους των σκέψεών μου αναφέρεται στην ανθρωπιά από την οποία απορρέει το μεγαλείο της Αγάπης. Η Αγάπη για μένα είναι η συνεκτική δύναμη κάθε θεάρεστου και δημιουργικού έργου. Ένας δημοσιογράφος κάνοντας κριτική στην ποίησή μου με ονόμασε Ποιητή της Αγάπης. Αυτό για μένα αποτελεί τίτλο τιμής. Όλα τα έργα μου, ποιητικά και πεζά, τα θεωρώ ότι έχουν την ίδια αξία. Τα νοιώθω μέσα μου και είμαι δεμένος συναισθηματικά μαζί τους, όπως ο πατέρας νοιώθει για τα παιδιά του. Όμως, η ποιητική μου συλλογή «Αλφαβητάρι της Αγάπης», που έχει μελοποιηθεί σε Μοντέρνα Κλασσική Όπερα και κυκλοφορεί σε διπλό CD, όπως και το πεζό «Επιστροφή στην αθωότητα-Γράμματα στην Ευρυδίκη» με εκφράζουν άμεσα. Το μεν πρώτο εκφράζει τα βαθιά συναισθήματά μου, το δε δεύτερο σκιαγραφεί την ζωή μου.

Ζ. Γ.: Τα τελευταία χρόνια, αφού γίνατε ισόβιο Μέλος του «Παγκόσμιου Κογκρέσου των Ποιητών» και με Δίπλωμά του ανακηρυχθήκατε επίτιμος Διδάκτορας Λογοτεχνίας, εκδίδεται τα βιβλία σας σε δύο γλώσσες (ελληνικά και αγγλικά). Πώς προέκυψε αυτό και τι υποδοχή είχαν τα έργα σας από το αγγλόφωνο αναγνωστικό κοινό;
Γ. Μπ.: Πράγματι, για τις δύο δίγλωσσες ποιητικές συλλογές μου, «Αγάπης Παραλειπόμενα» και «Στην Μάνα μου» με βράβευσε το Παγκόσμιο Κογκρέσο των Ποιητών. Η βράβευση μου έγινε το έτος 2006 στο Ουλανμπατόρ, πρωτεύουσα της Μογγολίας, σε συνέδριο ποιητών, στο οποίο παραβρέθηκα. Το ταξίδι μου προς την Μογγολία αλλά και η εκεί διαμονή μου ήταν κάτι το μαγικό. Οι εντυπώσεις μου καταγράφηκαν στο δίγλωσσο εκδοθέν βιβλίο μου «Ταξιδεύοντας στην Μογγολία». Το βιβλίο αυτό έτυχε πολύ καλής υποδοχής από το αναγνωστικό κοινό, το δε Υπουργείο Πολιτισμού περιέλαβε το βιβλίο τούτο στον κατάλογο των προς βράβευση λογοτεχνικών βιβλίων για το έτος της έκδοσής του. Η γνωστή ποιήτρια μας Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, στην οποία προσέφυγα για να μου μεταφράσει στα Αγγλικά την πρώτη μου ποιητική συλλογή «Οδοιπορικό», μου συνέστησε ως πλέον κατάλληλο έναν Αμερικανό και μεγάλο ποιητή, τον Philip Ramp. Πρόκειται περί ενός Ελληνολάτρη ποιητή που ζει, εδώ και σαράντα χρόνια στην Αίγινα. Αυτός ο εξαιρετικός ποιητής και άνθρωπος έχει μεταφράσει όλα τα έργα μου, ποιητικά και πεζά. Χάριν των επιτυχημένων μεταφράσεων των έργων μου στην Αγγλική γλώσσα, η ποίηση μου έγινε γνωστή πέραν των ορίων της χώρας μου και αναγνωρίστηκε, όπως σας αναφέρω παραπάνω. Για κάθε δημιουργό, με οποιοδήποτε έργο καταπιάνεται, η αναγνώριση του έργου του είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση. Αυτήν την ικανοποίηση με την βοήθεια του Θεού την έχω αισθανθεί σε όλο της το μεγαλείο. Είναι κάτι που προέκυψε μόνο του, σαν το φρούτο, που ωριμάζει σιγά-σιγά.

Ζ. Γ.: Ξέρω ότι έχετε στα σκαριά ένα ακόμη βιβλίο με άρθρα και ιστορίες που έχουν έντονο Αρκαδικό χρώμα, τα «Πράγματα του καιρού μας». Γραμμένα πριν πάρα πολλά χρόνια τα κείμενα αυτά, εντυπωσιάζουν με τη ζωντάνια τους και την διαχρονική τους αξία. Τι κάνει ένα πεζό ή ένα ποίημα ν’ αντέχει στο χρόνο;
Γ. Μπ.: Το υπό έκδοση βιβλίο μου «Τα πράγματα του καιρού μας» περιλαμβάνει κείμενά μου, που έχουν δημοσιευθεί στην εφημερίδα «Αρκαδικά Νέα» της δεκαετίας του 1960, πρωτοδιόριστος τότε στο Δικαστήριο Ανηλίκων Τριπόλεως. Αναφέρονται στις δημοσιεύσεις μου αυτές απόψεις και επισημάνσεις για γεγονότα της τότε εποχής, οι οποίες θεωρούνται διαχρονικές. Θα έλεγα, είναι και σήμερα επίκαιρες. Ένα πεζό ή ένα ποίημα για να έχει διαχρονική αξία πρέπει να περιέχει ένα μήνυμα ή μια επισήμανση θετικού προσανατολισμού. Απαιτείται, επίσης, τα γραφόμενα να προέρχονται από την εκ βαθέων ειλικρινή εξομολόγηση του γράφοντα και να εναποτίθενται στο βωμό της αλήθειας.

Ζ. Γ.: Είστε μέλος σε ελληνικά και διεθνή λογοτεχνικά Σωματεία (ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών, ΔΕΕΛ, International Writers Association, “World Poets Society”, «Παγκόσμιο Κογκρέσο των Ποιητών» κ.ά.). Πόσο σημαντικό είναι για έναν Λογοτέχνη να συμμετέχει σε τέτοιους Συλλόγους και πόσο τον βοηθούν στην προώθηση της δουλειάς του;
Γ. Μπ.: Πράγματι μετέχω στα Λογοτεχνικά Σωματεία που αναφέρατε. Η ανταλλαγή απόψεων και η επικοινωνία με άλλους λογοτέχνες θεωρώ ότι αποβαίνει θετική. Όμως, και στα Λογοτεχνικά Σωματεία, όπως συμβαίνει σε κάθε Σύλλογο ή συλλογική προσπάθεια, σχηματίζονται συνήθως ομάδες, που προσπαθούν να ποδηγετήσουν τους άλλους. Αυτό αποτελεί θανάσιμη πληγή. Ο Λογοτέχνης στην εκφορά του λόγου του πρέπει να είναι ελεύθερος και να μην έχει καμία απολύτως δέσμευση ή περιορισμό.

Ζ. Γ.: Το 2009 αντιμετωπίσαμε μια παγκόσμια οικονομική κρίση και το 2010 τα προβλήματα συνεχίζονται σε πολλές χώρες του πλανήτη μας. Τι οδήγησε, κατά τη γνώμη σας σ’ αυτή την κατάσταση; Υπάρχει διέξοδος;
Γ. Μπ.: Είναι αλήθεια ότι βιώνουμε μια παγκόσμια οικονομική κρίση. Στο μάτι του κυκλώνα αυτής της κρίσης βρίσκεται και η χώρα μας. Τα διεθνή σχόλια για την Ελλάδα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά. Αντίθετα, σκιαγραφούν τη χώρα μας ως κοιτίδα της διαφθοράς και της παραοικονομίας. Νομίζω ότι τα αίτια της οικονομικής κρίσης έχουν τη ρίζα τους στον υπερκαταναλωτισμό των αγαθών. Όταν ο άνθρωπος ξοδεύει παραπάνω από εκείνο που παράγει, μοιραία έρχεται, αργά ή γρήγορα, το αδιέξοδο, η κρίση. Και αυτός ο υπερκαταναλωτισμός των αγαθών είναι κατευθυνόμενος από οικονομικά κέντρα κερδοσκοπίας, τα οποία δια μέσου της διαφήμισης ή άλλων μέσων, αφιονίζουν τον άνθρωπο και τον καθιστούν έρμαιο των ορέξεων τους, χωρίς να μπορεί να αντιδράσει. Η δύναμη του κέρδους είναι ακατανίκητη. Εκτός από τα παραπάνω την οικονομική κρίση υποθάλπτει και ζωογονεί η διαφθορά και το εύκολο κέρδος. Δυστυχώς, η διαφθορά στη χώρα μας έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις. Έχει εισχωρήσει, δυστυχώς, σε όλα τα στρώματα της κοινωνίας μας και ιδιαίτερα σε πολλά ηγετικά στελέχη, που τάχθηκαν να μας κυβερνούν. Έτσι, δημιουργείται στον πολίτη ένα αίσθημα απαξίωσης έναντι της Πολιτείας και μια επιθυμία αντεκδίκησης έναντι του Κράτους. Επιθυμεί να παρανομήσει, να κλέψει και αυτός το Κράτος, δηλαδή τον εαυτό του. Γιατί, Κράτος είμαστε όλοι εμείς. Ο καθένας μας είναι ένας μικρός κόκκος της κρατικής μηχανής. Όταν γίνεται μία οικονομική απάτη σε βάρος του δημοσίου χρήματος, αυτό είναι ταυτόχρονα απάτη σε βάρος των Ελλήνων, που αποτελούν το Κράτος. Οι πολίτες τελικά πληρώνουν την κάθε ζημία, που γίνεται σε βάρος του Δημοσίου. Κατά συνέπεια στην οικονομική κρίση οδηγηθήκαμε από τον υπερκαταναλωτισμό των αγαθών, τη διαφθορά, την άπληστη κερδοσκοπία και τον αλόγιστα πολυτελή τρόπο διαβίωσης πολλών ασυνειδήτων συνανθρώπων μας. Ασφαλώς όμως υπάρχει διέξοδος από την σημερινή κρίση. Αρκεί οι άνθρωποι και οι κυβερνήσεις να συνετισθούν και να ξοδεύουν λιγότερα από εκείνα που παράγουν. Να εφαρμόζουν τους νόμους και να εκτελούν τις υποχρεώσεις τους, που απορρέουν από αυτούς. Αυτό θα συμβεί, αν η Πολιτεία δείξει το αληθινό προστατευτικό πρόσωπό της, εφαρμόζοντας Χρηστή Διοίκηση και Ισονομία.

Ζ. Γ.: Κάποιοι υποστηρίζουν ότι με πίστη (στο Θεό και στον εαυτό μας) θα τα καταφέρουμε να ξεπεράσουμε κι αυτές τις αντιξοότητες. Η πίστη αρκεί όταν κάποιος δεν έχει χρήματα, δουλειά, σπίτι; Πώς να τα βγάλει πέρα και να αισιοδοξεί για το μέλλον;
Γ. Μπ.: Όταν ο άνθρωπος αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα και σκληρές αντιξοότητες στη ζωή του, ψάχνει να βρει σωσίβιο επιβίωσης. Αναζητεί απεγνωσμένα την ελπίδα για την καλυτέρευση. Μπορεί, όμως, να το επιτύχει μόνος του; Στο ερώτημα αυτό προβάλλεται αμείλικτα το υπαρξιακό πρόβλημα του ανθρώπου μέσα από το οποίο προσπαθεί να αυτοπροσδιορισθεί σαν ύπαρξη. Γιατί υπάρχει; Τι σκοπό έχει να επιτελέσει ; Πού θα καταλήξει; Στα ερωτήματα αυτά ο άνθρωπος δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις. Η σκέψη του όμως ανάγεται στην Συμπαντική Πρόνοια του Θεού από την οποία περιμένει παραμυθία αλλά και βοήθεια. Όμως, η πίστη του αυτή στον Θεό δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα. Πρέπει ο άνθρωπος παράλληλα να πιστέψει πρώτα στις δικές του δυνάμεις, στις ικανότητες του, τις οποίες πρέπει να ενεργοποιήσει και εκμεταλλευτεί για την πρόοδό του. Να αξιοποιήσει το κάθε του τάλαντο, που του έδωσε ο Θεός, αλλιώς είναι καταδικασμένος. Το να προσεύχεσαι και να ζητάς βοήθεια, χωρίς ο ίδιος να μην κάνεις τίποτε, ενώ μπορείς, είναι γράμμα κενό και δεν οδηγεί πουθενά. Αυτό εύστοχα το καταγράφει η αρχαία ρήση «συν Αθηνά και χείρα κίνει». Όμως, τον άνθρωπο δεν πρέπει να τον εγκαταλείπει η αισιοδοξία. . Ο καθένας μας κρύβει μέσα του ανεξάντλητες δυνάμεις και ικανότητες που αναφαίνονται στις δύσκολες στιγμές, οι οποίες τον τονώνουν και τον κρατούν αισιόδοξο. Όταν, όμως, τα αδιέξοδα είναι σκληρά και ζοφερά, όταν η ανεργία και η ακρίβεια πλήττει το κοινωνικό σύνολο, τότε επιβάλλεται να έρχεται αρωγός η κοινωνική πρόνοια της Πολιτείας. Εξ άλλου, αυτός είναι και ο απώτατος σκοπός της συντεταγμένης Πολιτείας, να προσπαθεί δηλαδή να προστατεύει και να επουλώνει τις πληγές των μελών της, των δεινοπαθούντων πολιτών.

Ζ. Γ.: Η πατρίδα μας βρίσκεται σε μεγάλα αδιέξοδα. Πέρα από τα οικονομικά της προβλήματα, τα χρέη της, έχουν υποχωρήσει οι αξίες και οι αρχές που την έκαναν να ξεχωρίζει παγκοσμίως. Διαφθορά, εγκληματικότητα, αδιαφορία και τόσα άλλα αρνητικά δίνουν μιαν εικόνα κάθε άλλο παρά θετική. Αξίζει η κοιτίδα του Πολιτισμού αυτό το χάλι;
Γ. Μπ.: Είναι αλήθεια πανθομολογουμένη ότι η χώρα μας αντιμετωπίζει πολλά και σύνθετα προβλήματα. Δεν είναι μόνο οι δυσκολίες της οικονομικής κρίσης, ούτε τα αμφιρρέποντα προβλήματα της εξωτερικής πολιτικής. Είναι κυρίως η υποχώρηση και καταρράκωση των από αιώνων παραδεδεγμένων ηθικών αξιών, στο κλίμα των οποίων γαλουχήθηκε και μεγαλούργησε η ελληνική φυλή. Σήμερα έχει θεοποιηθεί η ύλη, η εύκολη και άνετη ζωή σε βάρος τρίτων. Το χρήμα γίνεται αυτοσκοπός. Μπροστά του υποκλίνονται οι πάντες. Ο τρόπος και ο σκοπός της απόκτησής του δεν μετράει. Η διαφθορά και η εγκληματικότητα, με την στενή και την ευρεία της λέξης έννοια, αποτελούν τους δυο ισχυρούς πόλους, οι οποίοι αποσυνθέτουν και καταρρακώνουν την κοινωνία μας. Οι ηθικές αρχές και αξίες της ζωής διέρχονται πραγματική κρίση. Βρισκόμαστε ως προς το θέμα αυτό στην εποχή του Μεσαίωνα. Από αυτή την πτώση πρέπει να ξεφύγουμε, να σηκωθούμε όρθιοι. Αυτή καθ’ εαυτή η κακή συγκυρία δεν είναι προς θάνατο, αρκεί εμείς να το θελήσουμε να ανορθωθούμε από αυτή. Εύστοχα τούτο το έχει διατυπώσει άριστα ο Ιερός Χρυσόστομος παραλληλίζοντας την αμαρτία ως ηθική πτώση: «ου κακόν το πεσείν αλλά το εμμενείν εις το πεσείν». Δηλαδή, δεν είναι θανάσιμο κακό η πτώση, αλλά το να παραμένουμε αδρανείς και να εμμένουμε στην πτώση αυτή. Όμως, ελπίζω ότι τα πράγματα μελλοντικά θα διορθωθούν. ΜΙΑ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΑΡΚΕΣΕΙ ΠΟΛΥ. Θα αναφανεί και το ουράνιο τόξο της ελπίδας για καλυτέρευση. Οι άνθρωποι θα αρχίσουν να επιστρέφουν στις ρίζες τους για να βρουν τις ακατάλυτες ηθικές αξίες στον ευκλεή λειμώνα της πολιτισμικής μας κοιτίδας.

Ζ. Γ.: Τελικά, είστε αισιόδοξος ότι η πατρίδα μας θα τα καταφέρει να ξεπεράσει τα προβλήματά της; Οι πνευματικοί άνθρωποι του τόπου ποιο μήνυμα οφείλουν να στείλουν σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς;
Γ. Μπ.: Από την φύση μου είμαι αισιόδοξος. Το μισό ποτήρι νερό το ονομάζω μισογεμάτο και όχι μισοάδειο. Πιστεύω ακράδαντα ότι η πατρίδα μας θα ξεπεράσει την οικονομική κρίση. Δυσκολότερα, όμως, θα ξεπεράσει την ηθική κρίση, την κρίση των αξιών και της ισονομίας. Σε αυτό το θέμα χρειάζεται προγραμματισμός και πολλή δουλειά. Απαιτείται αναδιάρθρωση στην Παιδεία μας, η οποία αποτελεί τη λυδία λίθο για την ηθική εξυγίανση μας. Από το σχολείο, ιδιαίτερα το Δημοτικό, πρέπει να αρχίσει μια νέα πνοή για τις ανθρώπινες και πολιτισμικές μας αξίες. Χωρίς Παιδεία θα καρκινοβατούμε. Οι πνευματικοί άνθρωποι του τόπου μας δεν πρέπει να εφησυχάζουν στις δάφνες τους. Θα πρέπει με τις επίκαιρες επεμβάσεις τους στα καίρια ζητήματα της κοινωνίας να δίνουν το θετικό παρόν. Ο καθένας μας, ανάλογα με την δύναμή του, ας προσφέρει τον πνευματικό του οβολό για μια αυριανή καλύτερη Ελλάδα.

Ζ. Γ.: Ευχαριστούμε για την τιμή που μας κάνατε να απαντήσατε στις ερωτήσεις μας και ευχόμαστε κάθε επιτυχία στο έργο σας.
Γ. Μπ.: Και εγώ σας ευχαριστώ κυρία Γαϊτανάκη. Δράττομαι δε της ευκαιρίας να σας επαινέσω θερμά γιατί επιτελείτε ένα αθόρυβο και θαυμαστό λογοτεχνικό έργο, που το προσφέρετε αφιλοκερδώς στο κοινό. Να έχετε υγεία και να διατηρείτε πάντοτε ακμαίο και δυνατό το ζείδωρο λογοτεχνικό σας πνεύμα.    (Η συνέντευξη κυκλοφόρησε και σε βιβλίο με τον ίδιο τίτλο, από τις εκδόσεις Πλάτανος.)

________________________________________________________________________________________________(*) Συνέντευξη του Δρ. ΓΙΑΝΝΗ ΜΕΝΟΥΝΟΥ στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη (δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Γορτυνία»): «ΕΙΜΑΣΤΕ ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΙ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΤΑ ΚΑΛΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ»

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΕΝΟΥΝΟΣ ΦΩΤΟΖαχαρούλα Γαϊτανάκη: Η καταγωγή σας είναι από την Αρκαδία. Έχετε επίσης υπηρετήσει σε σχολεία του νομού. Πείτε μας για την αρκαδική σας «διαδρομή». Τι σημαίνει για σας η Αρκαδία;
Γιάννης Β. Μενούνος: Η αρκαδική μου «διαδρομή», όπως εύστοχα το διατυπώνεις, αγαπητή μου Ζαχαρούλα, ξεκινά από… την Επανάστασή μας του 1821, αφού τότε τους βρήκε τους Μενουναίους ο φίλος ιστοριοδίφης κ. Νίκος Παπαγεωργίου, εκλεκτός ερευνητής, στο Άκοβο Μεγαλοπόλεως. Προσωπικά έχω ζήσει στην Αρκαδία, ως φιλόλογος, διδάσκοντας κάποια χρόνια στη Μεγαλόπολη, στην Δημητσάνα και στην Κοντοβάζαινα. Έζησα λοιπόν στην Αρκαδία, στη Νεστάνη (Τσιπιανά) Τριπόλεως, όπου πήγαινα ή μάλλον με έστελναν, μαθητάκο ακόμη, μαζί με τις δυο αδελφές μου, οι γονείς μας τα καλοκαίρια, στο σπίτι του θείου μας του παπα- Σωτήρου και της παπαδιάς – αδελφής της μητέρας μου. Έζησα στην Αρκαδία και ιδίως στη Γορτυνία αργότερα, ως καθηγητής, και έκτοτε διατηρώ επαφή με την ενημερωτική και πατριωτική «Γορτυνία» και συνεργάτες της.

Ζ. Γ.: Έχετε συναντηθεί με τον κ. Καλύβα, τον εκδότη της εφημερίδας, επί γορτυνιακού εδάφους. Πού έγινε αυτό το αντάμωμα;
Γ. Μ.: Στην Κοντοβάζαινα γνώρισα τον μαθητή τότε και έκτοτε φίλο μου, διακεκριμένο Δημοσιογράφο κ. Κώστα Καλύβα.

Ζ. Γ.: Το Αρκαδικό Ιδεώδες πόσο ζωντανό παραμένει στις μέρες μας;
Γ. Μ.: ΤΟ ΑΡΚΑΔΙΚΟ ΙΔΕΩΔΕΣ ΖΕΙ ΣΤΙΣ ΨΥΧΕΣ ΜΑΣ, ΤΩΝ ΑΡΚΑΔΩΝ, και, όσο μπορούμε, στις εκδηλώσεις μας και στη ζωή μας, κάτω από τη σκιά του μέγιστου Αρκάδα και Έλληνα, του Κολοκοτρώνη.
Ζ. Γ.: Είστε ο δημιουργός της «Δημοσιογραφικής». Στα νεανικά μου χρόνια μάλιστα, αρκετά κείμενά μου φιλοξενήθηκαν στις σελίδες της. Μιλήστε μας γι’ αυτή την αξιόλογη έκδοση.
Γ. Μ.: Για την «Δημοσιογραφική» μου δεν θα πω πολλά λόγια, θα περιοριστώ μόνο στη γνώμη που είχε γι’ αυτήν η κορυφαία, κατά τη γνώμη μου, Ελληνίδα Δημοσιογράφος Μαρία Ρεζάν, που τη διατύπωσε γραπτώς λίγο πριν πεθάνει και δημοσίευσα στη «Δ» την άποψή της. Μου έγραψε: «Αν μπορούσα να ξαναρχίσω τη σταδιοδρομία μου, θα ήθελα να εξέδιδα μιαν εφημερίδα σαν τη «Δημοσιογραφική».

Ζ. Γ.: Η «Δημοσιογραφική» απευθύνεται στους ανθρώπους που σκέπτονται και προβληματίζονται για όσα συμβαίνουν γύρω μας. Ο σκεπτόμενος άνθρωπος μήπως είναι στις μέρες μας δυστυχισμένος και περιθωριοποιημένος;
Γ. Μ.: Κάπου διάβασα ότι στο αφρικανικό Κονγκό, η λέξη μελαγχολώ αποδίδεται με τις λέξεις: σκέπτομαι πολύ. Συνεπώς για να μη δυστυχεί ο σκεπτόμενος άνθρωπος, καλό είναι, πιστεύω, να σκέπτεται λιγότερο! Ότι πάλι είναι περιθωριοποιημένος, αυτό δεν ισχύει βέβαια απόλυτα. Γεγονός είναι όμως ότι ο σκεπτόμενος και αξιοπρεπής δεν ανέχεται να διαγκωνίζεται, να τον σπρώχνουν και να σπρώχνει τους συνήθως αδίστακτους γύρω τους και έτσι αποχωρεί, μπαίνει όντως στο περιθώριο ή τον ωθούν προς τα εκεί: είναι ο νόμος της ζούγκλας.

Ζ. Γ.: Φταίνε οι νέοι που επαναστατούν για όσα στραβά βλέπουν να συμβαίνουν στα σχολεία, στα Πανεπιστήμια, στην κοινωνία μας; Η Παιδεία μας σε τι σημείο βρίσκεται;
Γ. Μ.: Για τους νέους πολλά έχουν ειπωθεί, τι να προσθέσω λοιπόν εγώ; Θα ρωτήσω μόνο: η εξέγερση ή «εξέγερση» του Δεκεμβρίου 2008 διόρθωσε τίποτα; Και γενικότερα οι καταστροφές τι άλλο πετυχαίνουν εκτός από καταστροφές; Όσο για την Παιδεία μας γενικά όπως και για την κοινωνία μας γενικά, η σημερινή άθλια κατάσταση οφείλεται στο ότι οι δημαγωγοί πολιτικοί μας κατήργησαν ουσιαστικά κάθε νόμο και κάθε ποινή για τους παρανομούντες. Εκτός βέβαια από εξαιρέσεις.

Ζ. Γ.: Τι έφταιξε, πιστεύετε, για τη σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση; Υπάρχει διέξοδος;
Γ. Μ.: Για την παγκόσμια κρίση, το θέμα είναι μεγάλο και δύσκολο, άρα, πιστεύω, έξω από τα όρια μιας πολυμερούς συνέντευξης.

Ζ. Γ.: Γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι ευτυχισμένοι αν κι έχουν πολλά βελτιωθεί στη ζωή τους; Έχουν αγαθά αλλά δυστυχούν. Τι φταίει;
Γ. Μ.: Γιατί δεν είναι ευτυχισμένοι οι άνθρωποι αν και κάποτε, σε χρόνους δύσκολους, παρακαλούσαν, ας πούμε, τη μητέρας τους να τους δώσει «ένα ψιχουλάκι» και δεν τους το έδινε επειδή κάτι έπρεπε να υπάρχει για το βράδυ (αυτό είναι αυτοβιογραφικό), ΕΙΜΑΣΤΕ λοιπόν ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΙ επειδή ξεχνάμε τα δύσκολα που περάσαμε και ΕΠΕΙΔΗ ΔΕΝ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΤΑ ΚΑΛΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ: ψωμί, στέγη και ελευθερία, έστω με κάποιους περιορισμούς. Και επίσης δεν χαιρόμαστε το φως, τον ήλιο, τα λουλούδια, το γέλιο των παιδιών, όλα αυτά δωρεάν!

Ζ. Γ.: Η αλληλεγγύη έχει υποχωρήσει και το συμφέρον κυριαρχεί. Η αδιαφορία βασιλεύει. Είναι αυτό πρόοδος ή μας περιμένουν δεινά;
Γ. Μ.: Αν η αλληλεγγύη και οι αρετές γενικά έχουν υποχωρήσει, δεν ξέρω. Τα ίδια πάντως έλεγαν ο Όμηρος, ο Ησίοδος και οι ιεροκήρυκες όλων των εποχών.

Ζ. Γ.: Είστε συγγραφέας αξιόλογων βιβλίων. Θα μας πείτε λίγα λόγια γι’ αυτά; Ετοιμάζετε κάποιο καινούργιο έργο;
Γ. Μ.: έχω γράψει μερικά βιβλία. Αλλά δεν είναι καλό να μιλήσω γι’ αυτά, αφού καθένας που γράφει, θεωρεί τα γραπτά του παιδιά του. Και πώς να τα κακολογήσει; Όσο για τον αν ετοιμάζω κάποιο βιβλίο; Μα όλο και κάτι ετοιμάζω! Τώρα την «Δημοσιογραφική» 2010, ένα βιβλίο με θερμοκόλληση, (φτωχό!), με κείμενα δικά μου και (διαλεγμένα) άλλων, όπως κάνω κάθε χρόνο, σοβαρά τα πολλά και εύθυμα λίγα.

Ζ. Γ.: Διαβάζουν οι Έλληνες, κ. Μενούνο;
Γ. Μ.: Δεν ξέρω. Ή αν θέλεις, άλλοι διαβάζουν κι άλλοι όχι.

Ζ. Γ.: Η ποίηση τι ρόλο παίζει στη ζωή σας; Την έχουμε ανάγκη;
Γ. Μ.: Αποφεύγω τη μοντέρνα ποίηση αφού δεν την καταλαβαίνω. Μου φαίνεται ότι και οι πολλοί τηρούν την ίδια στάση.

Ζ. Γ.: Ας επιστρέψουμε στα της Αρκαδίας. Θυμάστε κάποιο εύθυμο περιστατικό από την εκπαιδευτική σας ζωή στα μέρη που υπηρετήσατε; Κάποιο επίσης έργο που κάνατε με τους μαθητές σας;
Γ. Μ.: Είχα πολλά, αλλά όχι τόσο σημαντικά ώστε να μείνουν στη μνήμη μου! Το 1983, ως Γυμνασιάρχης του Γυμνασίου Δημητσάνας, ετοίμασα με τους μαθητές μου ένα βιβλίο 64 σελίδων και το εξέδωσα, μόλις προαχθείς σε Λυκειάρχη, το 1983, με τίτλο «ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ» (Σημ.: το έχουμε παρουσιάσει προ ετών στη «Γορτυνία», στη στήλη μου «Διαβάζοντας…»). Σ’ αυτό περιγράφονται η Δημητσάνα και τα περίχωρά της όπου ζούσαν μαθητές του Γυμνασίου. Ιστορία, παρελθόν και παρόν, παρουσιάζονται στο μικρό αυτό βιβλίο, από τα οποία δε λείπει το χιούμορ, το χαμόγελο.

Ζ. Γ.: Η ελληνική ύπαιθρος ερημώνει. Τι μπορεί να γίνει για να ξαναγεννηθούν τα χωριά μας;
Γ. Μ.: Να ξαναγεννηθούν τα χωριά μας μάλλον αδύνατο. Ο Σπύρος Μαρκεζίνης ζητούσε την δημιουργία οργανωμένων ΑΓΡΟΤΟΠΟΛΕΩΝ. Δεν τον άκουσαν, αν και η πρότασή του ήταν μια λύση.

Ζ. Γ.: Είστε αισιόδοξος για το μέλλον του τόπου μας, της Ελλάδας μας και του πλανήτη μας; Κάποιοι γράφουν ήδη εφιαλτικά σενάρια για τα χρόνια που έρχονται. Ν’ αρχίσουμε να φοβόμαστε;
Γ. Μ.: Δεν είμαι ούτε αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος για το μέλλον της Ελλάδος ή του πλανήτη μας. Είναι στο χέρι του ανθρώπου να κάνει το καλύτερο ή το χειρότερο και πώς να ξέρω τι θα γίνει; Λέω ωστόσο ένα γνωστό άλλοτε, λατινικό ρητό: «Dum spiro spero» (= εφόσον αναπνέω ελπίζω).


(*) Συνέντευξη της Δρ. ΖΑΝΝΕΤΑΣ ΚΑΛΥΒΑ – ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη (δημοσιεύτηκε στη «ΓΟΡΤΥΝΙΑ»): «Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΙΛΙΚΡΙΝΗΣ».

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Σας ευχαριστούμε που δεχθήκατε ν’ απαντήσετε στις ερωτήσεις μας, λίγους μήνες μετά την αναγόρευσή σας από το «Παγκόσμιο Κογκρέσο των Ποιητών» σε επίτιμο Διδάκτορα Λογοτεχνίας. Πείτε μας λίγα λόγια γι’ αυτή την σπουδαία διεθνή βράβευσή σας;
Ζαννέτα Καλύβα – Παπαϊωάννου: Το «Παγκόσμιο Κογκρέσο των Ποιητών» είναι ένα σπουδαίο λογοτεχνικό σωματείο υπό την αιγίδα της ΟΥΝΕΣΚΟ. Κάθε χρόνο προκηρύσσει λογοτεχνικό διαγωνισμό, στον οποίον λαμβάνουν μέρος ποιητές από όλο τον κόσμο και φυσικά όσοι έχουν εκδώσει τουλάχιστον δύο ποιητικές συλλογές, μεταφρασμένες στ’ αγγλικά. Κάθε χρόνο το Συνέδριό τους διοργανώνεται σε διαφορετική χώρα. Όταν πήρα μέρος το 2006 στον διαγωνισμό, με τις ποιητικές μου συλλογές «ΝΟΤΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ» και «ΜΕ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΟΥ ΤΑ ΦΤΕΡΑ», ήθελα να δοκιμάσω την λογοτεχνική μου ικανότητα. Είχα την μεγάλη τιμή να διακριθούν τα έργα μου και να μου απονεμηθεί ο τίτλος της Επιτίμου Διδάκτωρ της Λογοτεχνίας, μεταξύ των δεκαέξι, παγκοσμίως, απονεμηθέντων τιμητικών διακρίσεων.

Ζ. Γ. : Στο Ουλάν Μπατόρ παρέστη ο κ. Γιώργος Μποτής, Βαχλαίος κι αυτός, ο οποίος επίσης τιμήθηκε με Διδακτορικό Δίπλωμα. Το χωριό σας είχε την τιμητική του στη χώρα του Τζέκινς Χαν. (κάντε κάποιο σχόλιο)
Ζ. Κ. – Π.: Δυστυχώς, δεν μπόρεσα να μεταβώ στο Ουλάν Μπατόρ της Μογγολίας, για να παραστώ σ’ αυτήν την σπουδαία διοργάνωση του Συνεδρίου, που συγχρόνως γιόρταζαν και τα 800 χρόνια από της ιδρύσεως του Μογγολικού Κράτους, να χαρώ την απονομή του τίτλου μου και να γνωρίσω έναν απομεμακρυσμένο λαό, μεταξύ Κίνας και Ρωσίας. Όμως παρέστη ο διακεκριμένος δικηγόρος και λογοτέχνης κ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΟΤΗΣ. Το χωριό μου, η ΒΑΧΛΙΑ, είχε την τιμητική του και εκπροσώπησε τη χώρα μας, επαξίως. Φαίνεται ότι σ’ αυτό το πανέμορφο χωριό, με τις φυσικές ομορφιές του, με τα βουνά και τα λαγκάδια, με την άγονη γη, γεννιούνται άνθρωποι με μεγάλες ικανότητες και δραστηριότητες. Η άγονη γη μας ωθεί να παλέψουμε, ατομικά και συλλογικά, για ένα καλύτερο αύριο. Σ’ αυτό άλλωστε οφείλεται ότι, πολλοί συγχωριανοί μου, έχουν διαπρέψει τόσο στον πνευματικό όσο και στον επιχειρηματικό τομέα.

Ζ. Γ. : Σε ποια θέση βρίσκεται η ελληνική ποίηση στο διεθνή χώρο; Πώς μας αντιμετωπίζουν οι ξένοι ποιητές; Τι σας λέει η μέχρι τώρα εμπειρία σας και οι επαφές σας με ξένους συναδέλφους σας;
Ζ. Κ. – Π.: Αναγνωρίζουν ευμενώς τους Έλληνες λογοτέχνες και τους θεωρούν αδελφούς και φίλους. Η αγάπη και η ποίηση δεν έχουν σύνορα. Μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια κατέκτησε δύο φορές το Νόμπελ Λογοτεχνίας με τους Γιώργο Σεφέρη και Οδυσσέα Ελύτη. Θέλουν και επιδιώκουν την συνεργασία μαζί μας. Δεν είναι τυχαίο και συμπτωματικό ότι ξένοι λογοτέχνες μετέφρασαν (από τα αγγλικά στη γλώσσα τους) ποιήματά μου και τα δημοσίευσαν, άνευ ανταμοιβής, σε εγκεκριμένα λογοτεχνικά περιοδικά και έγκριτες εφημερίδες. Μεταξύ αυτών ο Δρ. Hsu Chi Cheng, Ταϊβανέζος θεατρικός συγγραφέας και ποιητής έκανε την μετάφραση στίχων μου στα κινεζικά, ο Jasvinder Singh, Ινδός ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας δημοσίευσε κριτικές σε εφημερίδες του Νέου Δελχί για τη δουλειά μου, ο Δρ. MAURUS YOUNG, Γενικός Γραμματέας του Κογκρέσου στο Παρίσι, η Αλβανίδα ποιήτρια Mirela Dudi και ο Christaki Siambani (Πρόεδρος του Λογοτεχνικού Ομίλου «ΠΗΓΑΣΟΣ» στο Αργυρόκαστρο) μετέφρασαν στίχους μου στα Αλβανικά, ο Δρ. Baek Han – Yi στα Κορεατικά. Τους στίχους μου απέδωσαν θαυμάσια στα γαλλικά η κ. Κωνσταντίνα Σπανού και στα Ιταλικά η κ. Τότα Τσάκου – Κονβερτίνο. Οι επαφές μου και η εμπειρία μου, μέχρι τούδε, με τους ξένους συναδέλφους μου είναι άριστες. Από την επικοινωνία μας φαίνεται ο σεβασμός, ο ενθουσιασμός και η αγάπη τους για τους Έλληνες συναδέλφους τους, διότι η Ελλάδα μας φημίζεται για τον πολιτισμό της και τον Ολυμπισμό της.

Ζ. Γ. : Να πάμε λίγο στην αρχή, στο ξεκίνημά σας. Το πρώτο σας βιβλίο «ΟΙ ΘΥΜΗΣΕΣ» (αφηγήματα) σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Που οφειλόταν αυτή; Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα που κάνουν ένα βιβλίο καλό;
Ζ. Κ. – Π. : Η απλότητα, η αμεσότητα και το αφτιασίδωτο του λόγου. Ο αναγνώστης προτιμά να διαβάζει κάτι απλό, κάτι που να του θυμίζει ίσως τα δικά του χρόνια, τα δικά του παθήματα που του έγιναν μαθήματα. Θέλει να ξεκουράζεται και να δροσίζεται από την ανάγνωση ενός λογοτεχνικού βιβλίου, να γελάσει, να κλάψει, να αναπολήσει τα περασμένα του, όχι όμως ξεχασμένα, γιατί όλα αυτά φυλάσσονται στο ντουλαπάκι της καρδιάς μας.

Ζ. Γ. : Ποια βιβλία σας ακολούθησαν; Είχαν κι αυτά την ίδια ανταπόκριση από τον κόσμο;
Ζ. Κ. – Π.: Στη συνέχεια, το 2002, εξέδωσα την δίγλωσση ποιητική συλλογή «ΝΟΤΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ», το 2003 το «ΑΡΩΜΑ ΖΩΗΣ» με αφηγήματα και ποιήματα και το 2005 το «ΜΕ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΟΥ ΤΑ ΦΤΕΡΑ», μία ποιητική συλλογή σε πέντε γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά και κινέζικα). Κι αυτά τα βιβλία μου είχαν πολύ θετικές κριτικές και ευμενή σχόλια.

Ζ. Γ. : Είστε ισόβιο μέλος του «Παγκόσμιου Κογκρέσου των ποιητών» αλλά ανήκετε και σε άλλα λογοτεχνικά σωματεία. Πόσο βοηθά έναν δημιουργό η ένταξή του σ’ αυτά; Τι του προσφέρουν ώστε ν’ αξίζει να γίνει μέλος τους;
Ζ. Κ. – Π.: Είναι γεγονός ότι η ένταξή σου σε λογοτεχνικά σωματεία σε βοηθά να γνωρίζεις κι άλλους λογοτέχνες. Αυτό όμως, κατά την γνώμη μου, δεν σημαίνει ότι σου προσφέρει περισσότερη πείρα στα λογοτεχνικά δρώμενα. Από αυτά τα σωματεία προσδοκάς και επιθυμείς να πραγματοποιούνται πνευματικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, συνέδρια, παρουσιάσεις βιβλίων, διαγωνισμοί και προ παντός ενημέρωση για τα μελλούμενα. Ο λογοτέχνης μέσα από την ποίηση, κυρίως, αλλά και τον πεζό λόγο, πρέπει να στέλνει μηνύματα αγάπης, προσφοράς, αλληλεγγύης, καλοσύνης, αλτρουισμού, εθελοντισμού, ειρήνης και προπαντός αδελφοσύνης. Εάν αυτά τα μηνύματα γίνουν αντιληπτά και μεταδόσιμα, τότε είναι το ιδανικότερο για τους συνανθρώπους του.

Ζ. Γ. : Ποια είναι η μεγαλύτερη χαρά που πήρατε από την ενασχόλησή σας με την ποίηση και την πεζογραφία; Είναι περισσότερες οι λύπες, οι απογοητεύσεις ή οι ευχάριστες στιγμές;
Ζ. Κ. – Π.: Η μεγαλύτερη χαρά και ευτυχία, που πλημμύρισε την ψυχή μου και την καρδιά μου, ήταν όταν έλαβα την επιστολή από τον κ. MAURUS YOUNG, Γενικό Γραμματέα της Παγκόσμιας Ακαδημίας Τεχνών και Πολιτισμού, ότι με ανακηρύσσουν Επίτιμο Διδάκτορα Λογοτεχνίας. Περισσότερες είναι οι ευχάριστες στιγμές, παρά οι απογοητεύσεις. Όταν έχω βραβευθεί από το Αμερικανικό “Who’ Who”, το «I. B. Cambridge» της Βρετανίας, την Accademia Ferdinandea της Ιταλίας, το Πνευματικό Πρακτορείο του Γιοχάνεσμπουργκ της Ν. Αφρικής, την Unesco, από πολλά λογοτεχνικά σωματεία της Ελλάδας, συλλόγους, εφημερίδες και περιοδικά, νομίζω ότι η αναγνώρισή μου είναι αξιοκρατική και παγκόσμια.

Ζ. Γ. : Ποιο πιστεύετε ότι είναι το μεγαλύτερο ελάττωμα για έναν λογοτέχνη;
Ζ. Κ.- Π.: Να καβαλήσει το καλάμι. Ευτυχώς στην ζωή μου υπήρξα και παραμένω ταπεινή και ευπροσήγορη.

Ζ. Γ. : Ακούγονται συχνά ειρωνικά σχόλια από κάποιους μη λογοτέχνες: «Αυτός ή αυτή πήρε κάποιο βραβείο και νομίζει ότι κάτι έκανε. Καβάλησε καλάμι…» Μήπως τελικά, κάνει ζημιά το κυνήγι των διακρίσεων;
Ζ. Κ. – Π. : Όσον αφορά τις διακρίσεις, αυτές έρχονται όταν αναγνωρίζεται το έργο σου. Σκοπός του λογοτέχνη δεν είναι το κυνήγι των διακρίσεων, αλλά τα μηνύματά του να βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για πνευματική καλλιέργεια των συνανθρώπων μας.

Ζ. Γ.: Πιστεύετε ότι δίνονται βραβεία αναξιοκρατικά; Λόγω γνωριμιών π.χ. ή για λόγους τακτικής; Μήπως αυτό υποβιβάζει τους διάφορους λογοτεχνικούς διαγωνισμούς;
Ζ. Κ. – Π.: Ίσως αυτό να γίνεται, γι’ αυτό η μη συμμετοχή μας σε κάτι τέτοια φαινόμενα, είναι μια ένδειξη διαμαρτυρίας και αμφισβητήσεως.

Ζ. Γ. : Πόσο δύσκολο ή εύκολο είναι να αναπτυχθούν φιλίες στο χώρο της Λογοτεχνίας; Ο ανταγωνισμός κάνει κακό ή καλό τελικά;
Ζ. Κ. – Π.: Ο πνευματικός άνθρωπος πρέπει να είναι ειλικρινής, ευθύς, σταράτος και σπαθάτος, που λένε στο χωριό μου. Πρέπει να αναπτύσσονται αληθινές φιλίες. Εάν αυτό δεν είναι εφικτό, τότε επιλέγεις αυτούς που σου ταιριάζουν και με τους άλλους απλώς είσαι ευγενικός. Ο ανταγωνισμός είναι θεμιτός μέχρι του σημείου της ευγενούς άμιλλας.

Ζ. Γ. : Τελειώνοντας, θα ήθελα να σας ρωτήσω, αν ετοιμάζετε κάποιο νέο βιβλίο αυτό τον καιρό; Θα διαφέρει σε κάτι από τα άλλα έργα σας;
Ζ. Κ. – Π. : Ετοιμάζω τη δεύτερη έκδοση της ποιητικής συλλογής μου «ΜΕ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΟΥ ΤΑ ΦΤΕΡΑ», σε πέντε γλώσσες, βελτιωμένη και επαυξημένη, αφιερωμένη στη μονάκριβη εγγονούλα μου Κωνσταντίνα – Θεοδώρα. Στο τι διαφέρει; Αυτό θα το διαπιστώσετε με την έκδοσή της.

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Ευχαριστούμε που απαντήσατε στις ερωτήσεις μας και σας συγχαίρουμε ξανά για την βράβευσή σας από το «Παγόσμιο Κογκρέσο των Ποιητών». Τιμήσατε την Βάχλια, τη Γορτυνία και την Ελλάδα μας.
Ζ. Κ. – Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δώσατε, να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις μου. Ευχαριστώ, τόσο εσάς προσωπικά, όσο και τον κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΛΥΒΑ, εκδότη της εφημερίδας «ΓΟΡΤΥΝΙΑ», που πάντα μας προσφέρει απλόχερα τον χώρο του για την φιλοξενία μας.

Δρ. ΖΑΝΝΕΤΑ ΚΑΛΥΒΑ - ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ * Dr. ZANNETA KALYVA - PAPAIOANNOU

Δρ. ΖΑΝΝΕΤΑ ΚΑΛΥΒΑ – ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ * Dr. ZANNETA KALYVA – PAPAIOANNOU

______________________________________________________________________________________

(*) Μια  πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του διαπρεπή Βαλτεσινιώτη κ. Κώστα Σφυρή στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: «ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΣΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙΣ ΚΑΛΟΣ»

Ζ. Γ.:- Αγαπητέ μας κ. Σφυρή, σας ευχαριστούμε που δεχθήκατε να απαντήσετε στις ερωτήσεις μας. Πείτε μας λίγα λόγια για σας, την οικογένειά σας και την δουλειά σας στην Όπερα. Μένετε στο Γκράτς;
Κ. Σφ.: Την άνοιξη του 1985, ο τότε διευθυντής της όπερας του Γκράτς Dr. Nemeth, με άκουσε στην κρατική όπερα της Βιέννης, όπου για 4 χρόνια ήμουν μονωδός και μου έκανε μια πολύ δελεαστική πρόταση για ένα πολυετές συμβόλαιο με καλή αμοιβή και ρόλους της αρεσκείας μου. Τι καλύτερο μπορούσε να συμβεί σ’ έναν 32χρονο νέο βαθύφωνο! Φυσικά και αποδέχθηκα και ήλθα στο Γκράτς που έγινε και το κέντρο των δραστηριοτήτων μου. Σ’ αυτά τα είκοσι χρόνια μπόρεσα να τραγουδήσω όλο σχεδόν το ρεπερτόριο του δραματικού βαθύφωνου (μέχρι τώρα 110 ρόλοι σε 8 γλώσσες). Θεωρώ τιμή μου να είμαι ο πρώτος μπάσος μονωδός εδώ και τόσα χρόνια στο δεύτερο μεγαλύτερο Λυρικό Θέατρο της Αυστρίας και χαίρομαι όταν οι Αυστριακοί μου δείχνουν την ευγνωμοσύνη τους που τους παρέμεινα εδώ πιστός. Συγκινήθηκα ιδιαιτέρως, όταν με διάλεξαν να τους εκπροσωπήσω πέρσι στη Σλοβενία, στις εορταστικές εκδηλώσεις για την εισαγωγή της χώρας αυτής στην Ε.Ε. ή όταν κάποτε τη στιγμή της υπόκλισης μου ανέβασαν στη σκηνή τις δυο κορούλες μου, τη Θεοδώρα και τη Γεωργία.
Ζ. Γ.: .- Γενέθλιος τόπος το πανέμορφο Βαλτεσινίκο. Ποιες θύμισες κρατάτε έντονα χαραγμένες στο νου σας για το χωριό σας;
Κ. Σφ.:Είμαι υπερήφανος που γεννήθηκα Έλληνας, Αρκάς, Γορτύνιος και Βαλτεσινιώτης, κάτι που αναφέρω πάντοτε στο βιογραφικό μου στα προγράμματα όλων των Λυρικών Θεάτρων όπου εμφανίζομαι. Φανταστείτε την έκπληξή μου όταν με επισκέφθηκαν στο καμαρίνι μου στην όπερα του Σαν Φρανσίσκο άγνωστοι σε μένα απόγονοι Βαλτεσινιωτών ομογενών. Δεν υπερβάλω όταν λέγω ότι λατρεύω το χωριό μου. Εκεί που γεννήθηκα, που μεγάλωσα, που πήρα τις πρώτες εντυπώσεις της ζωής μου. Εκεί στις εκκλησίες του, όπου κι εγώ αργότερα βάφτισα τις κόρες μου, ήδη πεντάχρονο αγόρι πρωτοέψαλα αντικρίζοντας με κατάνυξη το άγρυπνο βλέμμα του Παντοκράτορα, απέναντι στους ιερείς, τον παπα-Νικόλα και τον παπα-Τάκη και δίπλα στους ψάλτες τον Κώστα τον Πανούτσο και τον Γιώργο τον Βραχνό, τους γονείς, τη γιαγιά, τις δυο αδελφές μου, τους συγγενείς, τους συμμαθητές και όλους τους Βαλτεσινιώτες. Εκεί που πρωτόπαιξα μπάλα με τον Άκη και τον Στάθη το Ρέππα, με τους Κουρσαρακαίους, με τον Γιάννη και τον Γιώργο τον Ματσακά, με τον Κώστα τον Μιχαλιό, με τον Αποστόλη τον Ζαφειράκο, με τον Φώτη του Μπουλούγαρη, με τον Κώστα τον Παναγούλια (τον Κρυοβρυσάκο), τον Δημήτρη του χριστάκη και τόσους άλλους που δεν μπορώ να θυμηθώ. Εκεί στο σαμαράδικο του μαστρο-Γιώργη, του συγχωρεμένου του πατέρα μου, που με τη σαμαροβελόνα και το καλιγοσφύρι πάσχιζε να μας βγάλει χρήσιμους ανθρώπους, εκεί ένιωσα τους καημούς και τις αγωνίες των βιοπαλαιστών της περιοχής, τις ελπίδες και τα όνειρά τους. Δεν ξεχνώ τους δασκάλους μου στο δημοτικό, τη Βραχνού, τον Βασιλικό, τον Ευθυμιάδη ή τους καθηγητές στο τριτάξιο Γυμνάσιο, Ηλιόπουλο, Σιώτο, Τσιώρο, Πριπάκη, Κουντάνη, που μας έμαθαν τόσα ωραία πράγματα. Όμως με αγάπη και σεβασμό θα στέκομαι πάντα στο όνομα του Χρυσόστομου Κριμπά. Τι υπέροχος άνθρωπος και Δάσκαλος! Αυτός μας πρωτομίλησε για την Τέχνη, το Ρυθμό, το Μέτρο, το Λόγο και το Πνεύμα. Μέχρι και αραβικά τσιτάτα μας έγραφε στον πίνακα γιατί για χρόνια είχε εργασθεί εκεί κάτω. Ελπίζω να μπορεί να μας διηγηθεί μέσω της «Γορτυνίας» τόσο ωραία πράγματα από την μοναδική αρχαιοελληνική μυθολογία που την κατέχει όσο κανείς. Από την κορυφή του βουνού πάνω από το χωριό μας, του Παλιόκαστρου, πρωτοαντίκρυισα το Ιόνιο, τη Ζάκυνθο, την Κεφαλονιά, ακούγοντας επτανησιακές καντάδες. Ένα παράθυρο στη δύση και σε μακρινούς ορίζοντες. Εκεί πάνω επικαλέσθηκα όλα τα πνεύματα της μάνας Αρκαδικής γης να έρθουν αρωγοί στα όνειρά μου και εκεί επάνω ξαναγυρνώ και κάνω τον απολογισμό μου. Από εκεί επάνω αντικρίζω τα μακρινά βουνά των Κ. Καλύβα, του Γιώργου Κάκου Πρωτοπαπά, του Ν. Παπαγεωργίου, του Δημ. Καρδαράκου, του Γ. Μποτή, της Ζαννέτας Παπαϊωάννου, της Θεοδώρας Κουφοπούλου, της Νίκης Κούλη, του Γιώργου Γιαννακόπουλου, του Γ. Σταθόπουλου ή πέρα το Καρδαριτσέϊκο του Δ. Δουζένη και νιώθω την αγάπη τους για το κομμάτι της γης που μας γέννησε καθώς και τις ευαισθησίες τους.

Ζ. Γ.:- Μελαγχολείτε για κάτι όσον αφορά την πατρίδα μας; Πώς σας φαίνεται η ερήμωση των Γορτυνιακών χωριών;
Κ. Σφ.: Τώρα κ. Γαϊτανάκη, ακουμπήσατε μια πάρα πολύ ευαίσθητη χορδή της ψυχής μου. Αν και είμαι ξενιτεμένος εδώ και 26 χρόνια, η πατρίδα μας είναι πάντοτε παρούσα μέσα μου. Ίσως επειδή μας λείπει εδώ έξω την πονάμε περισσότερο. Λυπόμαστε για ό,τι δυσάρεστο συμβαίνει κάτω αλλά τα στήθη μας γεμίζουν από υπερηφάνεια για κάθε ελληνική επιτυχία όπως η διεξαγωγή της Ολυμπιάδας ή η νίκη της εθνικής ποδοσφαίρου στο ευρωπαϊκό κύπελλο. 250 Έλληνες είμαστε στο Γκρατς και παραλύσαμε την κυκλοφορία εδώ πέρσι από τους πανηγυρισμούς. Προσπαθούμε να μεταδώσουμε τη γλώσσα, τις παραδόσεις, τα τραγούδια και την ιστορία του τόπου μας στα παιδιά μας και ιδρύσαμε ελληνικό σχολείο εδώ. Ήδη έχουμε 23 μαθητές. Δυστυχώς δεν υπάρχει ελληνική ορθόδοξη εκκλησία αλλά οι καθολικοί μας δανείζουν κάποια δική τους για τις λειτουργίες. Μέσα από τα έντυπα που μου έρχονται εδώ πληροφορούμαι τι γίνεται κάτω και αισθάνομαι τον παλμό της ελληνικής καθημερινότητας. Φυσικά και θλίβομαι για την ερήμωση των Γορτυνιακών χωριών και ευγνωμονώ όλους αυτούς που φυλάνε καραούλι εκεί πάνω. Ελπίζω να δοθούν κίνητρα ώστε οι νέοι να παραμένουν στα χωριά μας. Οι Αυστριακοί π.χ. είναι πιο έξυπνοι από εμάς που κινήθηκαν πιο σωστά α’ αυτήν την κατεύθυνση;

Ζ. Γ.:- Έχετε συνεργαστεί με αξιόλογους ερμηνευτές. Μιλήστε μας γι’ αυτή την συνύπαρξη.
Κ. Σφ: Είχα την ανεπανάληπτη τύχη ήδη από τα 29 μου να τραγουδήσω δίπλα σε σπουδαίους τραγουδιστές του Λυρικού θεάτρου, όπως οι Domingo, Pavarotti, Carreras, Bruson, Caballe, Freni, Ricciarelli, Gruberova, Cappuccilli, Ghiaurov, Raimondi, Ramey, Hoffer, Manuguerra και πολλούς άλλους, ακόμα και τη δική μας Αγνή Μπάλτσα. Πιστέψτε με, τυχαία δεν είναι όλοι τους αυτοί αξιόλογοι. Δίπλα στις υπέροχες φωνές που διέθεταν (γιατί πολλοί από αυτούς δεν ζουν ή δεν τραγουδούν πια) ήσαν πολύ εργατικοί και μεθοδικά μελετηροί. Πέρα από τη μουσικότητά τους ένιωθες στην ερμηνεία τους το βιμπράρισμα της καρδιάς τους πάνω στη σκηνή αλλά και την αγωνία που φέρνει το φορτίο του πραγματικού αρτίστα. Αισθάνομαι κι εγώ τεράστια ευγνωμοσύνη στο Θεό που μου χάρισε τέτοια φωνητικά προσόντα ώστε να στέκομαι ισάξια δίπλα τους. Όταν πρωτοτραγούδησα τον βασιλιά στην Άϊντα του Βέρντι δίπλα στον Παβαρόττι, θυμάμαι είχα βουρκώσει. Χριστέ μου, σκέφθηκα, μετά την άριά του τραγουδώ εγώ, από το μακρινό Βαλτεσινίκο; Κάποια φορά μετά από την πρόβα μου πρότεινε να φάμε μαζί. Στο δρόμο περιεργαζόμαστε τη βιτρίνα κάποιου μαγαζιού με αντρικά. – Πολύ φοβάμαι, του λέω, ότι δεν θα έχουν νούμερα για μας (κι οι δυο έχουμε φαρδύ θώρακα και πλατύ λαιμό). Εκείνη τη στιγμή ξεπροβάλλει το κεφάλι του πωλητή: – Κύριοι, για σας έχω μόνο γραβάτες !!!

Ζ. Γ.:- Υπάρχει κάποια δουλειά που ξεχωρίζετε; Κάποιο έργο που θα θέλατε να ερμηνεύσετε και δεν το έχετε μέχρι τώρα καταφέρει;
Κ. Σφ.: Ξέρετε οι ρόλοι είναι σαν τα παιδιά σου. Τ’ αγαπάς όλα εξ ίσου γι’ αυτό και τα αντιμετωπίζεις με τα ίδια κριτήρια. Είναι λίγο παρακινδυνευμένο να λέμε ότι αυτός ο ρόλος από την τάδε όπερα του Μότσαρτ είναι πιο σπουδαίος από εκείνον της τάδε όπερας του Βέρντι ή του Βάγκνερ ή του Μπετόβεν. Ο καθένας από αυτούς τους συνθέτες ήταν πνεύμα μοναδικό κι ανεπανάληπτο (genius) και τα έργα όλων αυτών έχουν αποκτήσει το χαρακτήρα του κλασικού έχοντας αντέξει τη φθορά του χρόνου. Ωστόσο υπάρχουν ρόλοι που μας «πάνε» καλύτερα είτε γιατί ταιριάζουν στην ψυχοσύνθεσή μας είτε γιατί η φωνή μας μπορεί ν’ αποδώσει καλύτερα μερικούς απ’ αυτούς. Τώρα για να έρθω στο δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, δεν σας κρύβω ότι αισθάνομαι και λίγο υπερήφανος που έχω τραγουδήσει σχεδόν όλο το ρεπερτόριο του βαθύφωνου, κάτι που δεν είναι και αυτονόητο στην πράξη. δύο όμως ρόλους αν και μου εζητήθη επανειλημμένως δεν δέχθηκα να τους ερμηνεύσω λόγω της υψηλής τεσσιτούρας στην οποία είναι γραμμένοι: Ο Μπόρις Γκουντούνοφ του Modest Mussorgsky και ο Hagen από το Gotterdammerung (Το Λυκόφως των Θεών) από το δακτυλίδι των Νιμπελούγκεν του Richard Wagner. Ίσως κάποτε το επιχειρήσω.

Ζ. Γ.: – Το ταλέντο τι ρόλο παίζει στον δικό σας χώρο και γενικότερα; Είναι απαραίτητο ή απλώς η αφετηρία για να ξεκινήσει κάποιος;
Κ. Σφ.: Όχι μόνο στην Τέχνη αλλά και σε όλους τους χώρους παίζει το ταλέντο πρωταρχικό ρόλο. Συνιστώ το υπέροχο βιβλίο του Διονύση Δουζένη «Η μαστοριά των πωλήσεων»). Σε μας όμως είναι προϋπόθεση. Πώς να γίνεις λυρικός καλλιτέχνης εάν δεν διαθέτεις ωραία, μεγάλη και μεταλλική φωνή; Ή ζωγράφος ή γλύπτης εάν δεν πιάνουν τα χέρια σου; Όμως το ταλέντο από μόνο του δεν φθάνει. Θέλει δουλειά, δουλειά, δουλειά. Πώς να παραστήσεις τόσους χαρακτήρες εάν δεν έχεις παρατηρητικότητα; Τι να την κάνεις την ωραία φωνή εάν δεν εξασκείσαι καθημερινά, εάν δεν μελετάς τους ρόλους σου, δεν καλυτερεύσεις τις γνώσεις και την προφορά σου στις γλώσσες που καλείσαι να τους τραγουδήσεις; ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΣΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙΣ ΚΑΛΟΣ. Από το τίποτα δε βγαίνει τίποτα. Ξέρετε, δουλεύοντας σκάβουμε βαθιά μέσα μας, διευρύνουμε τους πνευματικούς μας ορίζοντες ώστε να μπορούμε να δούμε τα πράγματα πιο καθαρά από την οποιαδήποτε οπτική γωνία. Αυτό ήταν το μεγαλείο της Κάλλας. Ήταν ο ρόλος που εκάστοτε ερμήνευε. Όπλο της η σιδερένια θέληση. Αυτά μου τόνιζαν οι συχωρεμένοι μου δάσκαλοι στη Δραματική Σχολή του Ωδείου των Αθηνών όπου σπούδασα, ο Δ. Μυράτ, ο Μ. Λυγ΄ζιος και ο Α. Τερζάκης, αυτοί που με περίμεναν όπως και η Φ. Σαραντοπούλου στην Αθήνα τα Σαββατοκύριακα να έρθω από τον Πύργο όπου υπηρετούσα τη θητεία μου για να περάσουμε τους ρόλους ή να εργαστούμε φωνητικά. Με την ευκαιρία θα ’θελα να δώσω στα νεώτερα παιδιά, αυτά που αποτελούν το μέλλον του τόπου μας, κουράγιο. Όπου και ό,τι κι αν σπουδάζουν να μη δειλιάσουν. Δεν είναι οι μόνοι που συνάντησαν ή συναντούν δυσκολίες. Να πιστεύουν στη Δύναμη και στην Ανταπόκριση του Θεού και σ’ αυτό που κάνουν ακράδαντα. Η Ελλάδα μας δεν θα τους προδώσει ποτέ γιατί ο καθένας μας είναι μια Ελλάδα. (Συγκρίνατε το Α’ κεφ. του έργου του Πλουτάρχου «Δημοσθένης»).

Ζ. Γ.: – Ποια θεωρείτε την σπουδαιότερη αρετή σ’ έναν άνθρωπο; Και ποιο πιστεύετε ότι είναι το χειρότερο ελάττωμα;
Κ. Σφ.: Τι δύσκολες ερωτήσεις μου κάνετε κ. Γαϊτανάκη; Αλήθεια, υπάρχει η σπουδαιότερη αρετή ή το χειρότερο ελάττωμα; Θα επιχειρήσω ωστόσο μιαν απάντηση επικαλούμενος το λόγο του Πλάτωνα που σαν 4 βασικές αρετές θεωρούσε τη σοφία, τη λογική, την τόλμη και τη δικαιοσύνη. Με το ίδιο σκεπτικό θα πρέπει η αδιαφορία, η δειλία και η αδικία να είναι τα μεγαλύτερα ελαττώματα. Εγώ σ’ αυτά θα προσέθετα και την τεμπελιά καθότι «αργία μήτηρ πάσης κακίας». Ξέρετε, οι αρετές όπως και τα ελαττώματα είναι σαν το ντόμινο. Το ένα φέρνει το άλλο.

Ζ. Γ. :- Όταν είστε στο καμαρίνι σας, πώς ξεκουράζεστε; Διαβάζετε, ακούτε μουσική ή απλώς χαλαρώνετε;
Κ. Σφ.: Γενικά διαβάζω ευχαρίστως όταν βρίσκω καιρό και ό,τι πέσει στα χέρια μου. Αυτό συμβαίνει και στο θέατρο στα διαλείμματα των προβών ή των παραστάσεων. Έχω παρακαλέσει ορισμένα έντυπα από την πατρίδα να μου έρχονται στο θέατρο. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι δύναμη παίρνω διαβάζοντάς τα. Είναι η παρουσία της μάνας πατρίδας εκεί που μου δίνει κουράγιο και κουρδίζει την ψυχή μας. Πάντως χωρίς υπερβολή η «Γορτυνία» με ντοπάρει δεόντως πριν ανέβω στη σκηνή. Φυσικά δεν λείπουν οι αρχαιοέλληνες φιλόσοφοι, ο Παυσανίας και ο πανέξυπνος Δημοσθένης (από τον καιρό της διδακτορικής μου διατριβής), πολλές ποιητικές συλλογές που ευγενώς μου έχουν αποσταλεί και τα «ΑΝΟΜΟΙΑ ΤΟΠΙΑ» σας. Έχετε ταλέντο. Τώρα, βέβαια, αν δεν μπορούμε να πάρουμε τα πόδια μας από την κούραση, δεν είμαστε πια και 30άρηδες, υπάρχει εκεί και ένα κρεβάτι όπου μπορούμε να ξαπλώσουμε για λίγο.

Ζ. Γ.: – Οι Έλληνες είμαστε λαός με αγωγή ή θέλουμε εκπαίδευση; Πόσο μας έχει βοηθήσει η ένταξή μας στην Ενωμένη Ευρώπη;
Κ. Σφ.: Όλοι οι λαοί θέλουν εκπαίδευση γιατί η αγωγή είναι ένα πράγμα λεπτό και σχετικό. Δεν θέλει εκπαίδευση εκείνος ο Αμερικανός που κάθεται στην πρώτη σειρά στην όπερα και ενόσω εσύ χτυπιέσαι στο σανίδι και πάει ο ιδρώτας και το δάκρυ κορόμηλο, αυτός μασάει την τσίχλα του; Ή εκείνος ο Ελβετός που ενώ εσύ του χαρίζεις δυο εισιτήρια για την παράσταση αυτός κοιτάζει την αναγραφόμενη τιμή; Ή κάποιος «Ευρωπαίος» που σου κλέβει το σπαρτίτο και δεν έχεις να κάνεις την δουλειά σου; Κοιτάξτε: Εμείς οι Έλληνες έχομε στα γονίδιά μας πολύ ωραία στοιχεία γιατί είμαστε κληρονόμοι του πανάρχαιου ελληνικού πολιτισμού και έχομε ρίζες βαθιές. Έχουμε καλοσύνες, φιλότιμο (μοναδική λέξη στα λεξικά), φιλοξενία, φιλοπατρία, φιλανθρωπία (να μια σπουδαία αρετή, γιατί όχι η σπουδαιότερη!). Κι ας είμαστε μια χούφτα άνθρωποι κι έχουμε μια κουκίδα τόπο στον παγκόσμιο χάρτη. Ξέρετε, κάποτε το συνειδητοποίησα αυτό όταν πετώντας από το Κάιρο (αν αντιστρέψετε τα αιγυπτιακά τοπωνύμια είναι ελληνικά, Σαϊδ, Ασσουάν) βρεθήκαμε πάνω από την Ελλάδα. Στο ύψος της Εύβοιας μπορούσες να διακρίνεις δεξιά τη Θάσο και αριστερά τον Ακρίτα, το νοτιότερο σημείο της Μεσσηνίας. Κι όμως , κ. Γαϊτανάκη, θέλουμε εκπαίδευση. Να μπαίνεις στο ταξί και να υπάρχει κι ένας σταθμός με κλασική μουσική που να σε ημερεύει. Να ρωτάς τα παιδάκια ποιος έγραψε τον «Μαγικό Αυλό» και να χαίρεσαι όταν το ξέρουν. Τι έχουν παραπάνω από εμάς οι Ουγγαρέζοι, οι Βούλγαροι ή οι Ρουμάνοι που οι καλλιτέχνες τους έχουν κατακλύσει τον κόσμο; Κάνω θερμή παράκληση σ’ αυτούς που χειρίζονται τα κοινά μας να μην ολιγωρήσουν σ’ αυτό το θέμα. Ακόμα κι όταν απολαμβάνουν ένα ποτηράκι σε κάποια παραλία να μην ξεχνούν πώς κάποια ελληνόπουλα πάσχιζαν ή πασχίζουν αβοήθητα σε ξένες Μουσικές Ακαδημίες. Αυτά τα παιδάκια ίσως τα χρειαστεί αύριο η Ελλάδα αλλά και η κάθε Ενωμένη Ευρώπη. Θυμάμαι τα λόγια του Μυράτ: – Που θα πας πρώτα το βράδυ τον ξένο που φιλοξενείς; Μα προφανώς πρώτα στην όπερα που δεν γνωρίζει σύνορα και πατρίδες. Πάντως δεν σας κρύβω τη χαρά και τον ενθουσιασμό μου που η Λυρική μας Σκηνή έχει φθάσει σ’ ένα αξιοζήλευτο ποιοτικό επίπεδο και συχνότερα από παλιά ακούγονται έξω τα ονόματα των νέων Ελλήνων Λυρικών καλλιτεχνών. Τώρα το πόσο μας έχει βοηθήσει η ένταξή μας στην Ενωμένη Ευρώπη σ’ αυτόν τον τομέα μπορώ να πω ότι η κάθε επαφή με δυτικές κουλτούρες έχει πάντα θετικά αποτελέσματα. Δέστε τη μουσική παράδοση των Επτανησίων.

Ζ. Γ.: – Στην Αυστρία εμφανίζονται φαινόμενα ρατσισμού. Πόσο επικίνδυνο είναι αυτό για τους ανθρώπους και τους λαούς της παγκοσμιοποίησης;
Κ. Σφ.: Δυστυχώς δεν λείπουν και αυτά τα φαινόμενα είναι πολύ εύκολο να λες ότι για όλα τα κακά φταίνε οι αλλοδαποί θέλοντας να αποκομίσεις πολιτικό όφελος. Παλιά, πικρή εμπειρία από τα χρόνια του Ναζισμού. Ευτυχώς που τα δύο μεγάλα κόμματα της Αυστρίας και οι Οικολόγοι βλέπω να δουλεύουν στη σωστή κατεύθυνση. Σήμερα που παρά την οικονομική στενότητα και εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων το νιώθεις ότι οι λαοί είναι πιο κοντά, οι αποστάσεις έχουν μικρύνει και η συνύπαρξη μοιάζει πιο εφικτή. Στο θέατρό μου συνεργαζόμαστε καλλιτέχνες από 17 κράτη. Κανένα κακό σημάδι λοιπόν, για την παγκοσμιοποίηση, η οποία όμως τουλάχιστον σ’ αυτή τη φάση μου θυμίζει και λίγο τον… κάβουρα.

Ζ.Γ.:- Επισκέπτεστε συχνά την Ελλάδα και το Βαλτεσινίκο; Σκέφτεστε κάποτε να επιστρέψετε πίσω; Ίσως όταν αποκτήσουμε Όπερα στην Αθήνα;
Κ. Σφ.: Κάθε καλοκαίρι, 2 έως 3 εβδομάδες θέλω να βρίσκομαι στο Βαλτεσινίκο. Δεν ξέρετε πόσο χαίρομαι που τόσο αρέσει και στις κόρες μου! Η 85χρονη μητέρα μου ξανανιώνει κάθε φορά. Εκεί αναπνέω τον γνώριμό μου αέρα και παίρνω τεράστια δύναμη γιατί εκεί οι ρίζες είναι πιο βαθιές. Γίνομαι κυριολεκτικά σαν το μικρό σκυλί. Α! τώρα μου ’ρθε στο μυαλό κι ένα ανέκδοτο: Πάει κάποιος στον ψυχίατρο. – Γιατρέ, έχω ένα πρόβλημα, νομίζω ότι είμαι σκυλί. – Το έχετε καιρό; – Από κουτάβι! Βλέπετε, μίλησα για το χωριό μου και άνοιξε η καρδούλα μου. Με χαρά συναντώ όλους ανεξαιρέτως τους συγγενείς, γειτόνους, κουμπάρους, φίλους και συμπατριώτες. Με μερικούς έχω και προηγούμενα στη …δηλωτή. [Στο σημείο αυτό θέλω να ευχαριστήσω όλους όσους με οποιονδήποτε τρόπο συνέβαλαν ή συμβάλουν στο καλό του χωριού μας.] Πάω και στην Τρίπολη να δω την αδελφή μου οικογενειακώς, τους κουμπάρους μου κι όλους τους φίλους εκεί. Περνώ κι από τα Μαγούλιανα γιατί η μάνα μου νέα πήγαινε εκεί να φέρει νερό από τη βρύση του πλατάνου και ο πατέρας μου την είδε, του άρεσε και την πήρε μαζί του στο Βαλτεσινίκο. Φυσικά και χαίρομαι και τη θάλασσά μας αφού εκεί που πρωτοκολύμπησα σε θάλασσα, στο καβούρι του Κατάκωλου (μετά βέβαια από το ρέμα στο Πορί) έχω κι ένα σπίτι εξοχικό. Πέρσι ήπια με το φίλο μου Πάνο Χριστόπουλο που είναι μεγαλέμπορος στον Πύργο και δυο ποτηράκια στην υγειά του Καλύβα. Πολλές φορές όμως συμβαίνει να κατεβαίνω και πιο συχνά στην πατρίδα, όταν π.χ. έχω παραστάσεις στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Χαίρομαι ιδιαίτερα που θα συμμετάσχω στον «ΟΘΕΛΛΟ» της κάνοντας έτσι και το ντεπούτο μου στο Ηρώδειο (22, 23 και 26 Ιουνίου 2005). Το να γυρίσω μόνιμα τώρα στην πατρίδα δεν είναι του παρόντος. Θα ’θελα όταν, πρώτα ο Θεός βγω στη σύνταξη να περνάω πολύν καιρό κάτω. Εύχομαι ολόψυχα στη Λυρική μας, το αρχαιότερο και μοναδικό λίκνο της όπερας στην Ελλάδα, να αποκτήσει σύντομα καινούργιο, λαμπρό θέατρο κι εγώ, όσο μπορώ θα δίνω το παρόν μου. Α! ξέρετε, δεν έχω τραγουδήσει ακόμα στα ελληνικά. Λέω λοιπόν κάποτε στο Διευθυντή της, τον Λουκά Καρυτινό, έναν πανέξυπνο άνθρωπο, πως θα ’θελα να τραγουδήσω ένα ρόλο με φουστανέλα. – Που να βρω τόσο πανί για σένα, μου λέει! Θα ’θελα πολύ, κ. Γαϊτανάκη, να ευχαριστήσω μέσω της εφημερίδας και τον Δημήτρη Γιάκα, που δεν έπαψε ποτέ να με μετακαλεί, άσχετα αν εγώ δεν μπορώ πάντα λόγω υποχρεώσεών μου αλλού να κατεβαίνω στην Αθήνα.

ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ: Τελειώνοντας, θα θέλαμε να μας πείτε δυο λόγια για την «Γορτυνία», την οποία διαβάζετε και αγαπάτε. Τι σας αρέσει περισσότερο από την ύλη της και τι της εύχεστε για το μέλλον;
Κ. Σφ.: Είχα τη χαρά να γνωρίσω μέσω του αείμνηστου στρατηγού Γιάννη Ρέππα, το καλοκαίρι του 1984, τον εκδότη και διευθυντή της «Γορτυνίας» Κώστα Καλύβα και εξεπλάγην από το δημοσιογραφικό επαγγελματισμό αλλά και τον άδολο πατριωτισμό του. Αυτός ο Άρχοντας της Γορτυνίας, θα έχει για πάντα τη βαθιά εκτίμηση και την αγάπη μου. Μέσω της εφημερίδας του, εμεί οι αναγνώστες του εντός και εκτός Ελλάδος, άγνωστοι μεταξύ μας βρεθήκαμε τόσο κοντινοί. Του εύχομαι ολόψυχα προσωπική και οικογενειακή ευτυχία όπως και σε σας όλους τους άξιους συνεργάτες του που με τα γραπτά σας μας συνοδεύετε σ’ όλα τα πλάτη και τα μήκη της γης. Την ύλη της εφημερίδας την διαβάζω όλη ανεξαιρέτως και σιγά –σιγά για να βγει ο μήνας. Είναι σαν τα χάπια: Βλέπεις καλό μόνο όταν τα παίρνεις καθημερινά και στη σωστή δοσολογία. Σας ευχαριστώ και καλή αντάμωση στην πατρίδα.

___________________________________________________________________________________________

(*) Συνέντευξη – ποταμός του ΔΙΟΝΥΣΗ Γ. ΔΟΥΖΕΝΗ στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη (δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Γορτυνία»): «Η ΕΥΤΥΧΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΠΟΥΛΙ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΦΡΟΝΤΙΣΕΙΣ»

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΟΥΖΕΝΗΣ ΦΩΤΟΖ. Γ.: – Κύριε Δουζένη, κατάγεστε από το Καρδαρίτσι. Επισκέπτεστε το χωριό σας; Ποιες αναμνήσεις διατηρείτε πιο έντονες για τον τόπο σας;
Δ. Δ.: Το χωριό μου είναι ξαπλωμένο στην πλαγιά του Αγίου Γεωργίου, σε υψόμετρο χίλια περίπου μέτρα και σήμερα έχει περίπου 25 κατοίκους από 500 που άφησα εγώ, φεύγοντας το 1949 με την Ενάτη Μεραρχία. Με ρωτάτε τι αναμνήσεις διατηρώ πιο έντονα για το χωριό μου. Και τι δεν διατηρώ, κάτι άλλωστε που όλοι εμείς οι Γορτύνιοι διατηρούμε και περνώντας τα χρόνια, ξετυλίγεται το κουβάρι της κουρασμένης μνήμης όλο και περισσότερο και προβάλλει εικόνες, που δεν ξέχασα ποτέ. Τους γονείς μου, τα αδέλφια μου, το σχολειό μου, τους συμμαθητές μου, τον παπά και τον δάσκαλο, το θέρο, το αλώνισμα, τις θυμωνιές, τον ξόφυλλο τα βράδια, τις τσούπες και τα παλικάρια του χωριού, την τρανή βρύση με τις τρεις καντάλες, τα πανηγύρια, τις γιορτές, τους γάμους, τα συμπεθεριά και τα κανίσκια, μα πάνω απ’ όλα την ανθρωπιά. Φτώχεια, πείνα και δυστυχία. Είχαμε όμως αγάπη. Γινόταν μια γιορτή και την γιορτάζαμε όλοι. Πέθαινε κάποιος παππούς ή κάποια γιαγιά και το χωριό πενθούσε. Δεν μοιάζαμε με σκόρπια κοινωνία. Ήταν σαν να ζούσαμε, όλοι σε ένα μεγάλο σπίτι. Ντρέπομαι να σας πω, πώς για διαφόρους λόγους, το βλέπω μία ή δυο φορές τον χρόνο και σίγουρα της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου.

Ζ. Γ.: – Οι Γορτύνιοι αγαπούν τα χωριά τους ή μήπως είναι οι επισκέπτες του
Σαββατοκύριακου και των διακοπών του Πάσχα και του καλοκαιριού;
Δ. Δ.: Οι Γορτύνιοι δεν αγαπούν τα χωριά τους. ΤΑ ΛΑΤΡΕΥΟΥΝ και θέλουν να βρίσκονται συχνά, μα δεν τα καταφέρνουν, κυνηγώντας το μεροκάματο, τον τιμάριθμο και τα παράξενα της εποχής. Νοερά όμως βρίσκονται κάθε μέρα στις πλατείες και στα σοκάκια του χωριού. Στο καφενεδάκι που άφησαν φεύγοντας γεμάτο και τώρα είναι αδειανό. Οι ανάγκες δυστυχώς δεν μας επέτρεψαν και μην το θεωρήσετε δικαιολογία, να πείσουμε όσο έπρεπε τα παιδιά μας, να επισκέπτονται τον τόπο των γονιών τους. Προσωπικά, όταν ρωτούν τον γιό μου, 43 χρονών σήμερα, από ποιο μέρος είναι, εκείνος απαντά από το Καρδαρίτσι. Η κόρη όμως, 40 χρονών σήμερα., λέει από Αθήνα. Κατάφερα λοιπόν και πέτυχα το 50%.

Ζ.Γ.:- Τα χωριά της επαρχίας μας αλλά και όλης της χώρας, ερημώνουν. Οι
«Καποδιστριακοί Δήμοι» δεν βοήθησαν την κατάσταση. Μήπως χρειάζεται
ένας καλός μάνατζερ σε κάθε Δήμο για να δουν άσπρη μέρα;
Δ. Δ.: Οι «Καποδιστριακοί Δήμοι» έχουν και αυτοί το αρνητικό αλλά και το θετικό τους αποτέλεσμα. Αρνητικό, διότι δημιουργήθηκαν και στελεχώθηκαν από άρχοντες που δεν ζούσαν μόνιμα στην περιοχή και θετικό γιατί οι αποφάσεις για πολλά χωριά, παίρνονται σήμερα στην έδρα του Δήμου και ίσως είναι λιγότερο γραφειοκρατικές και περισσότερο αποτελεσματικές. Το ποτάμι όμως δεν γυρίζει πίσω. Οι Δήμοι μας και τα χωριά μας αδειάσανε. Οι νεκροί είναι πολλαπλάσιοι των γεννήσεων και τα προβλήματα αλλού βρίσκουν την λύση τους και αλλού όχι. Υπάρχουν και Δήμαρχοι που αγωνίζονται με μεράκι και με αγάπη παραμερίζοντας την μοναξιά και τις φτωχοκριτικές που πρέπει να ομολογήσουμε, ότι εμείς οι Αρκάδες τις έχουμε αυξημένες στο πετσί μας. Δεν είναι ο Μάνατζερ που θα φέρει την προκοπή γιατί και κείνος ένας από μας θα είναι και από ότι είδαμε τους Μάνατζερ – δεν μ’ αρέσει η λέξη – τους Γενικούς, τους Διοικητές που έβαλε το κουβέρνο στα νοσοκομεία και στις ΔΕΚΟ τα σπείρανε λιοκόκι. Οι Δήμοι μας θα προκόψουν αν γίνουμε όλοι μια γροθιά και δώσουμε αγάπη και συμπαράσταση στους άρχοντες που εκλέξαμε χωρίς σκουσμάρια και κραυγές. Τότε μπορεί κάτι να γίνει και να μην ξεχνάμε πως το Καρδαρίτσι το ΄49 που έφυγα είχε 450 ανθρώπους και σήμερα 25 με το ζόρι.

Ζ. Γ.: – Ποιος θεωρείται πετυχημένος πωλητής, κ. Δουζένη;
Δ.Δ.: Σ’ αυτό σας το ερώτημα θα σταθώ σαν πωλητής που είμαι πάνω από 50 χρόνια, λιγάκι παραπάνω. Κατ’ αρχήν εμείς οι Γορτύνιοι και οι Αρκάδες γενικά και ειδικότερα οι Πελοποννήσιοι, είμαστε από την φύση μας πωλητές. Ο πωλητής δεν πουλά μόνο προϊόντα. Πουλάει υπηρεσίες, πληροφόρηση, γνώσεις, πολιτικά προγράμματα και συμβάλλει στην βελτίωση της ζωής. Ο πετυχημένος πωλητής εκτός από τα προσόντα, που είναι πάρα πολλά όπως η ευγένεια, το ήθος, η πειθαρχία, η υπομονή, η επιμονή, η πρωτοβουλία, η εργατικότητα, η αυτοπεποίθηση, ο ενθουσιασμός, πρέπει να διαθέτει και στοιχεία ηθοποιού και ποιητή. Ποιητή, γιατί ο λόγος του πρέπει να κυλά σαν γάργαρο νερό την ώρα της ανάπτυξης των επιχειρημάτων και ηθοποιού γιατί θα βρεθεί στην ανάγκη να αυτοσχεδιάσει και να αλλάξει πολλούς ρόλους, τόσους όσοι και οι πελάτες που θα επισκεφθεί, γιατί κανείς δεν μοιάζει μεταξύ τους. Ανέφερα πολιτικά προγράμματα, γιατί και οι πολιτικοί μας είναι πωλητές και πρέπει να έχουν προσόντα πωλητή. Τώρα θα μου πείτε, αυτοί πουλάνε όνειρα και ελπίδες, πουλάνε «θα» και «θα» και μεις πληρώνουμε αμαρτίες, γιατί ο σωστός πωλητής πρέπει να τηρεί ό,τι υπόσχεται και υπόσχεται πάντοτε, ό,τι μπορεί να τηρήσει.

Ζ.Γ.:- Είστε ένας πετυχημένος επιχειρηματίας και μια πένα που τσακίζει κόκαλα. Τι θα συμβουλεύατε τους νέους για να πάνε μπροστά στη ζωή τους;
Δ.Δ.: Ευχαριστώ για το κοπλιμάν. Το πρώτο λοιπόν που θα τους συνιστούσα, να αρπάξουν ένα μεγάλο κομμάτι κόκαλο και να σπάσουν τις πένες της γραφειοκρατίας και των συνεχών αναδιαρθρώσεων και αλλαγής των Υπουργών στο Υπουργείο τους. Κάθε ένα – δύο χρόνια ένας καινούργιος σοφός, φέρνει στο Υπουργείο Παιδείας τα πάνω κάτω. Συμβουλεύω λοιπόν να τους αγνοήσουν, να μελετούν όσο μπορούν και να μην στέκονται στις αποφάσεις τους, σχολιάζοντας γιατί, το πώς και το πότε. Να βάλουν υψηλούς στόχους στην ζωή τους και αν είναι οι στόχοι ανάλογοι, όχι μ’ αυτό που θέλουν οι ίδιοι και οι γονείς τους, αλλά μ’ αυτό που μπορούν, που θα το αγαπάνε και που θα το υπηρετήσουν με αυταπάρνηση. Μην καρτερούνε εκείνα που τους τάζουνε. Τα τάξαν χρόνια πριν στον παππούλη μου, στον πατέρα μου, σε μένα και στα παιδιά μου. Το 1988 με κάλεσαν στα Τ.Ε.Ι. Πειραιώς να μιλήσω για τις τεχνικές των πωλήσεων, στο Α΄ Συμπόσιο MARKETING και Διοίκησης Επιχειρήσεων, που διοργάνωνε η Σχολή για τους τελειόφοιτους. Ανέπτυξα τα θέματά μου, τους είπα πώς ένα νυχτερινό Γυμνάσιο έχω τελειώσει και πώς υπηρέτησα τις πωλήσεις ως παραγγελιολήπτης, πωλητής, επιθεωρητής, διευθυντής πωλήσεων σε πολυεθνικές. Με καταχειροκρότησαν, όταν τέλειωσα. Στα τέσσερα χρόνια που φοιτούσαν, δεν είχαν ακούσει άνθρωπο της αγοράς και συγκινήθηκα όταν παλικάρια μέχρι εκεί πάνω, με ρώτησαν στο διάλειμμα, αν είναι κατάλληλοι για πωλητές. – «Μα, τώρα, ρωτάτε; Επιλέξατε έναν κλάδο χωρίς να γνωρίζετε που θα σας βγάλει; Ή μήπως το επιβάλλουν οι γονείς σας;» Όλες οι Μανάδες θέλουν τους γιούς τους τρανούς επιστήμονες. Μεγαλογιατρούς, μεγαλομηχανικούς. Μεγαλοδικηγόρους. Ρίχνουνε τα παιδιά τους στο άγνωστο χωρίς να είναι εις θέσιν να μετρήσουν τα προσόντα τους και κείνα βασανίζονται, γιατί δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα ή και αν πάρουν κάποιο πτυχίο δεν μπορούν να ασκήσουν επάγγελμα και έχουμε τον αδελφό τον μπογιατζή, να συντηρεί τον αδελφό του τον επιστήμονα και τον δικηγοράκο να σφουγγαρίζει το γραφείο του τάδε, γιατί δήθεν αρρώστησε η θεία του, που θα το καθάριζε. «Αγαπημένα μου παιδιά» τους είπα. «Αν αυτό που επιλέξατε ή δεν επιλέξατε δεν το αγαπάτε, δεν θα το υπηρετήσετε ποτέ σωστά, αλλά δεν πρέπει να πείτε ότι σας αδικήσανε, αλλά να πούμε όλοι μαζί ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΝΤΡΑΠΟΥΜΕ.»

Ζ.Γ.:- Η στήλη σας στην εφημερίδα «Γορτυνία» είναι από τις πιο αγαπημένες των αναγνωστών. Που οφείλεται αυτό;
Δ. Δ.: Αν είναι όπως το λέτε, χαίρομαι και ευχαριστώ τον Κώστα τον Καλύβα, που έχω την ευκαιρία να επικοινωνώ με τους αγαπημένους συμπατριώτες, του Πάνω και του Κάτω Κόσμου. Αν πράγματι αγαπάνε τη στήλη μου, είναι γιατί είναι αληθινή και τίμια. Γράφει αυτά που μερικοί δεν τολμούν και τολμά αυτά που μερικοί δεν γράφουν. Τους θυμίζει τον τόπο που γεννήθηκαν, τους θυμίζει την ανθρωπιά, τα ήθη και τα βάσανα που περάσανε. Τα όνειρά τους. Μιλώ με την μακαρίτισσα την Μάνα μου και κείνοι με την δικιά τους. Κάποιος μου είπε στο τηλέφωνο: «Μπράβο, κύριε Δουζένη. Κατάφερες και με έπεισες να μην σκιάζομαι τον θάνατο. Καρφάκι δεν μου καίγεται για το στερνό ταξίδι.» Το ίδιο του είπα αισθάνομαι και γω και όταν θα έρθει η ώρα, αντί να γράφω εγώ γράμμα στον κάτω κόσμο, θα γράφει κάποιος άλλος και θα του απαντάω εγώ, για να ξαποστάσει λιγάκι και η Μάνα του Καρδαριτσιώτη.

Ζ. Γ.: – Μιλώντας με τη μάνα σας στον κάτω κόσμο, επισημαίνετε με τον πιο εύστοχο τρόπο όσα σήμερα μας καταδυναστεύουν. Ποια είναι τα μεγαλύτερα βάσανα των Νεοελλήνων;
Δ. Δ.: Τα σημερινά βάσανα των Ελλήνων είναι σχεδόν τα ίδια με κείνα που είχαν οι πατεράδες και οι παππούδες μας. Διαφέρουν μόνο στο είδος, στον τύπο, στην ποσότητα και στην ποιότητα. Η μάνα μου δεν είχε νερό, δεν είχε φως, δεν είχε δρόμο, δεν είχε γιατρό. Εγώ τα έχω όλα αυτά, είμαι όμως άνεργος και δεν μπορώ να τα πληρώσω. Η Μάνα μου κοιμόταν στα χωράφια, στα περιβόλια, στα διάσελα και στις ραχούλες και εγώ κάθε βδομάδα παρέα με τον σιδερά να συμπληρώσουμε και άλλα κάγκελα στο φρούριο του σπιτιού μου. Και από την άλλη την Μάνα μου την λέγανε νοικοκυρά και μένα με φωνάζουνε ρατσιστή, γιατί είπα πως με ενόχλησαν οι οικονομικοί ληστές που σφάζουν, κλέβουν και ρημάζουν. Εγώ ρατσιστής; Ο γυρολόγος και ο εργάτης; Ο θυρωρός και ο γκάσταρμπάϊτερ της Γερμανίας; Έχουμε και μεις μετανάστες λένε του Κουβέρνου τα αχαμνά μυαλά. Και Έλληνες πήγαν στην Γερμανία, πεντακόσιες χιλιάδες το ΄60 -΄65. Τριάντα χιλιάδες στο Αννόβερο που ήμουν και γω, δεν κλείσαν όμως οι Γερμανοί τις πόρτες και τα παράθυρα. Άνοιξαν την καρδιά τους και μας καλούσαν σπίτια τους και το μόνο που δεν δεχόντουσαν και λυπόντουσαν ήταν που βλέπανε τους Έλληνες, τους κληρονόμους του πολιτισμού του κόσμου, να δουλεύουν εργάτες σε μια χώρα, που καταστράφηκε στον πόλεμο.

Ζ. Γ. : – Γιατί ο τόπος μας δεν έχει βρει τη θέση που του αξίζει στην οικουμένη; Φταίνε οι πολίτες, οι πολιτικοί, κάτι άλλο;
Δ. Δ.: Όλοι φταίμε. Και οι πολίτες και οι πολιτικοί και το κάτι άλλο. Περισσότερο όμως φταίει, ΤΟ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ και ορισμένοι πολιτικοί. Γιατί ΤΟ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ, δεν θα μπορούσε να κάνει πολλά πράγματα και να μας βλάψει, αν δεν το ανέχονταν και αν δεν ανεχόμασταν και εμείς με την σειρά μας, αυτούς τους κυρίους που δουλοπρεπώς, στηρίζουν, ευχαριστούν και υποστηρίζουν ΤΟ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ. Το ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ μας σκιάζεται και μας υπονομεύει και όταν λέω μας σκιάζεται, δεν σκιάζεται εμάς σαν άτομα, σαν υπάρξεις, αλλά τρέμει τον πολιτισμό μας, την γλώσσα μας, την ιστορία μας και το μυαλό μας. Δεν μπορεί να δεχθεί τον Μητρόπουλο Διευθυντή της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Νέας Υόρκης. Δεν μπορεί να δεχτεί τον Ωνάση κυρίαρχο στις θάλασσες. Δεν μπορεί να δεχτεί τον Λάτση κυρίαρχο στα πετρέλαια. Δεν μπορεί να δεχτεί ως Έλληνες τον Χριστόφορο Κολόμβο (Χριστόφορος Κολοβός) και τον Μάρκο Πόλο (τον Κεφαλονίτη Μαρκόπουλο). Και ΤΟ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ μας τάπε ξεκάθαρα τον Σεπτέμβριο του ΄94 και ΚΑΝΕΝΑΣ δεν αντέδρασε. Ο «Φιλέλληνας» Χένρυ Κίσσινγκερ, Εβραίος σιωνιστής, πρώην ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, σε δημόσια ομιλία του κατά την βράβευσή του από τους επιχειρηματίες της Ουάσιγκτον, δήλωσε: «Ο ελληνικός λαός είναι ατίθασος και γι’ αυτό πρέπει να τον πλήξουμε βαθιά στις πολιτιστικές του ρίζες. Τότε ίσως συνετιστεί. Να πλήξουμε την γλώσσα, την θρησκεία, τα πνευματικά και ιστορικά του αποθέματα, ώστε να εξουδετερώσουμε κάθε δυνατότητα να αναπτυχθεί, να διακριθεί, να επικρατήσει, για να μην μας παρενοχλεί στα Βαλκάνια, στη Μεσόγειο, στην Μέση Ανατολή, σε όλη αυτή την νευραλγική περιοχή, μεγάλης στρατηγικής σημασίας για μας!!! Για την πολιτική των ΗΠΑ». Τα σχόλια, κ. Γαϊτανάκη, δικά σας. Τα λεβεντόπαιδα πάντως του τούνελ, της στοάς και των αυλοκολάκων, έδωσαν χείρα βοηθείας στον «Φιλέλληνα» και στο περιβάλλον του όσο μπορούσαν και σε ότι αφορά την γλώσσα μας και την θρησκεία μας και τον πολιτισμό μας. Ρωτάμε μαθητές Λυκείου τι ήταν ο Κολοκοτρώνης και απαντούν ποδοσφαιριστής ή είπε το «ΟΧΙ» του ΄40. Και εγώ ξυπόλητος γνώριζα τον Κολοκοτρώνη από την Γ΄ Δημοτικού στο Καρδαρίτσι.

Ζ. Γ.:- Τελικά, ποια είναι η ευλογία και ποια η μεγάλη πληγή της Ελλάδας;
Δ.Δ. :Η ευλογία της χώρας μας είναι η γεωγραφική της θέση. Ο Παράδεισος της Ευρώπης. Η ιστορία της, ο πολιτισμός της, το υψηλό επίπεδο νοημοσύνης και το φιλότιμο που απλόχερα μας μοίρασε ο πανάγαθος. Άδικα ψάχνουν οι ξένοι να βρούνε τη λέξη ΦΙΛΟΤΙΜΟ στα λεξικά τους. Η φύση τους στέρησε αυτή την χαρά. Κατάρ η φαγωμάρα μας. Βλέπουμε το σωστό, το αναγνωρίσουμε, το χειροκροτούμε και κάνουμε το αντίθετο. Δεν λέμε σαν καλοί πωλητές αυτά που θέλει να ακούσει ο συνομιλητής μας. Λέμε αυτά που θέλουμε να ακούσουμε εμείς και χαϊδεύουμε τα δικά μας αυτιά. Δεν αναγνωρίζουμε εύκολα τα λάθη μας. Είμαστε παντογνώστες και έτσι βελτιωνόμαστε δύσκολα. Βλέπουμε μπροστά μας ζωντανά στην χώρα και στην επαρχία ιδιαίτερα, να είναι οι θάνατοι πολλαπλάσιοι των γεννήσεων και αντί να γίνουμε μια γροθιά, να υφαίνουμε όλοι μαζί την πρόοδο και την προκοπή, να αυξήσουμε την γεννησιμότητα και να αντιμετωπίσουμε σοβαρά με παροχές και κίνητρα το δημογραφικό μας πρόβλημα, χειροκροτούμε τους εαυτούς μας και σιγοψιθυρίζουμε: Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΕΙ.

Ζ. Γ.:- Η παγκοσμιοποίηση είναι απειλή για μας ή μπορούμε να την εκμεταλλευτούμε; Το χρήμα τι ρόλο πρέπει να παίζει στη ζωή μας;
Δ.Δ.: Αν μονιάσουμε, όπως είπα, και βάλουμε πάνω απ’ όλα τον τόπο μας και απομονώσουμε τους δοσίλογους και τους υπηρέτες του ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα και καμία παγκοσμιοποίηση. Είναι εύκολο αν το αποφασίσουμε, να κάνουμε τους Ευρωπαίους, τους Αμερικανούς, τους Αφρικανούς και τους Ασιάτες, αιμοδότες από τον Γενάρη ως τον Δεκέμβρη του ελληνικού παραδείσου, πείθοντάς τους να κάνουν όλοι τις διακοπές τους σε αυτόν τον υπέροχο τόπο. Οι θάλασσες, τα νησιά, οι παραλίες, τα βουνά, οι κάμποι και τα διάσελα δεν πρέπει να είναι απαγορευτικά για τους πολλούς και προσιτά για τους έχοντες και προκειμένου να πουλάμε χίλιους καφέδες τον χρόνο με 5 ευρώ, να πουλάμε τριάντα εκατομμύρια καφέδες με 1 ευρώ. Τώρα τι ρόλο παίζει το χρήμα, είναι μια άλλη ιστορία. Άλλοι το έχουν θρησκεία, σταυροκοπιούνται πάνω σ’ αυτό και προσκυνούν τον τραπεζίτη που τους το φυλάει, έχοντας ακόμα το λιτάρι στην μέση τους ή τον γιό στην Αμερική, την κόρη στην Ελβετία και την γυναίκα στην κρουαζιέρα. Και μεις οι πολλοί εργαλείο για να καλύπτουμε τις ανάγκες μας και να ζούμε αξιοπρεπώς. Ίδια ήταν η χαρά και η αγάπη στο σπίτι μου και σαν γυρολόγος και σαν εργάτης στην Γερμανία και σαν διερμηνέας στην Continental και σαν θυρωρός και σαν πωλητής και σαν διευθυντής και σαν μικρο – μικρός σήμερα επιχειρηματίας. Στην διπλανή αυλή ακούω γέλια και χαρές στο σπίτι του οικοδόμου και λίγο πιο κάτω σφαχτήκανε, γιατί ο πατέρας δεν έπαιρνε σπορ αυτοκίνητο του γιου του. Δεν είναι λοιπόν το χρήμα η ευτυχία, όταν ο άνθρωπος δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει σωστά.

Ζ. Γ.:- Να σας ρωτήσω κάτι πιο προσωπικό. Ο Διονύσης Δουζένης τι άνθρωπος είναι; Έχει χιούμορ στη ζωή του;
Δ. Δ. : Ο Διονύσης Δουζένης είναι όπως τον βλέπετε, όπως τον ακούτε και όπως τον διαβάζετε. Απλός, πραγματικός, λογικός, Γορτύνιος με χιούμορ και αγάπη για τον συνάνθρωπό του. Λάτρης της Ευρωπαϊκής Γορτυνίας, ανήσυχος και αχόρταγος σε ό,τι αφορά την δουλειά και την προκοπή, προσγειωμένος όπως τον έμαθε τότε, ο παπάς, ο δάσκαλος και η μάνα του στο Καρδαρίτσι, δίνει το χέρι πρώτος σε όσους σκεφτήκανε ή προσπάθησαν να τον βλάψουν. Στους άλλους δεν το απλώνει γιατί είναι φίλοι του και χριστιανοί και το έχουν όποτε το θελήσουν. Όπως έχω και άλλες φορές πει, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι πως είμαστε περαστικοί και αυτό που θα μετρήσει, είναι αυτό που θα αφήσουμε πίσω. Ο απόηχος. Άλλωστε, αγαπητή Ζαχαρούλα, δεν είδα ποτέ σταυρό σε κανένα νεκροταφείο να γράφει πως ο τάδε έχει τόσα εκατομμύρια ή είχε τόσα μέγαρα. Όλοι οι σταυροί γράφουν: «ΗΡΘΕ ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΕΦΥΓΕ ΤΟΤΕ». Πώς να μην έχω χιούμορ όταν ακούω κάθε βράδυ τις ειδήσεις, όταν ακούω την άλλη να λέει στην T.V. «τον κεράτωνα αλλά και γω είχα δίκιο» και τον άλλονε να λέει στην Τατιάνα «και γω την κεράτωνα αλλά και γω είχα δίκιο». Πώς να μην έχω χιούμορ όταν με στέλνει η μάνα μου την Πρωτάγιαση στις κολοσάρες του χωριού, να ραντίσω τις φακές που είχαμε σπείρει και εκείνες από την βροχή είχανε πάρει δρόμο και φύτρωσαν στου μπαρμπα- Γιάννη το χωράφι; Όταν θυμάμαι τον δάσκαλό μου να μου λέει τότε: «Μην έρθεις αδιάβαστος» κι ας ήξερε ότι εγώ δεν είχα βιβλίο. Όταν η μάνα μου γράφει στον αδελφό μου το ΄49 να μην μ’ αφήσει να βγάλω την χοντρή φανέλα που φόραγα για να μην πουντιάσω. Όταν βλέπω την κυρία στη Νέα Πολιτεία, όταν κατεβαίνω κάθε πρωί από το Καλέτζι, στις 6.30 να καρτερεί στην τρώκλα με την Μερσεντές της, να δώσει τον μπόμπιρα στο Ι.Χ. σχολικό, που θα φτάσει μετά δυόμισι – τρεις ώρες στην Ανάβυσσο. Τέλος με χιούμορ δεν πρέπει να αντικρίζω τον Κούκτελο που τρέμει να ιδρώσει, να παντρεύεται την Λάμια, ‘ 75 μοντέλο που απ’ το μπονόρα θα σταυροκοπιέται να έρθει γρήγορα το στερνό ταξίδι;

Ζ.Γ.:- Κάνετε συχνά αναφορά στη σύζυγό σας. Πόσο σας έχει βοηθήσει στη ζωή;
Δ. Δ.: Η κυρία Ευγενία είναι ήρωας. Πανταχού παρούσα και καλόκαρδη. Την ερωτεύτηκα και δεν μετάνιωσα. Σωστή Μπουμπουλίνα, στον άντρα, στα παιδιά, στο σόι, στους φίλους, στην γειτονιά. «Μπορεί να είμαι απ’ το Μοναστηράκι – μου λέει – και από τους δικούς σου τους Τσικαίους στο Καρδαρίτσι, αλλά η γιαγιά μου μού έλεγε, πώς κρατάμε από τον Πετρόμπεη». Της έταξα ευτυχία και την φόρτωσα βάσανα και αγωνίες. Ούτε μία μέρα όμως δεν έλειψε στο σπίτι μας η καλή καρδιά και το χαμόγελο. Γυρολόγος, εμποροπανήγυρα, FIX, Γερμανία, Αθήνα, Κρήτη, Καλαμάτα, παντού μπροστά η κυρα – Ευγενία. Ήξερε όμως πάντα πώς κάθε αλλαγή και κάθε μεταφορά, γινόταν πάντα για το καλύτερο. Βράχος η κυρα _ευγενία πάνω από το κρεβάτι μου στην εντατική στη Γερμανία το ΄66. Βράχος πάνω από το κρεβάτι της κόρης μας, της Έφης στην εντατική στο Γενικό το ΄90. «ΔΟΞΑ ΤΩ ΘΕΩ» μου είπε μετά το σεισμό στην Καλαμάτα το ΄86 που βγήκε το ψυγείο μας στο μπαλκόνι και χόρευε ο διάολος παντού. «ΔΟΞΑ ΤΩ ΘΕΩ, τα παιδιά μας είναι καλά». ΔΞΑ Τω ΘΕΩ, λοιπόν λέω και γω, που η κυρα – Ευγενία είναι γυναίκα μου.

Ζ. Γ.: – Τι χρειάζεται ένας άνθρωπος, κ. Δουζένη, για να είναι ευτυχισμένος; Μπορούμε να βρίσκουμε πληρότητα και χαρά στα απλά πράγματα;
Δ. Δ.: Μυαλό χρειάζεται ο άνθρωπος, κ. Γαϊτανάκη, για να είναι ευτυχισμένος. Όπως είπαμε και πιο πάνω, τα λεφτά δεν είναι ευτυχία. Ο Ωνάσης π.χ. πέθανε δυστυχισμένος. Μα θα μου πείτε, άνεργος και ευτυχισμένος; Μπόρα είναι θα περάσει. Εγώ έζησα και άνεργος. Δεν έβαλα τις φωνές. Η κυρα – Ευγενία μου είπε: «Μην στενοχωριέσαι. Εγώ θα ράψω κάτι παραπάνω της γειτόνισσας, εσύ θα κάνεις κάτι άλλο, ώσπου να βρεις αυτό που θες και δεν είναι ανάγκη να ξέρει ο κόσμος τι κάνουμε στο σπίτι μας. Δεν ακούς δίπλα; Γελάνε. Εμείς θα βάλουμε τα κλάματα;» στα χωριά μας δεν είχαμε πείνα και δυστυχία; Δεν στουμπάγαμε το κρεμμύδι στο όργωμα και το τρώγαμε με δυο ελιές και μπομπότα; Δεν σπέρναμε ρεβίθια και εγώ έριχνα τον σπόρο, δεν έτρωγα το μισό από την πείνα και έσκουζε η μάνα μου: «Αχρόνιαγο, θα μείνει το χωράφι χέρσο;»» Τα βράδια όμως χάλαγε ο κόσμος στα καφενεία. Και μεις τα παιδιά δεν χορταίναμε το παιχνίδι στην πλατεία της εκκλησιάς. Η ευτυχία είναι ένα πουλί που πρέπει να το φροντίσεις. Πρέπει να καθαρίζεις το κλουβί του, πρέπει να φροντίζεις την τροφή του και πάντα θα κελαηδεί στο σπιτικό μας.

Ζ. Γ.: – Υπάρχει κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας υποβάλω και παρέλειψα;
Δ. Δ. : Δεν με ρωτήσατε πως τα βρίσκω και πως τα πάω με τον εαυτό μου, με το σπίτι μου, με τους συνεργάτες μου και με το περιβάλλον μου. Θα σας έλεγα, λοιπόν, ότι με τα σπίτι μου και με τους συνεργάτες μου και τα παιδιά μου τα πάω μια χαρά. Είμαστε μια παρέα που την παρομοιάζουμε με μια χρυσή αλυσίδα και δεν επιτρέπουμε κανένας κρίκος να μην λαμποκοπά. Ο καθένας παίζει τον ρόλο του σ’ αυτό που έχει συμφωνήσει να κάνει και κανένας δεν έχει πρόβλημα.

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Σας ευχαριστώ που απαντήσατε στις ερωτήσεις μας.
Διονύσης Δουζένης: Η σημερινή μας κουβέντα έχει ήδη αποθηκευτεί στην μνήμη, που θα μείνει για πάντα, γιατί σήμερα γνώρισα από κοντά την Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη, που χρόνια διαβάζω, παρακολουθώ και θαυμάζω. Σήμερα που σας βλέπω κατάματα, θέλω να σας ευχαριστήσω που με τιμήσατε και μου δώσατε την ευκαιρία και ανεχτήκατε να πλατιάσω τις απαντήσεις μου και δεν περιορίσατε την πολυλογία μου. Επιτρέψτε μου όμως να πω, ότι τα ερωτήματά σας ήταν γεμάτα πείρα, ανησυχία, μαστοριά και για θέματα που αφορούν όλους. Και πάνω απ’ όλα τον τόπο μας. Θα σας θυμάμαι. (ΙΟΥΛΙΟΣ 2003 ).

_________________________________________________________________________________________________

(*) Συνέντευξη του Αρχιμανδρίτη π. Χρυσόστομου Καράμπελα στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη – «ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ»:

ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ«Έχω καταλήξει ότι τα πάντα και στη δική μου πορεία και εξέλιξη ήσαν σε κάποιο σχέδιο του Θεού και γι’ αυτό τα πράγματα έγιναν έτσι και ήλθαν με αυτή τη σειρά.» (π. Χρυσόστομος Καράμπελας)

Γράφοντας για πάνω από μία εικοσαετία την στήλη γνώμης «ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ» στην μηνιαία εφημερίδα «ΓΟΡΤΥΝΙΑ» (εκδότες: Κώστας και Πετρούλα Καλύβα), είχα όλα αυτά τα χρόνια την χαρά και την τιμή να μελετήσω και να παρουσιάσω πάρα πολλούς συγγραφείς και ποιητές της πατρίδας μας, ιδιαίτερα όμως τους καταγόμενους από τη Γορτυνία και την Αρκαδία λογοτέχνες μας.

Προ λίγων ετών, ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Χρυσόστομος Καράμπελας μου έστειλε ένα από τα βιβλία του κι ένα βιογραφικό του για να παρουσιαστούν στη στήλη. Διαβάζοντας το συγγραφικό του πόνημα αλλά και για την σημαντική δουλειά που έχει κάνει είτε ως Προϊστάμενος του Ιερού Ναού Αγίων Αναργύρων Καλλιπόλεως Πειραιά είτε ως Διευθυντής του ραδιοφωνικού σταθμού «Πειραϊκή Εκκλησία» αλλά και για το ποιμαντικό του έργο στο Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Πειραιώς «Μεταξά» και σε άλλες δράσεις, επικοινώνησα γραπτώς μαζί του και τον παρακάλεσα να απαντήσει σε μια σειρά ερωτήσεών μου για τους αναγνώστες της «Γορτυνίας», αφού όπως ο ίδιος λέει «οι παππουδογιαγιάδες μου είχαν καταγωγή από τα χωριά της Μεγαλόπολης Αρκαδίας (Καμάρα – Καμαρίτσα)».

Επειδή προέκυψε μια συνέντευξη μεγάλη σε έκταση, η οποία ήταν αδύνατον να δημοσιευτεί στην εφημερίδα λόγω χώρου, πρότεινα στον π. Χρυσόστομο να εκδοθεί σε ένα βιβλίο μαζί με φωτογραφικό υλικό από τη ζωή και το πλούσιο ποιμαντικό του έργο. [ Ένα μικρό απόσπασμα των όσων μας είπε δημοσιεύτηκε στη «Γορτυνία» και ολόκληρη η συνέντευξη αναρτήθηκε στο Διαδίκτυο για όσους έχουν πρόσβαση σε αυτό, στην ιστοσελίδα http://www.e-gortynia.gr ]
Ήρθε τώρα ο καιρός, αυτή η συνέντευξη να τυπωθεί σε ένα ωραίο για μελέτη βιβλίο, γεμάτο με μηνύματα ενισχυτικά, φωτεινά και ελπιδοφόρα, που τόσο τα έχει ανάγκη ο σύγχρονος Έλληνας βιώνοντας μια πρωτοφανή, για τη χώρα μας και τους ανθρώπους της, κρίση.
Σημειώνω εδώ κάποια από αυτά τα ενδιαφέροντα σημεία :
1.- Η εκκλησία είναι ένα πνευματικό θεραπευτήριο.
2.- Ο άνθρωπος καλείται να αγαπά. Τότε πράγματι χαίρεται τη ζωή. Αλλά για να αγαπά αληθινά πρέπει να πιστεύει στο Θεό.
3.- Τίποτα στη ζωή δεν είναι δεδομένο.
4.- Ο πιστός άνθρωπος δεν φοβάται ή καλύτερα όσο περισσότερο πιστεύει, τόσο και λιγότερο φοβάται.
5.- Η θρησκεία… σε ανοίγει σε άλλες προοπτικές, σε απεγκλωβίζει από τα αδιέξοδα του κόσμου…
Ο π. Χρυσόστομος Καράμπελας με τα τελετουργικά του καθήκοντα αλλά και το ποιμαντικό του έργο, κάνει καθημερινά πράξη το θέλημα του Θεού. Αγωνίζεται με τους συνεργάτες του, τους εθελοντές και το πλήρωμα της εκκλησίας για να προσφέρει στους δοκιμαζόμενους συνανθρώπους μας παρηγοριά, υλική στήριξη, ηθική συμπαράσταση, λύσεις στα προβλήματά τους, απαντήσεις στα ερωτήματά τους και κάθε είδους βοήθεια στις δυσκολίες τους. Ακολουθώντας το σχέδιο του Θεού…  (ΖΩΝΗ Αρκαδίας, 18 Δεκεμβρίου 2014.)

________________________________________________________________________________________________

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του ποιητή και συγγραφέα κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΥ στη ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ (δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΓΟΡΤΥΝΙΑ» του Κώστα Π. Καλύβα)  *  INTERVIEW WITH THE POET AND AUTHOR Mr. GIORGOS PANAGIOTAKOPOULOS

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

                        «ΣΤΗΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΓΟΡΤΥΝΙΑ ΜΑΣ ΞΑΝΑΓΕΝΝΙΕΜΑΙ»

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Κύριε Παναγιωτακόπουλε, σας ευχαριστούμε που δεχθήκατε να απαντήσετε στις ερωτήσεις μας. Πείτε μας δυο λόγια σαν μια πρώτη γνωριμία με σας. Οι γονείς σας είναι Αρκάδες. Τι σημαίνει για σας η Γορτυνιακή σας καταγωγή και πόσο συχνά επισκέπτεσθε τα μέρη μας;

Γ. Παναγιωτακόπουλος: Κατ’ αρχήν κι εγώ σας ευχαριστώ για την τιμή που μου κάνατε να με επιλέξετε για «συνομιλητή» σας, μέσα από τις φιλόξενες και πολύ αξιόλογες στήλες της «ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ» μας, του αγαπητού συμπατριώτη μας και πρύτανη της δημοσιογραφίας κ. Καλύβα. Γεννήθηκα στην Καλλιθέα Αθηνών από γονείς Αρκάδες (πατέρας από Βαλτεσινίκο Γορτυνίας και μητέρα από Βυτίνα Αρκαδίας), ενώ από μικρός επισκεπτόμουν και εξακολουθώ να επισκέπτομαι και σήμερα τακτικά, ειδικά κάθε καλοκαίρι, τα ιερά χώματα των παππούδων και γονέων μου, αγαπώντας τα ιδιαίτερα, παθολογικά θα τολμούσα να πω. Τιμή μου λοιπόν μεγάλη αυτή η καταγωγή μου, αλλά και παρακαταθήκη μοναδική, για μεγάλους αγώνες, συνεχείς προσπάθειες για το καλύτερο του τόπου και των συνανθρώπων μας γενικά που δυστυχούν, ειδικότερα στις μέρες μας.

Ζ.Γ.: Είστε Πρόεδρος της Ένωσης Πυροσβεστών Αρχιπυροσβεστών
Πυρονόμων Αττικής. Από τη θέση αυτή, ποια ζητήματα του κλάδου σας προωθείται και ποιους στόχους έχετε θέσει;

Γ. Π.: Οι συνάδελφοί μου από το περσινό καλοκαίρι μου εμπιστεύθηκαν αυτή την πολύ μεγάλη, υπεύθυνη και σοβαρή «θέση», εκλέγοντάς με στο μοναδικό ΑΚΟΜΜΑΤΙΣΤΟ και δυναμικό σωματείο μας, όχι μόνον της Αττικής αλλά και ολόκληρης της χώρας. Μέσα από τους «κόλπους» του, μαζί με τα εξαίρετα υπόλοιπα μέλη του Δ. Σ., προσπαθήσαμε αλλά και προσπαθούμε μέχρι και σήμερα, να επιλύσουμε πολλά χρόνια προβλήματά μας, όπως καλύτερες συνθήκες διαβίωσής μας, καλύτερα και μεγαλύτερα μέτρα ασφαλείας στις διάφορες επιχειρήσεις μας αλλά και τον εν γένει εργασιακό μας χώρο, καλύτερες συνθήκες υγιεινής, ένταξή μας στην κατηγορία των επικίνδυνων και ανθυγιεινών «επαγγελμάτων», την επιστροφή των αντισυνταγματικά παρακρατηθέντων χρημάτων μας, ελαίω του περιβόητου ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ, την ανανέωση της υλικοτεχνικής υποδομής μας, την αναβάθμιση της εκπαίδευσής μας και πολλά άλλα. Οι συνεχείς και εντελώς ανιδιοτελείς προσπάθειές μας για την υλοποίηση όλων των παραπάνω, μας έχουν κάνει αγαπητούς στο σύνολο των συναδέλφων μας «γεμίζοντάς μας» όμως και με περισσότερες ευθύνες και μεγαλύτερη σοβαρότητα.

Ζ. Γ.: Από την 30χρονη εμπειρία σας στο Πυροσβεστικό Σώμα, ποιος πιστεύετε ότι ευθύνεται για τις πυρκαγιές που έχουν καταστρέψει την πατρίδα μας και τι μπορεί να γίνει για να πάψει αυτό το κακό;

Γ. Π.: Η πολυετής εμπειρία μου στο Πυροσβεστικό Σώμα, αλλά και τα όποια στοιχεία κατά καιρούς «συλλέγουμε», με οδηγούν στο συμπέρασμα ανεπιφύλακτα να ισχυριστώ ότι κατά πρώτον οφείλονται σε κακόβουλες ενέργειες ανθελλήνων και ξένων δυνάμεων. Εμείς με όσες δυνάμεις και μέσα διαθέτουμε, προσπαθούμε πάντα για τις λιγότερες απώλειες της περιουσίας των συνανθρώπων μας αλλά και του μεγάλου δασικού μας πλούτου. Όταν δε όλοι μας, αλλά κυρίως οι εκάστοτε πολιτικοί μας, αποκτήσουμε ξανά τις ευαισθησίες μας, την ανθρωπιά μας και άλλα ιδανικά και αξίες, χαμένα στην σημερινή άνυδρη γενικά εποχή μας, τότε θα μπορέσουμε να ξαναοραματισθούμε μια νέα, ομορφότερη Ελλάδα.

Ζ. Γ.: Είχατε εκπομπή στο «ΤΗΛΕΦΩΣ» με τίτλο «Το Πυροσβεστικό Σώμα στην ελληνική πραγματικότητα». Ποια είναι η κατάσταση του Π. Σ. σήμερα στην Ελλάδα;

Γ. Π.: Μέσα από τη δική μας εβδομαδιαία εκπομπή στο κανάλι «ΤΗΛΕΦΩΣ» (σημερινό «ΚΟΝΤΡΑ Τ. V»), που μας είχαν εμπιστευθεί και παραχωρήσει οι υπεύθυνοι, προσπαθήσαμε και αναδείξαμε προβλήματα που μας απασχολούσαν, βοηθώντας στην επίλυσή τους αλλά κυρίως μπορέσαμε και ευαισθητοποιήσαμε, «ξυπνήσαμε» και παρακινήσαμε πολλούς συνανθρώπους μας και να διευκολύνουν το εκάστοτε κατασβεστικό μας έργο αλλά και να μάθουν πράγματα σχετικά με τις πυρκαγιές κ.λ.π. που μέχρι τότε αγνοούσαν. Αλλά πρωτίστως να αγαπήσουν ακόμη τον Άνθρωπο Πυροσβέστη καθώς και τις πολλές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στα διάφορα συμβάντα και επιχειρήσεις τους.

Ζ. Γ.: Ασχολείστε με τον αθλητισμό, τη φωτογραφία, τη μουσική, τη λογοτεχνία και άλλα ακόμη. Ποιες ανάγκες σας καλύπτουν όλες αυτές οι ενασχολήσεις και ποια είναι η αγαπημένη σας;

Γ. Π.: Ναι, είναι αλήθεια ότι κάποτε στη ζωή μας, ειδικότερα όταν είσαι νέος, με όνειρα, δύναμη και αναζητήσεις ή όταν έχεις ταλέντο και κλίση σε κάτι ή και σε πολλά πράγματα ακόμη, προσπαθείς να «γεμίσεις» τη ζωή σου με όσα περισσότερα πράγματα μπορείς. Ανάλογα ύστερα συνεχίζεις ή σταματάς. Απορρίπτεις ή κρατάς πράγματα. Εγώ είχα κλίση, ταλέντο, από πολύ μικρή ηλικία, όπως έλεγαν και εξακολουθούν μέχρι και σήμερα πολλοί υπενθυμίζοντάς τα και στην φωτογραφία και λογοτεχνία και μουσική και αθλητισμό. Με όλα τα παραπάνω ασχολούμαι μέχρι και σήμερα εκτός του να αθλούμαι όσο θα ήθελα, ελλείψει χρόνου, αν και είναι γνωστό ότι όσα δεν θέλουμε… δεν προλαβαίνουμε… Έτσι, λοιπόν, αγαπητή κ. Γαϊτανάκη, όπως πολύ καλά γνωρίζετε κι εσείς, η Λογοτεχνία και γενικά η συγγραφή, σε απογειώνουν σε ουρανό γεμάτο όνειρα, δημιουργία, ευαισθησίες, ελπίδες και τόσα άλλα. Ειδικότερα δε η ποίηση. Το ίδιο και η μουσική. Με αυτά μαζί λοιπόν εγώ προσπαθώ να ξαναγίνω Άνθρωπος, μια που πολύ φοβούμαι ότι κάπου έχω χάσει και τον δικό μου προσανατολισμό, αφού το σύνολο, η μάζα, η πλειονότητα των συνανθρώπων μας δυστυχώς τις περισσότερες φορές χωρίς να φταίνε και οι ίδιοι, αφομοιώνονται από το γνωστό μας «σύστημα» του ανήθικου, της αναξιοκρατίας, της ψευτιάς και υποκρισίας, ξεχνώντας την καταγωγή τους η το ξεκίνημά τους στη ζωή.

Ζ. Γ.: Η πρώτη σας ποιητική συλλογή «ΥΓΡΕΣ ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ», προλογιζόταν από τη γνωστή λογοτέχνιδα και φίλη σας ΔΑΝΑΗ. Εκεί γράφει ότι είστε «ποιητής ευρείας ωφελείας». Μπορεί ένας ποιητής να επιτελέσει τέτοιο έργο, ιδιαίτερα στις μέρες μας;

Γ. Π.: Πράγματι, η αείμνηστη μεγάλη ΔΑΝΑΗ που με τιμούσε ιδιαίτερα με την φιλία και εκτίμησή της, έγραψε για μένα ότι είμαι «ποιητής ευρείας ωφελείας». Πιστεύω ότι μπορεί ένας ποιητής ή άνθρωπος των Γραμμάτων γενικά, και στις μέρες μας, να παράξει «έργο», να «περάσει» αξίες, συνειδήσεις, ιδανικά, ιδεολογία, ήθος, υπευθυνότητα, σοβαρότητα, ειδικότερα στις μέρες μας, της οικονομικής εξαθλίωσης και του γενικού μας, περίεργου εφησυχασμού. Όμως κρίμα. Δεν το βλέπουμε. Τουλάχιστον μέχρι… απόψε… Κρίμα. Ελπίζω όμως…

Ζ. Γ.: Λέξεις, σκέψεις, στοχασμοί, συναισθήματα, εικόνες, βιώματα, όνειρα… Οι ποιητικές σας καταθέσεις αγγίζουν πολλούς αναγνώστες. Που οφείλεται αυτό;

Γ. Π.: Το είπατε μόνη σας. «Βιωματικές» αλήθειες. Κι ο κόσμος, ο αναγνώστης, όλοι μας, επιζητούμε τις αλήθειες σήμερα. Το σκόπιμα, πολλές φορές, ξεχασμένο μας συναίσθημα. Επιζητούμε ακόμη και ένα μας δάκρυ, κοιτώντας «κατάματα» μια νύχτα ένα αστέρι στον απέραντο ουρανό μας, που έρχεται χωρίς καμιά μα καμιά καθυστέρηση ή μεγάλη προσπάθειά μας….

Ζ. Γ.: Στίχοι σας έχουν μελοποιηθεί και γίνει πετυχημένα τραγούδια. Πείτε μας γι’ αυτά και ποιοι τα έχουν ερμηνεύσει;

Γ. Π.: Από μαθητής Γυμνασίου ακόμη, γράφω, γράφω. Και γράφω ατέλειωτα μέχρι και σήμερα. Ποιήματα, στίχους τραγουδιών, πεζογραφήματα. Στο συρτάρι του γραφείου μου υπάρχουν πολλά ανέκδοτα ακόμη. Τα περισσότερα για ίδιον όφελος. Ένα από αυτά έτυχε να διαβάσει η άλλη μεγάλη ερμηνεύτρια του ελαφρού Ελληνικού μας τραγουδιού, η μεγάλη κυρία Ελίζα ΜΑΡΕΛΗ, που έτυχε να γνωρίσω πριν αρκετά χρόνια από την αείμνηστη Δανάη μας. Έκτοτε και μέχρι και σήμερα, μας συνδέει μια μεγάλη, αληθινή φιλία και αλληλοεκτίμηση. Οι στίχοι μου εκείνοι της άρεσαν και επέλεξε να το κάνει ένα πολύ όμορφο, ευαίσθητο, ρομαντικό τραγούδι, που στο άκουσμά του κάποτε, σε διάφορες πολιτιστικές και άλλες εκδηλώσεις, δάκρυσαν πολλοί.

Ζ. Γ.: Στο ποίημά σας «Στην άκρη της σιωπής», λέτε ότι για «να συνεχίσεις την αναζήτηση… τη δύναμη αναζητώ». Που μπορεί να βρει κάποιος αυτή τη δύναμη; Μήπως όλα είναι μάταια και «χαμένες μάχες»;

Γ. Π.: Ναι, λέγω… «τη δύναμη αναζητώ». Σε καμιά όμως περίπτωση δεν ματαιολογώ. Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο, με …μπόλικες ελπίδες στο DNA μου. Αξίζει η προσπάθεια σε καθετί, για κάτι το καλύτερο. Η δική μου φιλοσοφία αν θέλετε, και συμπληρώνω, ότι ζωή είναι ελπίδα και προσπάθεια, αγώνας για καθετί καλό. Για το καλύτερο. Αυτό είναι ζωή.

Ζ. Γ.: Στις «Πυρος(βεστικές) Αποκαλύψεις» σας, καταγράφετε σοβαρά και ευτράπελα συμβάντα από το Π. Σ. Πώς υποδέχτηκε ο κόσμος το βιβλίο αυτό και πώς το είδαν οι Πυροσβέστες;

Γ. Π.: το τρίτο βιβλίο μου, πυροσβεστικών αναφορών, το ΠΥΡΟΣβεστικές ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ» ήδη έχει εξαντληθεί, σχεδόν από την παρουσίασή του στην ΕΣΗΕΑ, όπου προλόγισαν οι συμπατριώτες μας και φίλοι Δημοσιογράφοι Γιάννης Κανελλάκης, Πάνος Σόμπολος (Πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ), ο άλλος συμπατριώτης μας και φίλος Κώστας Γείτονας (Βουλευτής) κ. ά. Οι δε συνάδελφοί μου εξεπλάγησαν και το… «υφάρπαξαν» κυριολεκτικά εκείνη τη μέρα.

Ζ. Γ.: Στο παρελθόν ήσασταν υποψήφιος Δημοτικός Σύμβουλος στην Καλλιθέα όπου και διαμένετε. Τι σήμαινε για σας αυτή η εμπειρία;

Γ. Π.: Ακόμη και σήμερα ενδιαφέρομαι για την πόλη όπου γεννήθηκα, μεγάλωσα, εργάζομαι μέχρι και σήμερα και βιώνω γενικά. Πονάω, στενοχωριέμαι, θλίβομαι για την τωρινή εικόνα της. Παντού τσιμέντο και αλλοδαποί. Καθόλου πια γιασεμιά και ντάλιες στις γλάστρες των μπαλκονιών μας, όπως κάποτε, καθόλου αλήθεια, καθόλου ρομαντισμός, θάλασσα, ήλιος και ησυχία. Μεγάλωσα, πρόλαβα ευτυχώς, με όλα τούτα που σήμερα είναι μακρινές αναμνήσεις. Ήθελα λοιπόν κι εγώ να προσπαθήσω να προσφέρω σαν γνήσιος Καλλιθιώτης, στην πόλη μου, από οποιοδήποτε «πόστο» της Δημοτικής μας Αρχής. Να προσφέρω τις όποιες γνώσεις μου στα πολιτιστικά, αθλητικό οργανισμό κ.λ.π. του Δήμου μας. Μεγάλη εμπειρία όντως. Η κοινή μας προσπάθεια, ο κοινός μας σκοπός, τα κοινά μας οράματα, μέσα από… «συντροφικές πισώπλατες μαχαιριές» της υπέρμετρης ματαιοδοξίας και φιλοδοξίας κάποιων… φίλων συμπολιτών μου…

Ζ. Γ.: Ποια είναι η γνώμη σας για τον «Καλλικράτη»; Αυτή η μεταρρύθμιση μπορεί να βοηθήσει στην αναγέννηση της υπαίθρου ή θα είναι η «ταφόπλακα» των χωριών μας όπως πολλοί υποστηρίζουν;

Γ. Π.: Για τον «Καλλικράτη», άποψή μου είναι ότι δυστυχώς τα χωριά μας και γενικά η ύπαιθρος, θα περάσει ένα είδος μαρασμού και εγκατάλειψης, για πολλούς λόγους, που λίγο πολύ είναι σε όλους μας γνωστοί. Θεωρώ ότι θα είναι δίκοπο μαχαίρι. Το μέλλον και η ιστορία θα δείξει.

Ζ. Γ.: Όταν βρίσκεστε στη Γορτυνία, τι αγαπάτε να κάνετε; Τι σας αρέσει εδώ και τι σας πληγώνει;

Γ. Π.: Όποτε βρίσκομαι στην αγαπημένη Γορτυνία μας, θαρρώ ότι ξαναγεννιέμαι. Ξεχνιέμαι, πλανιέμαι, «κοιμάμαι» σ’ έναν μοναδικό παράδεισο, που όμοιός του δεν υπάρχει πουθενά.

Ζ. Γ.: Γιατί οι πνευματικοί άνθρωποι της Αρκαδίας σιωπούν απέναντι στα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τόπος και οι άνθρωποι; Μήπως είναι οι περισσότεροι απ’ αυτούς «πολύ καλά βολεμένοι» και δεν τους νοιάζει παρά μόνον για τους εαυτούς τους;

Γ. Π.: Πράγματι, οι πνευματικοί άνθρωποι της πατρίδας μας σιωπούν, κωφεύουν παράξενα. Πιστεύω όμως ότι πολύ λίγο θα κρατήσει αυτή η σιωπή τους επειδή από τη φύση του ο Αρκάς είναι «επαναστάτης» με … αιτία και με πάθος. Κι έχει πάντα τον τρόπο του να επιβάλλει τα δίκιο, να πατάσσει το παράλογο αλλά και το προσόν να ελπίζει…

Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Τελειώνοντας, κ. Παναγιωτακόπουλε, θα θέλαμε να μας πείτε αν είστε αισιόδοξος για το μέλλον της πατρίδας μας καθώς βρίσκεται στη δίνη μιας μεγάλης οικονομικής κρίσης. Υπάρχει ελπίδα ή έρχονται ακόμη δυσκολότερες μέρες;

Γιώργος Παναγιωτακόπουλος: Όσο για το μέλλον της πατρίδας μας, σας επαναλαμβάνω, επειδή είμαι αισιόδοξο άτομο από τη φύση μου, ελπίζω ότι σύντομα θα ανακάμψει, προτού να χρειαστεί να μας κάμψει η μεμψιμοιρία και ο ωχαδελφισμός. Άλλωστε έχουμε αποδείξει στο παρελθόν, ότι από τις στάχτες μας ξαναγεννιόμαστε εμείς οι Έλληνες, αρκεί πάντα να βρίσκεται ένας Λεωνίδας, ένας Κολοκοτρώνης, ένας Παπαφλέσσας, ένας Αθανάσιος Διάκος, ένας μπροστάρης…
Σας ευχαριστώ πολύ και πάλι που μου δώσατε το δικαίωμα, την ευκαιρία, τη χαρά, να μοιραστώ μαζί σας, μαζί με τους αναγνώστες της «Γορτυνίας», σκέψεις και απόψεις βαθιά κρυμμένες μέσα μου αλλά και να «κολυμπήσω» για λίγο στην πιο γαλήνια θάλασσα: τη Γορτυνία μας.

__________________________________________________________________________________________________________

(*) Συνέντευξη Σπύρου Κ. Καραμούντζου στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: «ΟΙ ΓΝΩΣΕΙΣ ΔΙΝΟΥΝ ΦΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΝΕΥΣΗ»

ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΡΑΜΟΥΝΤΖΟΣΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΣΠΥΡΟ Κ. ΚΑΡΑΜΟΥΝΤΖΟ Είναι πάντα χαρά να συζητά κάποιος με τον Σπύρο Καραμούντζο, τον γνωστό Λογοτέχνη, τον τρυφερό ποιητή, τον ευαίσθητο και ευγενικό άνθρωπο. Δράττοντας την ευκαιρία που μας δόθηκε να τα πούμε μαζί του, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον καταγράψαμε τις απαντήσεις του στις (50+1) ερωτήσεις που του θέσαμε για πολλά πράγματα που απασχολούν τον ίδιο, τη χώρα μας, την ποίηση, τον σύγχρονο άνθρωπο.
Ας παρακολουθήσουμε όσα σημαντικά μας είπε, σε μια (γραπτή) συνέντευξη που ολοκληρώθηκε το πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου του 2011 κι ενώ η χώρα μας συνεχίζει να βρίσκεται στη δίνη των οικονομικών της προβλημάτων και αδιεξόδων, η Άνοιξη έχει μπει για τα καλά κι ο κόσμος προσμένει την δική του Ανάσταση κι ανάταση.
Σημειώσαμε και υπογραμμίσαμε από αυτή την συζήτηση με τον Σπύρο Καραμούντζο, ότι «Οι γνώσεις δίνουν φτερά στην έμπνευση», φράση του που επιλέξαμε και για τον τίτλο αυτής της συνέντευξης. Λέει επίσης ότι «Ο νεοέλληνας κυριεύτηκε από απληστία», θέλησε να ζήσει μια ζωή που δεν είχε ούτε τα μέσα ούτε τις δυνατότητες, με αποτέλεσμα σήμερα η πατρίδα μας να βρίσκεται σε απερίγραπτα χάλια. Όμως ο συνομιλητής μας αισιοδοξεί γιατί «Στα δύσκολα οι Έλληνες έχουμε αποδείξει ότι τα καταφέρνουμε», μας λέει κι ας ελπίσουμε έτσι να γίνει. Βέβαια δεν παραλείπει να τονίσει το πιο σπουδαίο για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος: «Αρκεί να είμαστε ενωμένοι»…
Ευχαριστώ από καρδιάς τον φίλο Λογοτέχνη Σπύρο Καραμούντζο, γιατί δέχτηκε ν’ απαντήσει στις ερωτήσεις μου, δίνοντάς μας την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε καλύτερα μέσα από τις απαντήσεις που έδωσε. Βρήκα αρκετά σημεία γόνιμου προβληματισμού από όσα είπε. Ελπίζω κι εσείς , διαβάζοντας αυτή τη συνέντευξη, να έχετε παρόμοιες αφορμές.  Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη (Ζώνη Αρκαδίας, 12 Απριλίου 2011)

ΣΤΟΥ ΒΙΟΥ ΤΗ ΖΗΣΗ   Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: Κύριε Καραμούντζο, αφού σας ευχαριστήσω για την τιμή που μας κάνετε να απαντήσετε στις ερωτήσεις μας, ξεκινώ με μία αναμενόμενη ερώτηση. Πείτε λίγα λόγια για σας, για τη ζωή σας, τις σπουδές σας, την οικογένειά σας.
Σπύρος Καραμούντζος: Μεγάλη τιμή για μένα και σας ευχαριστώ πολύ, Κυρία Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη, πρώτον για τα καλά σας λόγια και δεύτερον που με επιλέξατε να σας δώσω τη συνέντευξη αυτή. Θα προσπαθήσω λοιπόν με τις απαντήσεις μου να δικαιώσω αφ’ ενός την επιλογή σας και αφ’ ετέρου να ανταποκριθώ στις προσδοκίες σας.
Και τώρα θα απαντήσω στη ερώτησή σας, φυλλομετρώντας από την αρχή το βιβλίο της ζωής μου, για να το θυμηθώ καλύτερα.
Γεννήθηκα το 1932, στο ορεινό χωριό της Αργολίδας Καρυά. Οι γονείς μου, Κωστής και Ελένη, όπως και όλες οι οικογένειες, κάνανε πολλά παιδιά, παρά τις δυσκολίες που είχαν, για να τα μεγαλώσουν. Εγώ ήμουν το τρίτο από τα πέντε παιδιά. Στο πατρικό σπίτι συγκατοικούσαμε και με τα λιγοστά ζωντανά μας, μουλάρια, γίδες, γουρούνια, κότες κ.λ.π. Όλα τα παιδιά από μικρά πηγαίναμε με τους γονείς μας στα χωράφια και βοηθούσαμε στη φύλαξη των ζώων. Τα αγαπούσαμε και παίζαμε μαζί τους. Από όλες τις αγροτικές δουλειές, όργωμα, σπορά, θέρος, αλώνισμα, τρύγος κλπ. έχω αξέχαστα βιώματα.
Μέχρι και την Τετάρτη Τάξη πήγα στο 2/τάξιο Δημοτικό Σχολείο του χωριού μου. Τι να πρωτοθυμηθώ και τι να σας πρωτοαναφέρω! Η καμπάνα της εκκλησίας χτύπαγε για να πάμε στο σχολείο. Ρολόγια δεν είχαμε. Κάθε παιδί πηγαίνοντας κράταγε και από ένα ξύλο-κουτσουράκι, για να ζεσταινόμαστε τις κρύες ημέρες του χειμώνα. Βιβλία καινούργια δεν παίρναμε. Κάθε παιδί είχε το Αναγνωστικό του αδελφού του που πήγαινε σε μεγαλύτερη Τάξη. Πρόσεχε μάλιστα να μην το σχίσει και το λερώσει, για να το έχει και ο μικρότερος αδελφός. Η υφαντή τσάντα κρεμασμένη στον ώμο είχε μέσα λίγο ψωμί, την πλάκα, το κοντύλι, το Αναγνωστικό, ένα τετράδιο, ένα μολύβι που του έσπαζε η μύτη συνήθως, των δε παιδιών των μεγαλύτερων Τάξεων είχαν μελανοδοχείο και κονδυλοφόρο με πέννα Χ. Παρ’ όλα αυτά τα παιδιά στα μικρά αυτά σχολεία μαθαίνανε Ανάγνωση, Γραφή, λίγη Αριθμητική και γενικά οι γνώσεις τους μετριόντουσαν ανάλογα με ποια Τάξη τελείωναν. Πρέπει να σας πω ότι δεν πήγαιναν όλα τα παιδιά στο Σχολείο και άλλα δεν τελείωναν όλες τις Τάξεις.
Θυμάμαι τα αγόρια κουρεμένα γουλί από το φόβο της ψείρας και τους δασκάλους να μετράνε με ανάλογες ξυλιές τα λάθη και τις αταξίες. Αυτά και λίγα θυμήθηκα.
Είπα μέχρι και την Τετάρτη Τάξη γιατί το Σεπτέμβρη του 1941, εν μέσω της Γερμανικής κατοχής, με πήρε ο πατέρας μου, για να κάνω το πρώτο και μακρινό ταξίδι της ζωής μου με ποδαρόδρομο, 25 χιλιόμετρα μακριά από το χωριό. Με πήγε στο Άργος. Εκεί γράφτηκα, κατόπιν εξετάσεων, στην πρώτη Τάξη του Οκτατάξιου Γυμνασίου.
Η φοίτησή μου φυσικά λόγω των συνθηκών δεν ήταν ανέφελη. Συγκριτικά όμως εγώ ήμουν σε καλύτερη μοίρα από άλλα συνομήλικα παιδιά. Ας μην ξεχνάμε, το ανάφερα και παραπάνω, ότι τα πιο πολλά δεν πήγανε στο σχολείο λόγω του πολέμου με τον Άξονα, της φασιστικής Κατοχής, του ανταρτοπόλεμου και στη συνέχεια του εμφυλίου, της φτώχειας, της πείνας κλπ.
Τα κορίτσια μένανε στο σπίτι, για να μεγαλώνουνε τα μικρότερα αδέλφια και τα αγόρια τα ρογιάζανε οι γονείς τους σε ευκατάστατες αγροτικές οικογένειες του Αργολικού κάμπου, για να χορτάσουνε ψωμάκι και τις οικονομίες τις δίνανε στον πατέρα τους, για να τα βγάλει πέρα και με τη λοιπή οικογένεια. Με τέτοιες συνθήκες είναι πολυτέλεια να μιλάμε για σχολείο και για μόρφωση των παιδιών αυτών.
Την περίοδο των γυμνασιακών μου χρόνων μου αρκούσε η αγάπη των γονέων μου και το καρβέλι το ψωμί, που μου έφερναν κάθε Σάββατο, για να περάσω όλη την εβδομάδα. Οι απαιτήσεις μου ήταν μηδαμινές και για να μην τους επιβαρύνω με άλλα έξοδα, διάβαζα με δανεικά βιβλία.
Κάπως έτσι πέρασαν τα χρόνια. Η Ελλάδα ελευθερώθηκε και έβρισκε σιγά – σιγά το δρόμο της ανασυγκρότησης και της προόδου. Άλλος βασικός σταθμός της ζωής μου ήταν η εισαγωγή μου στη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία. Εκεί με τη βοήθεια σοφών παιδαγωγών πήρα μαζί με το πτυχίο του δασκάλου και τις βασικές γνώσεις της Παιδαγωγικής επιστήμης, της Διδακτικής και της παιδικής Ψυχολογίας. Ήρθε όμως η σειρά και της εκπλήρωσης του χρέους μου προς την πατρίδα. Μετά τη βασική εκπαίδευση, φοίτησα στη σχολή εφέδρων αξιωματικών (ΣΕΑΠ) κι έγινα έφεδρος ανθυπολοχαγός.
Μετά την απόλυσή μου από το στρατό, το βιογραφικό μου ταξίδι συνεχίζεται με το διορισμό μου, ως δάσκαλος, στην Ανατολική Μακεδονία, στα νέα μέρη όπως τα έλεγαν τότε.
Εκεί η πολύχρονη και πρωτόγνωρη συμβίωση με τους κατοίκους των ακριτικών χωριών, γηγενείς και πρόσφυγες, τους δια βίου μόνιμους φρουρούς των συνόρων μας, έδωσε στο νεαρό τότε δάσκαλο, δηλαδή σε μένα, άλλες διαστάσεις στις έννοιες ελευθερία, ειρήνη, εθνική κυριαρχία, προστασία του πάτριου εδάφους, γλώσσα, θρησκεία κλπ. Στοιχεία χρήσιμα για το εκπαιδευτικό μου έργο και για την αποστολή μου ως Έλληνα δασκάλου.
Η διετής μετεκπαίδευσή μου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών μου έδωσε τα απαιτούμενα εφόδια για την μετέπειτα εξέλιξή μου στο χώρο της εκπαίδευσης, Αφού πήρα μετάθεση στην Αττική υπηρέτησα ως Διευθυντής σε Δημοτικά Σχολεία, ως βοηθός Επιθεωρητή, ως Γραμματέας της Σχολής Επιμόρφωσης Λειτουργών Δημοτικής Εκπαίδευσης, ως Προϊστάμενος Γραφείου Α/βάθμιας Εκπαίδευσης και τέλος επιλέχτηκα ως Σχολικός Σύμβουλος Π. Ε. στην Περιφέρεια Ολυμπίας, απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκα, ολοκληρώνοντας έτσι τη μακρόχρονη προσφορά μου στην Εκπαίδευση.
Εν τω μεταξύ την περίοδο που ήμουν στη Μακεδονία παντρεύτηκα και απόκτησα ένα γιο τον Κωστή. Από το γιο μου έχω τώρα δύο εγγονάκια το Σπύρο και το Δημήτρη.

Το σπίτι του ποιητή Σπύρου Κ. Καραμούντζου στην Καρυά της Αργολίδας, ζωγραφισμένο από τη Μαίρη Κουλεντιανού. Spiros Κ. Karamountzos'house in Karya, Argolida by Mary Koulentianou.

Το σπίτι του ποιητή Σπύρου Κ. Καραμούντζου στην Καρυά της Αργολίδας, ζωγραφισμένο από τη Μαίρη Κουλεντιανού.
Spiros Κ. Karamountzos’house in Karya, Argolida by Mary Koulentianou.

Η ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΓΗ ΤΗΣ ΚΑΡΥΑΣ  Ζ. Γ.: Κατάγεσθε από την Καρυά Αργολίδας. Γεννηθήκατε και μεγαλώσατε εκεί. Πώς ήταν τότε η ζωή στο χωριό και πώς είναι σήμερα;
Σπ. Καρ.: Μου ζητάτε να συγκρίνω ανόμοια πράγματα. Η Καρυά πριν από το 1950 ήταν μεγαλοχώρι. Για να καταλάβετε τότε κατοικούντο 200 και περισσότερα σπίτια με πολυμελείς οικογένειες. Τώρα αν και έχουν όλες τις σύγχρονες ανέσεις (νερό, ρεύμα, τηλέφωνο, τηλεόραση, θέρμανση) κατοικούνται 70 περίπου σπίτια με μόνιμους κατοίκους έναν ή δύο υπερήλικες το καθένα.
Η μετανάστευση εντός κι εκτός της Ελλάδος έφερε τη ραγδαία μείωση του πληθυσμού και οδηγείται σιγά – σιγά στην ερήμωση.
Τον παλιό καιρό φοιτούσαν στο Σχολείο πάνω από 150 μαθητές και τώρα κουρνιάζουν χελιδόνια κι εκείνα την Άνοιξη μόνο.
Τότε η εκκλησία είχε δύο ιερείς και τις Κυριακογιορτές γέμιζε από τους εκκλησιαζόμενους. Τώρα αν και όταν έχει λειτουργία μετρούνται οι γέροντες και κυρίως οι γριές στα δάκτυλα. Ο γάμος και τα βαφτίσια είναι άγνωστα μυστήρια. Μόνο στις κηδείες και στα μνημόσυνα μαζεύεται κόσμος στην εκκλησία.
Τότε στους δρόμους του χωριού συναντούσες μουλάρια και γαϊδουράκια, που κουβαλούσαν στα σαμαράκια τους ανθρώπους και φορτία με γεννήματα, ξύλα κλπ. Τώρα αυτά είναι είδος προς εξαφάνιση και αντικαταστάθηκαν με λίγα αγροτικά αυτοκίνητα και με τρακέρ.
Το χωριό παρουσιάζει κάποια κίνηση τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και το καλοκαίρι με τον ερχομό των Καρυωτών , που ζουν στην Αθήνα, σε άλλες κωμοπόλεις και στο εξωτερικό. Και τούτο φαντάζομαι , όσο δεν έχουν αποκοπεί ακόμη οι ρίζες των γονιών και άλλων συγγενών.
Οι επτά νερόμυλοι που δούλευαν ασταμάτητα τα παλιά χρόνια δε λειτουργούν πλέον, οι γυναίκες δε ζυμώνουν μόνες τους ψωμί και οι φούρνοι ούτε καπνίζουν ούτε οι γειτονιές μυρίζουν από τα φρεσκοψημένα καρβέλια.
Τότε λίγα Καρυωτόπαιδα πήγαιναν στο Γυμνάσιο, τώρα κάθε οικογένεια, όπου και να ζει, έχει έναν και δύο επιστήμονες.
Τα παλιά χρόνια οι ηλικιωμένοι δεν είχαν λεφτά ούτε για την εκκλησία. Τώρα με τη σύνταξη του ΟΓΑ και των πολυτέκνων όλοι έχουν το χαρτζιλίκι τους, αλλά φοβούνται μήπως τους το κόψει το ΔΝΤ.

Τα πράγματα λοιπόν, ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν αλλάξει ριζικά. Προς το καλύτερο; Προς το χειρότερο; Δύσκολη ερώτηση. Εξαρτάται από ποια σκοπιά το βλέπει κανείς.
Μακρηγόρησα πάλι, Ζαχαρούλα. Θα σας πω όμως τελειώνοντας, ότι εγώ αν και χαίρομαι, όταν πηγαίνω, στην αγαπημένη μου Καρυά, όλα τα σύγχρονα τεχνολογικά αγαθά, θυμάμαι με συγκίνηση και νοσταλγώ τα παλιά.

Ζ. Γ.: Έχετε γράψει ένα βιβλίο για τη γενέτειρά σας, τα «ΛΟΓΙΑ ΚΑΡΥΑΣ». Είναι πράγματι λόγια μέσα από την καρδιά βγαλμένα για τη γενέθλια γη. Πώς υποδέχθηκαν οι συγχωριανοί σας αυτή την έκδοση;
Σπ. Καρ.: Πράγματι τα «ΛΟΓΙΑ ΚΑΡΥΑΣ» (Παιδικές αναμνήσεις και αναφορές, 1930-1950) είναι βγαλμένα από την καρδιά μου. Έβλεπα ότι «ο πολιτισμός» και όχι μόνο, με το πέρασμά του και σαν οδοστρωτήρας, δεν άφησε τίποτα όρθιο απ’ τα παλιά ήθη και έθιμα των κατοίκων του χωριού. Το θεώρησα λοιπόν χρέος μου να τα διασώσω, για να τα θυμούνται οι παλιοί και για να τα μαθαίνουν οι νέοι.
Γενικά θα έλεγα ότι ικανοποίησε όλους τους συγχωριανούς μου, περισσότερο όμως τους μετανάστες σε Αυστραλία, Αμερική και Καναδά, που θυμούνται την Καρυά όπως την άφησαν τη δεκαετία του 1950. Τότε άρχισε η μεγάλη φυγή.
Τα «ΛΟΓΙΑ ΚΑΡΥΑΣ» όμως απευθύνονται με αγάπη και ενδιαφέρον, με την ιδιότητα του δασκάλου, κυρίως προς τους νέους, στις ερχόμενες γενιές, που θα έχουν Καρυώτικες ρίζες. Η άγνοια είναι αδερφή της αδιαφορίας. Γι’ αυτό συμβουλεύω και προτρέπω το νεαρό Καρυωτόπουλο, με τους δύο τελευταίους στίχους του ποιήματος « Το χωριό μου το λένε Καρυά», που είναι στην αρχή του βιβλίου, ως εξής :
« Μάθε τα αυτά που σου ‘πα, για να πας κι εσύ εμπρός,
τα παλιά δε θέλουν σκούπα και χαθεί ο θησαυρός».

Ζ. Γ.: Οι αλλαγές που παρατηρήθηκαν με το πέρασμα των χρόνων στη ζωή των ανθρώπων, η αστυφιλία, η ερήμωση των χωριών, ήταν τελικά για το καλό ή μήπως μας βγήκε σε κακό;
Σπ. Καρ.: Ο προσωκρατικός φιλόσοφος Ηράκλειτος είχε πει το γνωστό απόφθεγμα «πάντα ρει». Όλα μεταβάλλονται. Το ποτάμι όσα φράγματα κι αν του στήσουν, απλώς θα καθυστερήσουν το ρου του. Πάει μπροστά και πίσω δε γυρίζει. Έτσι και οι αλλαγές για τις οποίες με ρωτήσατε. Έγιναν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και επηρέασαν θετικά και αρνητικά όσους έζησαν και τις δύο καταστάσεις, και το χθες και το σήμερα. Άρα αυτό που βιώνει σήμερα η Ελληνική ύπαιθρος είναι και καλό και κακό. Η τοπική κοινωνία δεν μπορούσε ν’ αλλάξει τον ρου των γεγονότων. Εκείνο που μπορούν οι εναπομείναντες κάτοικοι των ορεινών χωριών είναι να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα και να χαρούν τη ζωή τους, διατηρώντας όμως, ως θεματοφύλακες, ό,τι καλό είχαν στο παρελθόν.

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ζ. Γ.: Ο σύγχρονος άνθρωπος ευτύχησε ή δυστύχησε με την πρόοδό του;
Σπ. Καρ.: Πρόοδος- ευτυχία- δυστυχία, έννοιες που αλληλοεπηρεάζονται και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη ζωή του ανθρώπου. Νομίζω όμως ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι δε νιώθουν στον ίδιο βαθμό την ευτυχία ή τη δυστυχία, ασχέτως αν ο λόγος είναι ο ίδιος που την προκαλεί. Ασφαλώς η πρόοδος όπως και ένα νέο φάρμακο μπορεί να γίνει αιτία και για το καλό και για το κακό. Εξαρτάται από τον ίδιο τον άνθρωπο, την ενημέρωση, τις απαιτήσεις, τις αντιστάσεις, την προσαρμογή, τη μόρφωση και τις αρχές του. Το ίδιο συμβαίνει και με το νέο φάρμακο, που εξαρτάται από τη δόση που θα πάρει ο ασθενής, για να έχει και το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Άρα η πρόοδος θα πρέπει κι αυτή να είναι καλοδεχούμενη υπό όρους.

Ζ. Γ. : Πώς μπορεί να είναι ευτυχισμένος κάποιος; Με τα πολλά ή με μια ζωή που θα έχει τις λιγότερες εξαρτήσεις;
Σπ. Καρ.: Οι άνθρωποι αν και έχουν πολλά παραδείγματα, ότι όσοι έχουν πλούτη δεν είναι απαραίτητα και ευτυχισμένοι, εν τούτοις και οι ίδιοι αγωνίζονται με όλα τα μέσα μια ζωή, για να τα αποκτήσουν. Η επιθυμία τους αυτή καταγράφεται και σε ένα τραγούδι «Αχ! Και να τα ’χαμε, τα πλούτη λέει να ’χαμε…». Είναι βέβαια δικαιολογημένοι, μέχρι ορισμένου σημείου, γιατί με τα χρήματα μπορούν να επιλύσουν πολλά προβλήματα της καθημερινότητας και να ζήσουν πιο άνετα.
Η ευτυχία όμως δεν αγοράζεται με χρήματα μόνο, χρειάζονται και άλλες συνιστώσες. Το παράδειγμα του βασιλιά Μίδα ας είναι για αποφυγή. Μιλώντας όμως για πλούτη, φοβάμαι μήπως προκαλούμε την κοινή γνώμη, σε μια εποχή που η πατρίδα μας περνάει οικονομική κρίση.

Ζ. Γ.: Λένε ότι οι άνθρωποι των μεγαλουπόλεων, τόσοι πολλοί και τόσο κοντά τα σπίτια τους το ένα στο άλλο, βιώνουν μια ανυπόφορη μοναξιά. Έχετε νιώσει κάτι τέτοιο;
Σπ. Καρ.: Έχουν απόλυτα δίκιο. Το λέω και από προσωπική διαπίστωση, ζώντας πολλά χρόνια στην Αθήνα. Οι άνθρωποι δε νιώθουν μόνο μοναξιά, αλλά και φόβο και ανασφάλεια. Οι κακοποιοί, Έλληνες και ξένοι, έχουν επιδεινώσει το πρόβλημα. Οι κάτοικοι δε γνωρίζουν και δεν εμπιστεύονται το γείτονα και το διπλανό τους. Όχι μόνο στο δρόμο αλλά και στα σπίτια τους, γι’ αυτό και κλειδαραμπαρώνονται πρώτα στον εαυτό τους και μετά στα σπίτια, μέρα νύχτα. Το γεγονός αυτό τους οδηγεί σιγά – σιγά σε κατάθλιψη και μαράζωμα. Οι ηλικιωμένοι πια μόνο με το τηλέφωνο και οι νεότεροι με το κομπιούτερ τους επικοινωνούν με άλλους ανθρώπους. Θα σας πω ακόμη ότι και όταν βρίσκονται μέσα σε πλήθος ή και σε μέσα μεταφοράς δε συνομιλούν μεταξύ τους. Προτιμούν να μιλάνε με το κινητό τους με άλλους που βρίσκονται μακριά τους. Μέχρι τη στιγμή που θα βρεθεί λύση στο πρόβλημα αυτό, που δεν το πιστεύω ότι, οι καταδικασμένοι άνθρωποι των μεγαλουπόλεων πρέπει να μάθουν να υπομένουν και να ζουν με τη μοναξιά τους.

Ζ. Γ.: Ο χαρακτήρας του κάθε ανθρώπου τι ρόλο παίζει στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του;
Σπ. Καρ.: Στην ερώτησή σας τι να πω εγώ, όταν το θέμα αυτό έχει απασχολήσει ερευνητές, ψυχολόγους, ψυχίατρους και άλλους ειδικούς επιστήμονες ( Κρέτσμερ – Φρόυντ- Γιουνγκ – Άντλερ – Θεόφραστος – Ντυμά – Μπρυγιέρ και άλλοι), που με διαφορετικές προσεγγίσεις κατέληξαν στο εξής γενικό συμπέρασμα : Οι διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους αισθάνεται και αντιδρά ο άνθρωπος, που τον χαρακτηρίζουν και τον κάνουν να ξεχωρίζει από τους άλλους,, διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό, μαζί και με γενετικούς και κοινωνικούς παράγοντες, την προσωπικότητά του και τον καθιστούν ξεχωριστό, δυναμικό, ανεξάρτητο, διάσημο, προβεβλημένο κλπ.

Ζ. Γ.: Μήπως είναι εύκολο να υποκρινόμαστε παρά να είμαστε ο εαυτός μας;
Σπ. Καρ.: Και ασφαλώς είναι πιο εύκολο να υποκρινόμαστε. Πρέπει όμως ; Σ’ αυτό το ερώτημα πρέπει να πάρουμε θέση. Διαφορετικά το παιγνίδι γίνεται με σημαδεμένα χαρτιά. Υποκρινόμενος ο άνθρωπος δεν εμφανίζει τον πραγματικό του εαυτό, παρουσιάζει μια ψεύτικη εικόνα για τις ιδέες, τα συναισθήματα και τις προθέσεις του. Είναι ανειλικρινής και για το λόγο αυτό καταδικαστέα η συμπεριφορά του.

Ζ. Γ.: Σήμερα οι άνθρωποι δεν ικανοποιούνται με τίποτα. «Το μάτι είναι αχόρταγο» έλεγε η γιαγιά μου. Τι χρειάζεται κάποιος για να έχει η ζωή του πληρότητα ; Μπορεί να είναι τα υλικά αγαθά «η ζωή του όλη»;
Σπ. Καρ.: Καλά έλεγε η σοφή γιαγιά σας. Μακάρι όμως να ήταν αχόρταγο μόνο το μάτι. Οι άνθρωποι μετά τις στερήσεις των υλικών αγαθών, που είχαν βιώσει στην παιδική τους ηλικία, τα χρόνια της Κατοχής και πριν αυτής, βρέθηκαν ξαφνικά στην υπερπροσφορά της καταναλωτικής κοινωνίας. Η απόκτηση αγαθών έγινε αυτοσκοπός κάθε οικογένειας. Ο νεοέλληνας κυριεύτηκε από απληστία. Ακόμη και όταν δεν είχε χρήματα, με δάνεια και δόσεις, προκαλούμενος από τα μεγαλοκαταστήματα και τις διαφημίσεις, «με μία πεντάρα στου Κωνσταντάρα», αγόραζε για ν’ αγοράσει κάθε τι που πουλιότανε.
Δεν άργησε λοιπόν να γεμίσει το σπίτι του με υλικά πάσης φύσεως. Από τη στέρηση πήγε στην αφθονία. Κάποια στιγμή γεμίσανε ντουλάπες, αποθήκες, ψυγεία κλπ. με υλικά που δεν τα χρησιμοποίησε ποτέ. Βρήκε όμως μία προσωρινή λύση, μερικά απ’ αυτά (παπούτσια, φούστες, παντελόνια, τσάντες, παιδικά παιγνίδια) ολοκαίνουργα να τα αφήνει έξω από τους σκουπιδοτενεκέδες.
Ήταν όμως και η αλλαγή της μόδας, που τον υποχρέωνε να κάνει και αναγκαστικά ανακαίνιση. Έπρεπε να πληρώσει ακόμη και τον παλιατζή , για να τα πετάξει (έπιπλα, στρώματα, κουζίνες, ψυγεία, ρουχισμό κλπ.)
Παρ’ όλα αυτά και με την αναπλήρωση, αυτό που λέμε πληρότητα στη ζωή του δεν την ένιωσε. Η αφθονία των αγαθών δεν ήτανε, αυτό που είπατε και σεις, «η ζωή του όλη».
Ανάγκη λοιπόν, πριν είναι πολύ αργά, να βρει αυτό που έχασε, δηλαδή «το μέτρο». Η αποφυγή των ακροτήτων και των υπερβολών θα είναι η ορθότερη στάση του. Εξάλλου το είχε πει και ο Κλεόβουλος, ένας από τους επτά σοφούς τον 6ον π.Χ. αιώνα, «μέτρον άριστον».  [Διαβάστε ολόκληρη την συνέντευξη στο βιβλίο του Σπύρου Κ. Καραμούντζου: «Οι γνώσεις δίνουν φτερά στην έμπνευση».]

INTERVIEW


(*) Συνέντευξη του ΚΩΣΤΑ ΔΟΥΡΙΔΑ στη Ζαχαρούλα Γαϊτανάκη: «Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΓΟΡΤΥΝΙΑ» ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΡΤΥΝΙΟΥΣ ΟΠΟΥ ΓΗΣ» ΚΩΣΤΑΣ ΔΟΥΡΙΔΑΣ ΦΩΤΟΖ. Γ.:- Κύριε Δουρίδα, πείτε μας με λίγα λόγια για την διαδρομή σας από τη γενέτειρά σας, το Καρδαρίτσι μέχρι τον Καναδά που ζείτε σήμερα.
Κ. Δ.: Γεννήθηκα το 1943. Τελειώνοντας το Δημοτικό έφυγα στην Αθήνα. Εκεί τα πρώτα νεανικά μου χρόνια ήταν πολύ δύσκολα και σκληρά. Μεγαλώνοντας και περνώντας τα χρόνια, δούλεψα σε πλήθος δουλειές. Τα βράδια πήγαινα σχολείο. Ύστερα δυο χρόνια αργότερα απ’ το στρατιωτικό (Οκτώβριος του ’67) έφυγα στον Καναδά όπου και ζω με την γυναίκα μου και τα 4 παιδιά μας. Ασχολήθηκα με επιχειρήσεις όπως τα εστιατόρια κι ύστερα στην καθαριότητα παραγωγικών κτιριακών συγκροτημάτων. Τα τελευταία χρόνια η επιχείρηση πέρασε στα χέρια δύο από τους γιούς μου και αποσυρμένος πια βρήκα τον καιρό ν’ ασχοληθώ με το χόμπι μου που είναι η ποίηση και η αρθρογραφία με θέματα που εστιάζονται στον Έλληνα μετανάστη και στο οδυσσειακό όνειρο του νόστου. Υπό έκδοση βρίσκεται το έργο μου «Καπνόν Αποθρώσκοντα: Γράμμα στον Έλληνα της Διασποράς».

Ζ. Γ.:- Νοσταλγείτε κάτι από την πατρίδα και τον γενέθλιο τόπο σας;
Κ. Δ.: Μα και βέβαια. Ο ξενιτεμένος όπου κι αν βρίσκεται ακόμη και στην …Αθήνα, πάντα ζει πιστεύω με τις μνήμες του και τη νοσταλγία για τη γενέθλια γη. Και όσο για μένα, γράφω κάπου: «…Σήμερα ακόμα στο βάθος του χρόνου, η ξελογιάστρα πλάνα μου καρδιά, κρατάει τις μνήμες μου αυτές, κι εννοώ τις μνήμες από τα πρώτα 12 χρόνια μου, που έζησα παιδί στο Καρδαρίτσι, Ιερό κειμήλιο και πάραυτα, φάρμακο μαγευτικό, όπου γιατρεύει το νου: Γι’ αυτό σαν το μυαλό μου έχει φορτωθεί από την άχαρη, πολλές φορές καθημερινότητα, εκείνη (η καρδιά δηλ.) σαν μάνα έμπειρη, πονετική και στο δικό της χρόνο, βγαίνει μπροστά, του δίνει λίγες σταγόνες Καρδαειτσαίηκιας θύμησης και κείνο καλμάρει.» Και αυτό γίνεται επειδή: «το Καρδαρίτσι παραμένει στο μυαλό και στην καρδιά μου της γης το πιο όμορφο στολίδι! Και ό,τι είδα και ό,τι έμαθα όλα αυτά τα χρόνια, τίποτα μα τίποτα, δεν άγγιξε την ψυχή μου τόσο ιερά, τόσο μυσταγωγικά, όσο τα ευλογημένα εκείνα παιδικά μου χρόνια στο ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΜΟΥ ΧΩΡΙΟ, το ΚΑΡΔΑΡΙΤΣΙ !!!»

Ζ. Γ.:- Έχετε δημιουργήσει στο Διαδίκτυο μία πολύ όμορφη ιστοσελίδα. Πώς προέκυψε αυτή η μορφή επικοινωνίας με τους Έλληνες όπου γης μέσω της τεχνολογίας;
Κ.Δ.: Η μεγάλη μου επιθυμία να επικοινωνήσω με τον Έλληνα αδελφό μου μετανάστη αλλά κι εκείνον της πατρίδας μπρος την επερχόμενη λαίλαπα της αφομοίωσης και της παγκοσμιοποίησης με ώθησε και πα’ ότι αυτοδίδακτος, να φτιάξω την ιστοσελίδα την «ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ». Εκεί όπου μου δόθηκε ευκαιρία μαζί με τα δικά μου γραπτά να παρουσιάσω και τους αγαπημένους μου Έλληνες συγγραφείς και ποιητές. Κοντά σε αυτούς η ιστοσελίδα μου παρουσιάζει και νέους λογοτέχνες απ’ όλο τον κόσμο που ενδιαφέρονται να δημοσιεύσουν εκεί αποσπάσματα από το έργο τους.

Ζ.Γ.: Πόσο μόνος νιώθει κάποιος, όταν μέσω του Διαδικτύου έρχεται σε επαφή με τόσο κόσμο, μέσω του site σας ή του e-mail σας;
Κ. Δ.: Πάλι θα δανειστώ κάτι παλιό που έχω γράψει και δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα μου: «Όταν για πρώτη φορά, 9 ή 10 χρονών παιδί, «σκαπετημένος» από το Καρδαρίτσι στο διπλανό χωριό (καθώς είχα πάει με κάποιον μεγαλύτερο από μένα στην ηλικία ξάδελφό μου) το παιδικό μυαλό μου και η ψυχή μαρμάρωσαν ως στήλη άλατος από τον φόβο του… αγνώστου. Καθώς που του χαμού το αίσθημα κυριαρχούσε το σώμα μου, η μόνη ελπίδα να σωθώ ήταν η επιστροφή μου το γρηγορότερο στο Καρδαρίτσι!!! Και αφού διπλωθώ σκεφτόμουνα τότε, κειδά μες την «πλατιά, γεμάτη αγάπη» ποδιά της μάνας μου της Κιτσιαρέλαινας – έδωσα τον πρώτο μου όρκο (!) να μην ξαναφύγω ποτέ πια… Οι πρώτες μου κυράδες στη ζωή στάθηκαν δύο. Ίδιες θεές! Η μια ήταν η μάνα μου, η άλλη η Ελλάδα. Και στις δύο γύρισα την πλάτη. Πήγα σαν «κόζηνο τράηστο» και χάθηκα στου κόσμου την άκρη. Κι όμως ιδού το θαύμα του ηλεκτρονικού πολιτισμού μας. Είμαι τυχερός; Είναι στ’ αλήθεια ο κόσμος μας ό,τι κατάντησε το Καρδαρίτσι με τα γύρω χωριά;»Κι όμως είναι αλήθεια. Όπως αλήθεια είναι ταυτόχρονα σε αυτούς εδώ τους καιρούς με όλη αυτή την πληροφόρηση να μην γνωρίζουμε στη διπλανή πόρτα το γείτονά μας.

Ζ.Γ.:-Ζούμε εδώ στην Ελλάδα στην Γη των Θεών ή έχουμε μετατρέψει τον παράδεισο σε κόλαση;
Κ. Δ.:Προσπαθώ κι αφουγκράζομαι με πολλούς τρόπους τον παλμό της πατρίδας. Φουσκώνουν τα στήθια μου από περηφάνια για την μακρινή μου πατρίδα. Ιδιαίτερα το περσινό καλοκαίρι με τους Ολυμπιακούς και το ποδόσφαιρο: «Στεφάνι ελιάς στη Μάνα Ελλάς (έγραψα στο «Καπνόν Αποθρώσκοντα») με μια φωνή απ’ τα σημεία τα τέσσερα της γης φώναξαν δια των υπευθύνων: ΙΤΕ ΠΑΙΔΕΣ ΕΛΛΗΝΩΝ!!!» Και ακόμη: «Το πιο γλυκό χαμόγελο του Έλληνα καθώς υποδέχεται τον επισκέπτη του για τους Ολυμπιακούς…» Αυτό βέβαια δεν ισχύει το ίδιο και για τον μετανάστη όταν επισκέπτεται την πατρίδα. Αλλά ας μη μιλήσουμε γι’ αυτό τώρα…

Ζ.Γ.:-Είστε αισιόδοξος για το μέλλον της Ελλάδας & του Ελληνισμού;
Κ. Δ.: Όχι ακριβώς. Η υπογεννητικότητα είναι μία άσκημη διαπίστωση για το μέλλον της πατρίδας. Σε 50 χρόνια λένε οι ειδικοί πώς να συνεχίσει αυτό που γίνεται σήμερα δεν θα υπάρχει Έλληνας. Στη διασπορά ο Ελληνισμός χάνεται κοπαδιαστά στην αφομοίωση. Γι’ αυτό η Ελλάδα και ο πολιτισμός της κινδυνεύουν όσο ποτέ άλλοτε στην Ιστορία τους. Στις μέρες μας φαίνεται πως έχει μπει η μηχανή μπροστά για να πραγματοποιηθούν τα όσα έχει πει ένας παμπόνηρος Εβραίος ΥΠ.ΕΞ των ΗΠΑ, ο Χένρυ Κίσινγκερ: «Ο ελληνικός λαός είναι δυσκολοκυβέρνητος και γι’ αυτό πρέπει να τον πλήξουμε βαθιά στις πολιτισμικές του ρίζες. Εννοώ, δηλαδή, να πλήξουμε τη γλώσσα, τη θρησκεία, τα πνευματικά και ιστορικά του αποθέματα, ώστε να εξουδετερώσουμε κάθε δυνατότητά του να αναπτυχθεί, να διακριθεί, να επικρατήσει, για να μη μας παρενοχλεί στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή, σε όλη αυτή τη νευραλγική περιοχή μεγάλης στρατηγικής σημασίας για μας, για την πολιτική των Η.Π.Α.»

Ζ.Γ.- Ασχολείστε και με την Λογοτεχνία γράφοντας ποιήματα και πεζά. Έχετε εκδώσει κάποιο βιβλίο;
Κ. Δ.: Όχι, δεν έχω εκδώσει βιβλίο ενώ θα έπρεπε. Για κάποιο λόγο νομίζω ότι αφού ό,τι γράφω το δημοσιεύω πάραυτα στην ιστοσελίδα μου και ότι μ’ αυτό τον τρόπο τάχα… καλύπτομαι, ενώ δεν είναι αλήθεια.

Ζ.Γ.:- Μιλήστε μας για την Ανθολογία της Ξενιτιάς στην οποία συμμετέχετε με δουλειά σας.
Κ.Δ.: Είναι γεγονός ότι το διαδίκτυο μου έδωσε την ευκαιρία να γνωριστώ με δυναμικούς ανθρώπους απ’ όλο τον κόσμο. Πήρα μέρος και βοήθησα κι εγώ το κατά δύναμη στην οργάνωση της «Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών και Συγγραφέων των πέντε ηπείρων» (ΕΕΛΣΠΗ) με έδρα τη Γερμανία. Σκοπός του Συλλόγου είναι να ενώσει τους απανταχού έλληνες λογοτέχνες και να βοηθήσει ή να παροτρύνει να εκδοθούν τα έργα τους και να προωθηθούν στην πατρίδα κι όπου δει. Η προσπάθεια ξεκίνησε με την «Ανθολογία της Ξενιτιάς» κι έχει εκδώσει ήδη 3 βιβλία. Η ΕΕΛΣΠΗ με μπροστάρη τον δυναμικό πρόεδρό της Βάιο Φασούλα παρουσιάζει μεγάλη πνευματική δραστηριότητα. Να σημειωθεί ότι 3 από τα μέλη του Συλλόγου βραβεύτηκαν κατά σειρά απ’ τον μεγάλο Πνευματικό Οργανισμό του Παναγιώτη Τρανούλη στην Αθήνα. Δικά μου έργα εκτός από την Ανθολογία της ΕΕΛΣΠΗ υπάρχουν και στην Ανθολογία ΞΕΝΙΤΙΑ» που ετοίμασε η μεγάλη ποιήτρια της Κύπρου κ. Ρούλα Ιωαννίδου – Σταύρου.

Ζ.Γ.- Ο νόστος πόσο έντονος είναι μέσα σας μετά από χρόνια παραμονής στα ξένα; Έχετε κάνει φίλους στον Καναδά;
Κ.Δ.: Ο νόστος για τον μετανάστη της πρώτης γενιάς που εγώ εκπροσωπώ είναι πολύ έντονος κι ίσως να επαληθεύει αυτό που γράφω στο υπό έκδοση βιβλίο μου: «Ο Έλληνας της διασποράς και μιλάμε ειδικά για την πρώτη γενιά του μετανάστη, ξεκίνησε από την πατρίδα με μια βαλίτσα στο χέρι κι όχι μόνο τα κατάφερε να προοδεύσει αλλά και να προσθέσει επί πολύ, στη δημιουργία αλλά και ευημερία της καινούργιας του πατρίδας! Σήμερα η χώρα αυτή – όποια κι αν είναι- με σιγουριά τον έχει τοποθετήσει ανάμεσα στα πρώτα στελέχη της κοινωνίας της. Και του αξίζει! Αφού ο ίδιος με ένα παράξενο μείγμα ανθρώπινης αντοχής αλλά και υπόστασης κατάφερε με αξιοπρέπεια και υπομονή, χωρίς διαμαρτυρίες., να ενταχθεί προοδευτικά κι όταν ακόμη να του λάχουν οι πιο χειρότερες δουλειές. Στη συντριπτική πλειοψηφία του δεν έκανε ούτε καν την προσπάθεια να πάει σχολείο και να μάθει τη γλώσσα της καινούργιας του πατρίδας. Για τον απλούστατο λόγο: Δεν είχε καιρό παρά μόνο για δουλειά. Και τα έβγαλε πέρα ο παλικαράς χωρίς κανενός την βοήθεια! Έκανε σπίτια και περιουσίες, έκανε φαμελιά και τα παιδιά του τα στειλε στα πανεπιστήμια, τα έβγαλε γιατρούς, computer scientist , δικηγόρους και ό,τι άλλα επαγγέλματα. Ωστόσο ο ίδιος έμεινε αμόλυντος! Έμεινε αγνός! Ίδιος καθώς τη μέρα που έφυγε απ’ το χωριό και την πατρίδα του. Η νέα γη, θαρρείς σαν να μην πάτησε τα χώματά της, σαν να μην έζησε ποτέ σ’ αυτήν. 40 χρόνια λες και πέρασαν πνοή. Μοιάζει με κείνο το αεροπλάνο, που περιστρέφεται πάνω στο αεροδρόμιο έτοιμο να προσγειωθεί κι όμως 40 χρόνια πέρασαν κι ακόμα… περιστρέφεται.» Στο δεύτερο μέρος της ερώτησής σας περί φιλίας, νομίζω ότι μέσα από την πολύχρονη επαγγελματική μου δραστηριότητα, την κοινοτική συμμετοχή μου στα καθημερινά του Ελληνισμού της παροικίας μου και τέλος βέβαια το Διαδίκτυο, όλα αυτά μου έδωσαν την ευκαιρία να γνωριστώ και να έρθω κοντά στη φιλία με πολλούς ανθρώπους.

Ζ.Γ.- Τελικά, κ. Δουρίδα, πόσο μικρός είναι ο κόσμος μας; Ειδικά για
τους Αρκάδες, λένε ότι όποια πέτρα κι αν σηκώσεις θα βρεις από κάτω «κρυμμένο» έναν Αρκά; Συμφωνείτε μ’ αυτό ή είναι διαδόσεις;
Κ. Δ.: Κυρία Γαϊτανάκη έχετε δίκιο κι αν δεν είναι Αρκάς είναι πάντως Έλληνας και θα τον βρεις παντού. Εδώ μάλιστα στ’ απομακρυσμένα χωριά του Καναδά σαν πας για κυνήγι ή για κάποια άλλη δουλειά κι ενώ δεν τον περιμένεις να τον βρεις, αυτός μ’ απλοχεριά και λεβεντιά σε καρτερεί στο πρώτο εστιατόριο που θα σταθείς να πιείς ένα καφέ κι αντί για καφέ θα σου βάλει ολάκερη την ελληνική φιλοξενία στο πιάτο της καλύτερης υποδοχής που είχες να δεις απ’ την τελευταία φορά που είχες επισκεφθεί τη μάνα σου! Έτσι ανατρέχοντας πάλι στο «Καπνόν Αποθρώσκοντα» με ευλάβεια ψυχής αλλά και υπερηφάνειας μπορώ να επαναλάβω: «Σε ψάχνω στους τηλεφωνικούς καταλόγους της διασποράς, στα graduation φυλλάδια των πανεπιστημίων, στους υποψήφιους της καινούργιας Βουλής, περπατώντας στους δρόμους της διασποράς σε ψάχνω παντού και σε βρίσκω Έλληνά μου με το κομπολογάκι σου και το μεράκι σου να υπάρχεις παντού!!…»

Ζ.Γ.: – Πείτε μας πώς βρίσκετε τη «ΓΟΡΤΥΝΙΑ» ως εφημερίδα κι αν ξεχωρίζετε κάποιες από τις στήλες της. Τι της εύχεστε για το μέλλον;
Κ. Δ.: Η «ΓΟΡΤΥΝΙΑ» ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΡΤΥΝΙΟΥΣ ΟΠΟΥ ΓΗΣ. Ο εκδότης της, ο αγαπητός κ. Κώστας καλύβας, παρ’ ότι δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να συναντηθώ μαζί του, ωστόσο μέσω της «Γορτυνίας» τον γνωρίζω – θεωρείται για μένα το πρότυπο του δραστήριου δημοσιογράφου πάραυτα του σωστού επιχειρηματία και του καλού πατριώτη που φαίνεται θαρρείς με πολύ λίγους ακόμη, αυτός έχει πάρει στις δικές του πλάτες το όλο πρόβλημα της Γορτυνίας. Ο Θεός να τον έχει πάντα καλά για να μπορεί να υπηρετεί το έργο του. Όσο για την εφημερίδα λέω από την πρώτη έως την τελευταία σελίδα της είναι άρτια κι επαγγελματικά γραμμένη με πνεύμα και σοβαρότητα που θα έπρεπε να τη ζηλεύουν οι Αθηναϊκές εφημερίδες. Τι να πω; Για τη δική σας λογοτεχνική σελίδα; Πάντα ονειρευόμουνα την κριτική ματιά σας στα γραπτά μου!!! Επίσης πάντα χαίρομαι τα λαογραφικά κείμενα που δεν είναι και λίγα. Αν μου ζητούσατε τι θα της πρόσθετα ή θα της αφαιρούσα αν ήταν στο χέρι μου με σιγουριά θα σας απαντούσα: Θα την άφηνα ακριβώς όπως είναι. Κι ουέ κι αλλοίμονο σε κείνον που δεν τη διαβάζει αρχή και τέλος. Τι να πω για τα χρονογραφήματα του αγαπητού μου εξαδέλφου Διονύση Δουζένη; Είναι να μην τον ζήλευε ο μακαρίτης Ψαθάς; Σε όλους λοιπόν εσάς τους συνεργάτες μαζί βέβαια και την εφημερίδα «ΓΟΡΤΥΝΙΑ» εύχομαι μακροημέρευση και ευημερία. Καλύτερες μέρες και για τα χωριά μας…

ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΓΑΪΤΑΝΑΚΗ:- Ευχαριστούμε που απαντήσατε στις ερωτήσεις μας. Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να μας πείτε και δεν σας ρώτησα γι’ αυτό;
ΚΩΣΤΑΣ ΔΟΥΡΙΔΑΣ: Νομίζω πώς τα είπαμε όλα. Το μόνο που έμεινε, σκέπτομαι, είναι, να σας ευχαριστήσω εγώ, κ. Γαϊτανάκη, κι όχι εσείς. Γιατί μου δώσατε την ευκαιρία να επικοινωνήσω δια μέσου της «Γορτυνίας» με τους συμπατριώτες μου, τους παιδικούς μου φίλους και τους συγγενείς και να τους στείλω από εδώ τους πιο γλυκύτατους χαιρετισμούς. Χαιρετισμούς κι ευχές σε εσάς προσωπικά. Να είστε πάντα καλά.

__________________________________________________________________________________________

Πολλές κι από καρδιάς ευχαριστίες στον ιδρυτή και εκδότη της «Γορτυνίας» κ. ΚΩΣΤΑ Π. ΚΑΛΥΒΑ, για την φιλοξενία αυτών και αρκετών άλλων συνεντεύξεων, στην εφημερίδα του, την οποία επάξια τώρα κρατά η κόρη του κ. ΠΕΝΝΥ Κ. ΚΑΛΥΒΑ.

Ο ιδρυτής και εκδότης της εφημερίδας "Γορτυνία" κ. ΚΩΣΤΑΣ Π. ΚΑΛΥΒΑΣ * Mr. KOSTAS P. KALYVAS, Editor of "Gortynia" newspaper.

Ο κ. ΚΩΣΤΑΣ Π. ΚΑΛΥΒΑΣ * Mr. KOSTAS P. KALYVAS, Editor of «Gortynia» newspaper.